YAZMAYI YAZMAK YAPAN

Temel Demirer

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

“İnsanın başkalarına söyledikleri

kendi duymak istedikleridir.”[1]

 

Edebiyatın hâline ilişkin tartışmaların ilk adımında anımsaması gereken Nurdan Gürbilek’in, “Güçlü edebiyatın ardında hemen her zaman bir kriz vardır,” saptamasıdır.

Yazmak da, eleştirmek de bu gerçeği bir an dahi “es” geçmeden yol alırken; Bedrettin Cömert’in, “Ne yeteneksiz toplumculuk, ne de dünya görüşsüz sanat olabilir,” notunu da kulağına küpe etmelidir…

Neresinden bakarsanız bakın: “Dilin kendisi bir iktidar oluşturma aracı”yken;[2] “Yazmasam çıldıracaktım,” diyen Sait Faik Abasıyanık’ın da; “Yazmak için yaşamak gerek, yoksa yaşamak için yazmak değil… Yazmak ciddi bir iştir… Ne zaman çalışmaya başlamak istesem, yazın beni rahatsız ediyor… En yalın görünen şeyde şaşırtıcılık da vardır güzellik de: Yalnız çekip çıkarmak gerekir... Yazarın işi yazmayı öğrenmektir,”[3] satırlarını kaleme alan Jules Renard’ın da altını çizdikleri, yazmanın müthiş önemlidir.

Evet Amie Suche’nin işaret ettiği üzere, “Yazı yazmayı öğrenmek, her şeyden önce düşünmeyi öğrenmektir”; Ernest Fischer’in satırlarında altını çizdiği gibi:

“Eğer edebi eser çürümeyi yazıyorsa, ona karşılık gelen direnişin örgütlenmesi anlamında, yeni bir etik değerler gerçekleştirecek olan karşılığı da yazmalıdır ve toplumsal görevinden kaçmadığı sürece, dünyayı değiştirebileceğini göstermelidir.”[4]

Devamla: “Yazmak dünyanın üstündeki örtüleri kaldırmaktır.”[5]

Hem de 2012 yılında ‘Le Figaro’nun sorusunu yanıtlarken Patrick Modiano’nun, “Her kitabımda duyduğum tatminsizlik en başlardaki gibi sürüyor. Eskiden beri bir hayalim vardı; artık yazacağım hiçbir şey kalmayacağını, kurtulup özgürleşeceğimi hayal ederdim. Ama ne gezer! Hâlâ aynı alanı temizlemeye çalışıyor ve bu işi asla bitiremeyeceğimi düşünüyorum,” dediği üzere…

* * * * *

Eğer böyleyse yazmak bir eylemdir; hem de en partizanından bir eylem…

Yani egemenden, egemenlik araçlarından ve meta fetişizminden (paradan) kopan bir duruştan söz ediyorum!

“Benim gibi yaşlı bir devrimciye böyle bir ödül vermek, kapitalizmin öç alma girişiminden başka bir şey değildir,” diyen Jean Paul Sartre ekler: “Resmi payeleri hep reddettim. Legion d’Honneur’ü de kabul etmemiştim. Fransız akademisine de girmedim. Yazar kendisinin bir kuruma dönüştürülmesini reddetmelidir. Bu onur verici bir paye dahi olsa bunlar kişisel nedenlerim. Ayrıca şu da var: Ben iki kültürün barış içinde bir arada yaşayabilmesi için uğraşıyorum. Elbette çelişki ve çatışma var ve olmalı. Burjuva bir ailede yetiştiğim hâlde sosyalist oldum. Sempatim ondan yanadır. Bir de bu yüzden, bu ödülü verenlerin konumundan dolayı, kabul edemem…”

Ardında da Edward Said, ‘Entelektüel’ başlıklı yapıtında, “Gözünüz hâminizin üstündeyken bir entelektüel gibi düşünemezsiniz. Sadece bir mürit gibi düşünebilirsiniz. Aklınızın bir köşesinde bir yerlerde onu memnun etmeniz, keyfini kaçırmamanız gerektiği düşüncesi vardır,”[6] derken kopuş ne olduğunu anlatır hepimize…

* * * * *

Burada bir parantez açalım:

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2014’de edebiyat alanında 40 yazara 463 bin TL “destek” vermesine ilişkin olarak Metin Celal’in, “… ‘Devlet edebiyatı teşvik etmesin!’ mi?” “Sinemaya 26.9 milyon veren devletin edebiyata 463 bin lira vermesi adil midir?” soru(n)larını dillendirdiği bu ülkede; Oylum Yılmaz, “Bunun devlet destekli muhafazakâr edebiyat çalışması olduğunu hepimiz biliyoruz. Parası batsın, her şey çok çirkin,” derken; paranın olduğu yerde melanet olduğunun da altını çizmeden geçmeyelim!

Konuya ilişkin olarak tarihsel düzlemde anımsanması gereken bir alay soru(n) vardır ve aslında “Edebiyatın para ile dansından söz edildiğinde, buradaki dans, yazarın değil, iktidarın dansıdır. Para, yazı, edebiyat konularında farklı örneklerimiz var. Yakın zamanda Necip Fazıl Kısakürek ve bazı başka yazarların devletin örtülü ödeneğinden para aldığı bilgisi medyada yer aldı. İktidar parayı, yazarın iyiliği için değil, kendisi için öder, bunu biliyoruz. Çünkü kendine ‘nitelikli eleman’ yetiştirmek ister. İster ki, bu nitelikli eleman iktidarla organik bir ilişkisi olmadan, bürokratik ilişki kurulmadan iktidarı savunsun. Bu ilişkinin en elastiki bütünleyicisi, hiçbir dini, imanı, ırkı olmayan, belkemiği, omurgası bulunmayan bir nesne; yani paradır!”[7]

* * * * *

Özellikle ‘VI. Sanatçılar Kurultayı’ndaki konuşmasında Mimar Mücella Yapıcı’nın, “Kültür sanat metalaşırken, mekânların tüketim nesnesi hâline gelmesini de kolaylaştırıyor,” dediği ve “Neo-liberal rejimin egemenliğiyle, piyasanın bütün sınırlamalardan arındırılmasının sanatın kamusallığını imha ettiğini” belirten Ali Artun’n “Sanatın finansallaşması”na dikkat çektiği tabloda, sanattan edebiyata destek (sponsor) soru(n)larını yakıcı bir şekilde yaşa(tıl)dığımız inkârı mümkün olmayan bir gerçektir.

Kapitalist üretim ilişkileriyle belirlenen ve ya yapılandırılan bir toplumsal düzende “eleştirel tutumun, sanatın eleştirel tutumunun” sınırları olduğunu; parayı verenin hiçbir zaman bu ilişkiyi ve bu ilişkinin ortaya çıkarılmasına hizmet edecek bir “sanatı” desteklemeyeceği açıktır.

Kolay mı? Koca bir “kültür endüstrisi”nin yapılandırıldığı ve işlemesi için avuç avuç paranın döküldüğü kapitalist sistemi örten ya da eleştirilecekse bile bunu sorgulatmadan, birkaç klişeyle geçiştirmeye yarayacak “hazır sanat kalıplarının ve yöntemlerinin” üretildiğini bilmeyen var mı hâlâ?

Mesela Horald Jaffe’nin işaret ettiği gibi, “Amerikan kültür endüstrisi sadece kendisini öyle ya da böyle ayakta tutan sanat türüne destek verir ve bunu yaparken desteklediği yapıtın politik yönden arınmış yazınsal yapıt ya da sözde eşi görülmemiş bir resim ve heykel olup olmadığını göz önünde tutmaz. Bu açıdan bakıldığında, resmi destek gören sanat fırsatçı, kendini öne çıkararak yücelten bir ‘durum estetiği’ yaratmış olur.”[8]

* * * * *

Hale Soygazi’nin, “Sanat vicdanın tarafında; gücün yanındakine sanat denmez, onun adı başka”; Levent Üzümcü’nün, “Sanat dediğin, tiyatro dediğin tartışır... Politika hayatın kendisidir, konuşan insan politiktir. Soru sorduğunda politiksindir, yaşamak politik bir eylemdir, bunu inkâr etmek riyakârlık,” notlarını düştükleri koordinatlarda paranın egemenliği; yazmayı yazmak, sanatı da sanat olmaktan çıkarıp, varoluşuna yabancılaştırır; apolitikleştirir!

“Nasıl” mı?

Alın size bir gazete haberi:

Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Menderes Türel, bu yıl 51’incisi düzenlenen Uluslararası Altın Portakal Film Festivali’nde Jüri Başkanlığı yapan ünlü sinema oyuncusu Yılmaz Erdoğan’ın Rixos Downtown’ın kral dairesinde ağırlanmasıyla ilgili olarak “Yılmaz Erdoğan’a o gün benim yanımda gösterdiler haberi. Ben de Yılmaz’a, ‘Seni çadırda mı yatıracağız? Tabi kral dairesinde yatacaksın. Kaç tane Yılmaz Erdoğan çıkıyor’ dedim. Ayrıca oraya para da vermiyoruz belediye olarak. Masrafları sponsorlar karşılıyor. O da ayrı bir mevzu,” diye konuştu. 

Ekstralar hariç geceliği 1.415 euro olan kral dairesinin toplam alanı 128 metrekare. 2 yatak odası, 1 salon, 2 banyo, 1 jakuzi, twin ya da king size yatak, oturma grubu, merkezi klima, kasa ve hali zemin bulunan odada ayrıca 3 LCD televizyon ve internet bağlantısı bulunuyor. Kral dairesi dünyaca ünlü Konyaaltı Sahili manzaralı. Otelde bir ana, 3 ala carte restoran bulunuyor. Bu restoranlarda Türk, İtalyan, Japon ve Rus mutfağından seçkin yemekler misafirlere sunuluyor. Ayrıca otelin ünlü Kalina barında temalı partiler gerçekleştiriliyor. Otel şehir merkezine 1 kilometre mesafede. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Başbakanlık görev süresi boyunca yaptığı tatillerde Rixos otellerini tercih ediyordu.[9]

 “Nasıl”?! Bu kadar yeter değil mi?!

* * * * *

Evet sanatı sanat, yazmayı da yazmak yapan; hayata savunan itiraza mündemiç ısrar ve eylem özelliği taşımasıdır.

İnsan(lık)ın ürettiği bir direnç olarak yazmak; aktarmakla sınırlanmadan ifade edip, önermek ve itiraz edip, eleştirmektir.

Bu hâliyle tarih egemenleri yok ettikleri için, yazmak eylemini de ezilenlerin hafızlarını var ettikleri için anımsar.

Yazın hafızası, imgelem yanında felsefi akla tekabül eder ki, tam da bunun için yazmak bireysellik değil yaşama katlanmanın, onun değiştirmenin önünü açmanın doğal biçimidir.

Yazmak eylemi, ispatlamaz, gösterir, işaret eder, düşündürür, hüküm vermeye yol açar; hiçbir şeyi hayattan üstün tutmaz/ tutamaz ve gerçekliğin muhtaç olduğu eleştiriye “es” geçemez.

* * * * *

“Eleştiri” dedim!

Memet Fuat’ın, “Eleştiri bir sanattır; çok emek isteyen güç bir sanat,”[10] uyarısını kulağına küpe edenler için “Yazmak hayatı anlamlandırmaktır,” Nadine Gordimer’in işaret ettiği gibi; ancak “Tinsel arınma yerine, temel bir toplumsal değişimin sesi olmak...” kaydıyla Murray Bookchin’in…

Benim de kanım odur ki, “Edebiyat pansuman yapmaz, acıları kanatıp belirginleştirir, farkındalığı artırır.”[11]

Böyle olmazsa, edebiyat olmaz…

Olsa olsa, nesir (düzyazı) olur!

* * * * *

Devamla: Tatyana Tolstoya gibi, “Edebiyat belirli kurallara göre yazılır, ama hangi kurallara göre, bir bilsek,” diyenlerden olmadığım gibi, hâlâ da büyük romanlara/ tarzına inanırım…

“Büyük romanlar değişti,” der Semih Gümüş demesine de, ikna edici değildir dedikleri/ “gerekçeleri”:

Pek çok okur, XIX. yüzyılın büyük gerçekçilik döneminin romanlarının artık yazılmadığına hayıflanıyor. Ne Karamazov Kardeşler gibi romanlar yazılıyor ne Savaş ve Barış gibi…

Ne ki, hayat aynı yerde durmuyor. Kapitalizmin yükseliş döneminin yol açtığı modernleşme, bilimsel ve teknolojik ilerlemelerle yirminci yüzyıla evrilirken hayatı topyekûn değiştiriyordu. Edebiyat, bütün değişimlere olduğu gibi buna da karşılıklarını âdeta bir refleks olarak verdi. Bu kez gitgide büyüyüp karmaşıklaşan hayatı temsil edebilecek tipiklikler görmesi olanaksızlaşmışsa da, yazarın önünde karmaşıklaşmış, iç dünyası zenginleşmiş bireyler vardı artık. Bireyin içinden geçerek hayatı görme biçimleri, yeniden yaratma biçimlerini ve roman sanatının olanaklarını değiştirince, önceki yüzyılın büyük romanlarına hiç benzemeyen romanlar yazılmasına neden oldu…”[12]

Bu postmodern bir “izah”tır…

Söz konusu (arz-ı) hâli Demir Özlü şu sözlerle resmeder:

“Son zamanlarda karşılaştığım bir şey var ki, reklam sektörü artık edebiyat dünyasını bile olumsuz manada etkisi altına almış ve biraz zedelemeye başlamış durumda. Kitap çıktığı zaman onun için yapılan reklam ve yayınevlerinin belirttiği üzere ona harcadıkları ilan masrafları konuşulur oldu. Metin unutuluyor sanırım... Eskiden böyle değildi, benim zamanımda da böyle değildi. (...)

Bizde bu olmadı hiçbir zaman, biz okur için ödünler vermedik. Okur bundan hoşlanıyor, halk bunu istiyor, o zaman biz de onu verelim demedik. Aksine onları şayet bizim kadar birikim sahibi değillerse -yanlış anlaşılmak istemem ama bizim seviyemizde değillerse- oraya çekmeye çalışırdık. Biz basitleştirmedik metinlerimizi, dilimizi, tam tersi okurun onları okuyarak birikim sağlamasını istedik. Bizim zamanımızda en büyük reklam, kitap hakkında yazılan tanıtma yazılarıydı.”

* * * * *

Bunun böyle olmasında aktif rol oynayan “şeylere” dair birkaç veriyi aktarayım:

  1. i) Edebiyatın en çok kazananları belli oldu… ‘Forbes Türkiye’nin açıkladığı listeye göre, 2013’de Türkiye’nin en çok kazanan 20 yazarı önceki yıla göre telif gelirini yüzde 34 artırdı. Elif Şafak’ın kitapları 8.7 milyon lira ciro üretti. Şafak’ın bundan payı 1.75 milyon oldu. Şafak’ı Ahmet Ümit ve Sinan Yağmur izledi…
  2. ii) Kültür Bakanlığı artık edebiyata da para yardımı yapacak. Edebiyat eserlerinin desteklenmesi hakkında yönetmelik, 25 Aralık 2013’de Resmi Gazete’de yayımlandı… Kültür Bakanlığı’nın destek programı, yazarların Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, üretilecek eserin Türkçe olması koşuluyla...

Yeter değil mi?

* * * * *

Ben, hâlâ da büyük romanlara/ tarzına inanırım; bunda ısrarın “olmazsa olmaz”lığından şüphe duymam…

Kolay mı?

Edebiyat ve büyük roman… deyince; Adnan Binyazar’ın, “Sorunlu olmak edebiyatın yapısından geliyor. Başta ekonomik durum, toplumsal durum, siyasal dalgalanmalar edebiyata da yansır,” saptamasının altı defalarca çizilerek eklenmelidir:

“Türkiye, 12 Eylül 1980 darbesinden bu yana restorasyonda… Böyle dönemlerde insanlar, hızla nesnellikten, gerçeklikten kaçar, öznele sığınırlar. Falcılık, mistisizm yükselir. Toplum sorunları el yakıcı duruma gelir. Kişi, öznelin çıkmazında dolanır durur.

Türkiye’de yazın dünyası, roman, öykü bu restorasyona uygun biçimde duruyor. Bunun ayrıksı örnekleri varsa da, egemen yazın, restorasyona uygun olan”dır.[13]

Evet, ne yazıktır ki Mehmet Eroğlu’nun, “Edebiyatımızın muhalif tavrı kayboldu” saptamasındaki üzeredir hemen her şey!

Oysa “Edebiyat asla itaatkâr değildir; edebiyatın isyana açılan büyük, geniş bir kapısı vardır ve edebiyat iktidara, hâkim düşünceye meydan okuduğu sürece değerlidir. Son yıllarda edebiyatımıza musallat olan en büyük illet de bu konuyla ilgili bence. Edebiyatımızın eleştirel, muhalif tavrı kayboldu, adeta iğdiş edildi.”[14]

* * * * *

2012’de yitirdiğimiz Carlos Fuentes’ten kısa bir alıntı bizi edebiyatın siyasetle ilişkisi konusunda düşünmeye yöneltebilir.

Şöyle diyor Fuentes: “Kafka’nın kurmacaları, kendi kurmacasını güçlü kılan bir gücü betimler. İktidar ‘Şato’daki otoriteler gibi, gücünü şatonun dışındakilerin düş gücünden alan bir görünüştür. Bu düş gücü, güce güç katmayı bırakır bırakmaz kral çıplak kalır ve kralın terzileri ona yeni giysiler dikerken bunu açığa vuran o güçsüz yazar sürgüne, toplama kampına ya da darağacına gönderilir”…

Edebiyatın, insanları uykudan uyandırmak gibi çok doğrudan bir görevi yoktur. Ama çağlar aşarak bugüne kadar gelen edebiyat eserlerinden de biliriz; iş dönüp dolaşıp çıplak kralların hâlini anlatmaya, insana ve doğaya sadık kalmaya bağlanacaktır. Edebiyat siz ne kadar uğraşırsanız uğraşın, çıplak kralları açığa çıkaracaktır. Onun gücünü, Balzac’ın ‘Goriot Baba’sını okurken Paris’i, Paris’in erdemden uzak sosyetesini, yeni zenginlerini nasıl lime lime ettiğini gördüğünüzde anlarsınız.

Gerçekçidir Balzac; rüyalardan kolay uyanılamayacağını anlatır. Eugene de Rastignac ömrünü kızlarına adamış ‘Goriot Baba’yı paradan, güçten, sosyeteden başka bir şey düşünmeyen kızlarının yokluğunda mezarına indirdikten sonra “Hadi bakalım, hodri meydan! İşte baş başayız şimdi!” diye kafa tutar Paris’e. Ama bir teslimiyetin kahramanlığıdır Rastignac’inki.

Balzac, kralın çıplaklığını anlatmıştı o müthiş romanda; ama krallar her zaman yeni ve utanmaz terziler bulurlar. Olsun, yine de çıplaktırlar. Ve edebiyat bize kralların hoyrat, nobran ama çıplak insanlar olduğunu anımsama ve anımsatma fırsatı verir her zaman.

Bu da edebiyatın hayatla bağıdır zaten…

 

21 Kasım 2014 11:09:51, Ankara.

 

N O T L A R

[*] Patika Dergisi, No:89, Nisan-Mayıs-Haziran 2015…

[1] Tezer Özlü.

[2] Michel Foucault, Sonsuza Giden Dil, Çev: Işık Ergüden Ayrıntı Yay., 2006.

[3] Jules Renard, Yazmak Üzerine Notlar, Çev: Orçun Türkay, Sel Yay., 2014.

[4] Ernest Fischer, Sanatın Gerekliliği, Çev: Cevat Çapan, Payel Yay., 8 baskı, 2003.

[5] Jean Paul Sartre, Edebiyat Nedir?, Çev: Bertan Onaran, Can Yay., 2. baskı, 2008.

[6] Edward Said, Entelektüel, Çev: Tuncay Birkan, Ayrıntı Yay., 1995.

[7] Sabri Kuşkonmaz, “Edebiyatın Parayla Dansı”, Birgün, 15 Eylül 2014, s.14.

[8] Horald Jaffe, Tekno-Mağara’nın Ötesi, (Milenyumsonrası Kültür İçin Gerilla Yazarın Rehberi), Çev: Turan Parlak, Notos Kitap, 2008, s.38.

[9] Salim Uzun, “Menderes Türel: Yılmaz Erdoğan’ı Çadırda mı Yatıracaktık”, Hürriyet, 19 Ekim 2014… http://www.hurriyet.com.tr/kelebek/keyif/27415810.asp

[10] Memet Fuat, Eleştiri Üstüne-Deneme, YKY., 2014, s.17.

[11] Sibel Oral, “Mehmet Eroğlu: Edebiyat, Acıları Kanatıp Daha da Belirginleştirir”, Radikal Kitap, Yıl:13, No:696, 18 Temmuz 2014, s.10-11.

[12] Semih Gümüş, “Büyük Romanların Dönemi Kapandı mı?”, Radikal Kitap, Yıl:13, No:696, 18 Temmuz 2014, s.26.

[13] Cengiz Gündoğdu, “Gerçekçi Yapıtların Zorunluluğu”, Evrensel, 20 Kasım 2012, s.7.

[14] Sibel Oral, “Mehmet Eroğlu: Edebiyat, Acıları Kanatıp Daha da Belirginleştirir”, Radikal Kitap, Yıl:13, No:696, 18 Temmuz 2014, s.10-11.

 

25.06.2017 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

“EHLİLEŞTİRİLEMEYEN” TİYATRO(CU)NUN GEREKLİLİĞİ

ŞİİR İNCE İŞTİR; KALIN KAFALARA TESİR ETMEZ!

NURHAK AYAKTAYKEN “ÖLDÜ MÜ DENİR ONLARA”?!

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

MADIMAK’TA YAKILIP YIKILAN HEPİMİZDİK

SEVDİĞİ RENK MAVİ; TUTKUSU DA AŞK VE DEVRİMDİ

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

FUTBOL FELAKETİ

MAFYASIZ KAPİTALİZM OL(A)MAZ

BUGÜNDE ‘68/ ‘71’İ ANLAMAK

1830’DAN 1871’E -AVRUPA’DA- SINIF SAVAŞLARI

GENÇLİK(İM)DEN KALAN(LAR) FİKRET İLE TİMUR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı