ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

Temel Demirer

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

“açlık ordusu yürüyor

adımları gök gürültüsü

türküleri ateşten

bayrağında umut

umutların umudu bayrağında.”[1]

 

Ahmed Arif’in, “Kalbim Dinamit Kuyusu”nu, Hasan Hüseyin Korkmazgil’in, “Acıyı Bal Eyledik”ini, Turgut Uyar’ın, “Ve bizim bir haziranımız/ bir yıl kadar yetecektir dünyaya/ Çünkü yoğun ve ateşle yaşanmış” dizelerini; A. Kadir’in, Vedat Türkali’nin, Nâzım Hikmet Ran’ın vd’lerinin dizelerini durmadan terennüm eden birisi olarak; John Berger’in, “Fırtınaların saati, aynı zamanda şiirin de saatidir,” saptaması şiir konusundaki görüşlerimin özetidir sanki.

Her yıl edebiyat dergilerinde öldüğüne dair rivayetlerin dolaşıp durduğu; zalimlerin, kalbi olmayanların sev(e)mediği şiir,[2] aşkı ve isyanı hatırlatır insan(lık)a her daim.

Nâzım Hikmet Ran’ın, Pablo Neruda erbabının refiki olan şiir üzerine birçok değerlendirmede bulunulabilinir; ancak, genel bir şiir tarifinden kaçınmakta yarar vardır.

Şiirin zengin çağrışımlar yaratma gücü, onun bir masa başı ürünü olmasında değil; yaşamla olan somut, organik ilişkisindedir. Çünkü böylece ortaya çıkan bir imge, soyut, sentetik, sadece mantıkla ya da sözcük oyunlarıyla kurgulanmış bir şey değildir; içinde hayatın canlılığını taşıyan canlı bir yaratı olmasındandır.

Kolay mı? Sesle söz arasında, ateşle köz arasındadır. Şiir türkü söyleyen ötekilerindir; sürgünlere, kefensizlere, biat etmeyenlere aittir; üzerine namlu çevrilenlere göredir; çarmıhlara, mezarlıklara, yalnızlıklara ve teslimiyete inat tutsaklıktan kurtarılan özgürlüktür.[3]

* * * * *

Burak Abatay’ın, “Metalik bir şiir döneminden geçiyoruz. Kötü şiirin bulaşıcı bir hâl aldığı dönemden geçiyoruz,”[4] notunu düştüğü koordinatlarda şiir, sözcüklerle duygu aktarma sanatı olmanın da ötesinde kalp atışları(nız)dır.

Kökenbilimsel anlamı itibariyle “şuur”un akrabasıdır şiir; nitekim Arapça’da şair (sha’ir), “bilen kişi” anlamına gelirken; şiir, şairin “bildiği”dir; şairin bize “bildirdiği”dir; şiir, bir mucizedir;[5] paylaşmaktır; Cemal Süreya, Orhan Veli, Can Yücel, Sabahattin Ali, Edip Cansever, Turgut Uyar’dır…

Aristoteles’e göre, tekil olanı anlatan tarihe kıyasla geneli anlattığı için daha felsefi insan etkinliği olarak değerlendirilen, hayatın başköşesindeki şiir, duyguları en rahat, en dürüst, en net açıklama biçimi olması yanında hayat, aşk ve isyandır.

Mücadele her zaman şiirin haklı çıkışıyla taçlanırken o, tükenmez.

“Dilin son sınırıdır şiir”[6] ve hâlâ tükenmez bir şeylerin kaldığını kanıtlarken; insani hayalin, umutların da süreğen bekçisidir.

Yaşar Miraç’ın, “İçimizdeki yaşama sevinci ve aşktır,”[7] diye betimlediği şiir için Gael Garcia Barnel, “Politikadan şiir eksildiği için mahvolduk,”[8] notunu düşer; gerçekten de, içinden geçtiğimiz katliam, kan, acı ve şiddet günlerinde şiire hepimizin gereksinimi var.

* * * * *

Şiir, yaşayarak yazılır.

Turgut Uyar’ın, “THKP-C’yi benden nasıl gizlersiniz?” diyerek beylik tabancasını örgütün hizmetine sunmak üzere kapıp getirişindeki coşkulu devrimcilik gibi mesela…[9]

Kolay mı? Ölmemek için, ölüme karşı haykıran yürekliliktir şiir.

Kızmayan, isyan bayrağı açmayan şiir, şiir olamaz; çünkü o, ölümsüzlük içindir.

Dünyayı değiştirebilecek güçte bir eylemdir şiir, doğası gereği devrimcidir.

Şiir dünyaya anlam kazandırır, onu yüceltir; ayırır, birleştirir.

Şair her zaman imkânsız bir eylemin peşinden sürüklenirken; şiir, şairi kana bular; töhmet altına sokar; zindanları reva görür…

Başka türlü şair olunabilir mi; şiir yazılabilir mi?

Elbette ‘Hayır’! Çünkü şiir, hayattır. Hayatın özüdür. Hayatın her şeyidir. Şiirle ilgilenen herkes, başta şair, hayatı her şeyden çok tanımalı ve bilmelidir. Çünkü “Şiir hayatın köpüğüdür. Çağın, hayatın, bütün bilgilerin... Şiir için hayat deneyimi gerek, düşünce, iletişim gerek, her şeye uzanmak gerek,” der Cemal Süreya.

Yine Cemal Süreya’ya göre şair, gerçeği güzel, çirkin, aydınlık, yalın, karışık taraflarıyla anlatır. Yani şair hayatı anlatmalıdır. Bu yüzden şiir hayata benzer. Şiiri toplumla ilişkilidir. Şiir toplumun aynasıdır. Toplum dehası şiirde şekillenir. İnsan ve toplumdaki değişim şiire akseder.

Cemal Süreya, şairin düzene karşı çıkan, onu eleştiren ve yargılayan bir kimse olduğunu söyler. Dolayısıyla şiir de düzene muhaliftir: ”Şiir bir karşı çıkma sanatıdır.”

Bu muhalif tavır onu yüreklendirir, kimsenin söyleyemediklerini söyleme cesaretini ona verir; “Şiir, her şeyi söyleyebilmek sanatıydı, her şeyi açabilmek sanatıydı,” diyen Cemal Süreya için şiir bir aynadır. Dünyanın veya ülkenin içinde bulunduğu durum şiire akseder.

* * * * *

Tam da bunlardan ötürü Nizar Kabbani, “dostlarım/ başkaldırmıyorsa, nedir ki şiir?/ azgınları ve azışları devirmiyorsa, nedir ki şiir?/ zamanda ve mekânda/ sarsıntı yapmıyorsa, nedir ki şiir?/ kisra nuşirevan’ın başındaki tacı/ yere çalmıyorsa, nedir ki şiir?”[10] diye haykırırken; Hasan Hüseyin Korkmazgil’in, “biliyorum/ matarada su/ torbada ekmek/ ve kemerde kurşun değil şiir/ ama yine de/ matarasında su/ torbasında ekmek/ ve kemerinde kurşun kalmamışları/ ayakta tutabilir,” notunu düşmesi boşuna değildir…

Betimleyen/bütünleyendir şiir, en iyi -yazanı- anlatır. En iyi de -yasayanı- anlar…

Şiir hayatın alev hâlidir; davasız şiir yoktur.

  1. Nietzsche’ye göre, “Şiir, felsefenin kız kardeşi”yken; şiir bazen kavgadır. Şiir umuda dair yansımadır.

Şiir muhalifliktir. Bir pencereden aykırı bakabilmektir.

Şiir, yazdıkların değil yaşadıklarındır. Yazdığın zaman şair olursun. Gerçekten yaşıyorsan eğer, şiirin bir parçası.

İkisi bir arada ise, hem şair hem şiirin bir parçası olur bir başka şiire varırsın.

Dibe vurmuşluğa, incinmişliğe, zulme, yaşan(ma)mışlıklara, yalnızlıklara panzehirdir. Şiiri yazmak için bir hikâyen olmalıyken; Turgut Uyar’cası, “Göğe bakalım”dır; duyguların, itirazın, direncin Şükrü Erbaş ve Ahmet Telli’cesidir; Nâzım’ın Piraye’si; Ahmed Arif’in, “Leylim leyi”dir.

* * * * *

Toparlarsak şiir Nâzım Hikmet’tir.

O, duyuşun deyişe dönüştürülmesidir; şiir bilgidir, kurtuluştur.

“O da niye” mi? Şiir nedir ki, insan(lık)ın kurtarılmasına hizmet etmiyorsa?

Platon’un ‘İon’ başlıklı diyalogunda “ne”liği araştırır şiir; Hegel’e göre, sanatların en üstünü olan sanat dalıyken; duyguya/ düşünceye boyut kazandırır. Özgürlüğün yanında durur; mücadeleye omuz verir.

İnsan(lık) yontucusu şiir külhanidir, ekmek kavgamıza karışır, arıza çıkarır. Bizi gerçeğin karanlık kuyularına çeker; ancak kimseyi yarı yolda bırakmaz şiir.

Bunun için zulasında bir tutam şiir olmayan isyancı yoktur ve de başkaldıranların işidir şiir yaz(dır)mak.

Nihayetinde şiir, birazı sözcükten; çoğu sevinç, acı, hayret, aşk ve isyandan oluşan şeydir.

Şairin işi imgeyi resmetmekken; şiir de, uyanıkken rüya görmektir.

Ölüme meydan okuyan şiirin amacı, “bir şey”i gündeme getirmekse, aynı zamanda “o şey”i gündemden ayıklamaktır;[11] pörsüyen bir dünyayı kahreden kelimelerden mürekkeptir şiir.

Her yerde, her mekânda; şiir sokakta, otobüs durağında, her yerde ve ille de paranın üstündedir…

Siz bakmayın kendinden menkul, “… ‘Şiir sokakta’ eyleminin (bunun bir eylem olduğundan şüpheliyim), modasının ne zaman ve hangi vesileyle başladığına dair bir bilgim yok. Ama bu ‘eylem’in doğası itibariyle gelip geçici modaların, kaba ideolojilerin, retorik olanın çok ötesinde olduğunu düşündüğüm ‘şiir’i örseleyici bir yanı olduğunu düşünüyorum…

‘Şiir sokakta’ eylemi şiirin bayağılaştırılmasını, ayağa düşürülmesini, itibarsızlaştırılmasını hızlandıran, niteliği değil niceliği öne çıkaran anlayışın ve kitsch’in tezahüründen başka bir şey değil kanaatimce…

‘Şiir sokakta’ mı? Latince deyişle ‘horribile dictu’ (korkunç şaka) olmalı bu!”[12] zırvalara…

Sokaklara çıkmayan(ların), barikat kurmayan(ların), aşık olmayan(ların) şiir(i) şiir olabilir mi?

* * * * *

Olmaz elbette…

İlhan Berk’in, “Şiir bir şey anlatmaz, anlaşılmak için de değildir,” diyen fantezisini bir kenara bırakırsak; “Şiir bir gerilla harekâtı gibi olmalıdır,” der Cemal Süreya; vurup kaçmalıdır...

Kolay mı? Nâzım Hikmet Ran’ca, “Hêvî, hezar û yek pê/ Hêvî, ji roj da veşartî/ Hêvî, kê bike mafdare/ Hêvî, mafî însanane/ Umut, binbir ayaklı/ Umut, güneşte saklı/ Umut, edenler haklı/ Umut, insanın hakkı,” diye haykıran şiir “Kırılan dalın türküsüdür”;[13] itirazıdır…

Çünkü Melih Cevdet Anday’ın, “Şiir, bütün sanatlar içinde, bireyle tek başına buluşan sanattır”; Sigmund Freud’ün, “Nereye gidersem gideyim, benden önce bir şairin oraya gittiğini görüyorum,” diye özetledikleri konuda şiirin görevini, amacını, gerekliliğini Mahmud Derviş şöyle açıklar:

“Şairler savaşı reddetmek için, savaşın dilini kullanmamalıdırlar. Bir şiir, ne kadar güçlü olursa olsun, asla bir savaş uçağını düşüremez, ama pilotun düşüncelerini etkileyebilir, değiştirebilir. Öyleyse şair insani görünümleri, bakış açısını; olaylar içinden de evrensel öğeleri gözetmelidir. Savaş mağdurlarının asıl dünyasına girmek gerekir. Şiir hayatın ihtişamının ilahisi, ezgisi olmak, çirkin şeylere karşı güzellikle mücadele etmek, savaşa karşı barışı barındırmak zorundadır.”

 

12 Eylül 2016 14:34:05, Çeşme Köyü.

 

N O T L A R

[*] Yeniden Sanat ve Hayat, No:46/5, Sonbahar 2016…

[1] Nâzım Hikmet Ran.

[2] Ankara’da Çankaya Türkan Yamantürk İlkokulu’nda sınıf öğretmeni Necla Arslan’a öğrencilerinin karnelerine öğretmen görüşü yerine şair- yazar Şükran Kurdakul’un “Ben sevdayım, al beni sevecenliğine/ Ben gülüm, dallarına aşıla beni/ Çocuğum ben, göğsünde büyüt/ Acıyım, gerçeği ararsan bende/ İnancım, coşkuyu yaşarsan bende...” dizelerini yazarak, şirini sonuna “Küçüğüm, düşlere seninle yolculuk yapmaya devam edeceğiz” notunu yazdığı gerekçesiyle soruşturma açıldı. Okul Müdürü Erhan Ölekli, Kurdakul’un özgeçmişini de soruşturma dosyasına ekleyerek öğretmene şairin siyasi geçmişi üzerinden suçlamalarda bulundu. Okul yönetimi, Arslan’ı, “okul idaresinin saygınlığını ve otoritesini zedelemekle” suçladı. (Mehmet Menekşe, “Karnedeki Şiire Bile Soruşturma”, Cumhuriyet, 21 Mart 2016, s.3.)

[3] “Egemen sistem (tüketim ekonomisi) şiiri her yerde dışlıyor. Bu işte kâr olmadığından…” (Kadir İncesu, “Ataol Behramoğlu: Adanmışlık Çalışkanlık Özveri”, Birgün, 3 Mart 2016, s.14.)

[4] Burak Abatay, “Şair Şeref Bilsel: Kötü ve Metalik Şiir Döneminden Geçiyoruz!”, Birgün, 30 Aralık 2015, s.2.

[5] “Eskileri ele alalım, Yunan’ı, Hint’i, benden önceki Müslümanları ele alalım; hepsi de bu dallarda bol bol eser yazmış. Onların dediklerini tekrarlarsam benim çalışmamın bir değeri kalmaz; eğer onlara karşı çıkarsam, ki içimde sürekli böyle bir eğilim var, ardımdan gelecek başkaları da bana karşı çıkacak demektir. Alimlerin yazılarından yarına ne kalacak? Sadece kendilerinden öncekiler hakkında ne söyledikleri kötü şeyler. Ötekilerin kuramlarında çürüttükleri ne varsa hatırlanacak, ama kendi tasarladıkları da kaçınılmaz bir şekilde onların ardından gelecekler tarafından yok edilecek, gülünç duruma düşürülecek. İlmin kanunu budur; şiirde ise böyle bir kanun yoktur; kendinden önce gelmiş hiçbir şeyi yadsımaz ve ardından gelenler tarafından da yadsınmaz, huzur içinde aşar geçer yüzyılları. Bunun için rubai yazıyorum. Beni ilim âleminde asıl büyüleyen ne biliyor musun? En yüce şiiri orada bulmam: matematikte, sayıların o baş döndürücü sarhoşluğunu; astronomide kainatın muammayı andıran mırıltısını...” (Amin Maalouf, Semerkant, Çev: Esin Talû-Çelikkan, Yapı Kredi Yay., 78. baskı, 2016.)

[6] Asım Öztürk, “Dilin Son Sınırıdır Şiir”, İnsancıl Dergisi, Yıl:26, No:313, Ağustos 2016, s.37-38.

[7] Aysel Sağır, “Yaşar Miraç: O Lacivert Ülkeye Kaçan Şair”, Birgün, 12 Mayıs 2016, s.14.

[8] Esin Küçüktepepınar, “Gael Garcia Barnel: Politikadan Şiir Eksildiği İçin Mahvolduk”, Cumhuriyet, 21 Mayıs 2016, s.19.

[9] Barış Yıldırım, “Ahmed Arif’le Bir Öğleden Sonra”, 3 Haziran 2016… http://gezite.org/ahmed-arifle-bir-ogleden-sonra/

[10] Nizar Kabbani, Yasak Şiirler, Çev: Kemal Yüksel, Kaknüs Yay., 2002.

[11] “… ‘Şiir, alışkanlıklara karşı bir yaylım ateşidir’ ya Cemal Süreya için; onun da bir vitamin göndermesi var. Hem bir şiirine isim yapmıştır... ‘Ğ Vitamini’: ‘Bilginlerimiz sağolsunlar/ Bir vitamin buldular/ Çalışınca azıcık/ Yumuşak G vitamini/ Ulusalcılık’ Cemal Süreya politiktir şiirlerinde. Hükümetler de onun hışmından kurtulamazlar; ‘Bu hükümet/ Pir Sultan’a pasaport vermiyor/ Onu anladık/ Yunus Emre’ye de/ Basın kartı vermiyor/ Onu da anladık/ Ama bu hükümet/ Ferman çıkarmış Karacaoğlan’ı Otobüse bindirtmiyor’…

Rıfat Ilgaz da 1940 Kuşağı’nın önemli şairlerinden. ‘Fedailer Mangası’ından yani. O da kuşakdaşları gibi yalnız sanatıyla değil, direnen pratiğiyle de bilinir. ‘Aydın mısın?’ adlı şiirinde bu konuda görevlerini yerine getirmeyen aydınlara seslenir; ‘... Kaldır başını kan uykulardan/ Böyle yürek böyle atardamar/ Atmaz olsun/ Ses ol ışık ol yumruk ol/ Karayeller başına indirmeden çatını/ Çabuk ol/ Tam çağı işe başlamanın doğan günle/ Bul içine tükürdüğün kitapları yeniden/ Her satırında buram buram alın teri/ Her sayfası günlük güneşlik/ Utanma suçun tümü senin değil/ Yırt otuzunda aldığın diplomayı/ Alfabelik çocuk ol/ ...Benden geçti mi demek istiyorsun/ Aç iki kolunu iki yanına/ Korkuluk ol’...” (A. Hicri İzgören, “Birkaç Şiir Biraz Şiir… Panzehir”, Gündem, 4 Ağustos 2016, s.15.)

[12] Ercan Yılmaz, “… ‘Şiir Sokakta’ mı?”, t24, 2 Nisan 2015… http://t24.com.tr/k24/yazi/siir-sokakta-mi,130#

[13] Cemal Süreya, Onüç Günün Mektupları, YKY, 1998, s.117.

 

3.03.2017 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

“EHLİLEŞTİRİLEMEYEN” TİYATRO(CU)NUN GEREKLİLİĞİ

ŞİİR İNCE İŞTİR; KALIN KAFALARA TESİR ETMEZ!

NURHAK AYAKTAYKEN “ÖLDÜ MÜ DENİR ONLARA”?!

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

MADIMAK’TA YAKILIP YIKILAN HEPİMİZDİK

SEVDİĞİ RENK MAVİ; TUTKUSU DA AŞK VE DEVRİMDİ

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

FUTBOL FELAKETİ

MAFYASIZ KAPİTALİZM OL(A)MAZ

BUGÜNDE ‘68/ ‘71’İ ANLAMAK

1830’DAN 1871’E -AVRUPA’DA- SINIF SAVAŞLARI

GENÇLİK(İM)DEN KALAN(LAR) FİKRET İLE TİMUR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı