RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

Temel Demirer

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

  1. AYRIM: DEVRİM -HER ZAMAN- GÜNCELDİR

 

 

I.1) PARİS KOMÜNÜ ÖRNEĞİ

 

 

I.1.1) ÖZ YÖNETİM PARANTEZİ

 

 

I.2) EKİM DEVRİMİ ÖRNEĞİ

 

 

 

 

  1. MARKSİST-LENİNİST EYLEM KILAVUZU

 

 

II.1) KARL MARX’IN ÖĞRETİSİ

 

 

II.1.1) MARKSOLOG(’LARIN) LAFAZANLIKLAR(I)

 

 

II.2) LENİNİST PRAKSİS

 

 

 

 

III. AYRIM: RADİKAL SOSYALİZM

 

 

III.1) VE…

 

 

 

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL![1]

 

TEMEL DEMİRER

 

“Sarayda yaşayan başka,

kulübede yaşayan başka düşünür.”[2]

 

 “Başka Bir Dünya Mümkün… Örgütleyecek Güç Sensin” Sempozyumu düzenleyicileri benden, tam 10 dakikada ‘Paris Komünü’nden Ekim Devrimi’ne Sosyalizmin Güncelliği’ne dair görüşlerimi ifade etmemi istediler?

Böylesine imkânsızı isteyen gerçekçilik karşısında ne diyebilirim?!

Aslında, 29 Kasım 2014 tarihinde Kaldıraç’ın Ankara’da düzenlediği, ‘Ekim Devrimi’nin Yıldönümünde Sosyalizmin Güncelliği Sempozyumu’na sunduğum ‘Komün’den Ekim’e Eski(meyen) Sosyalizm’ başlıklı tebliğde diyeceklerimi demiştim.

Tuncel Kurtiz’in, “Komünizmden başka insanlığın insanca yaşamasını, köleliğin kalkmasını, ırkçılığın kalmamasını öneren bir yol var mı?” sözünü anımsatarak, daha önce dediklerime ekleyebileceklerim şunlar olabilir.

Paris Komünü’nden Ekim Devrimi’ne uzanıp tüm yerküreyi kucaklayan başkaldırı olmasaydı kimin haddineydi, burjuvaziyi kovup, iktidara el koyarak, “Cellatların döktükleri kan,/ Kendilerini boğacak/ Bu kan denizinin ufkundan,/ Kızıl bir güneş doğacak” diye haykırmak…

Sosyalist isyan tüm insanlığa bu umudu, bilinci, cüreti verdi. Sömürü ve zulüm var olduğu sürece, altını çizdiğim umut, bilinç, cüret yok edilebilir mi? Kesinlikle hayır! Elbette, “İdeolojiler dönemi bitti”; “Tarihin Sonu” tezine sarılan vazgeçişlere değil sözüm elbet…

Siz boş verin bu zırvalara, tarih onu yapan insanların, mücadelelerin şahsında tam da Marksistlerin öngördüğü biçimde akıyor. “Yeni Dünya Düzen(sizliğ)i” ya da “küreselleşme” dedikleri sürdürülemez kapitalist zulüm karşısında şimdi sosyalizm daha da güncel değil ise, ne?[3]

Devrimden korkanların, vazgeçenlerin kotarıp uydurduğu liberal tezlerde vaaz edildiği üzere, “Tarihin sonu” falan gelmedi! Aksine tarih -onu üreten kötü yanıyla- hızlanırken; bayağılığın, hamasetle bezenmiş vasat siyasal ortamın, çürümüş barbarlığın alternatifi olarak sosyalizmi çağırıyor.

Örneğin Rusya’daki bir araştırma, ekonomik sıkıntıların halkı piyasa ekonomisinden soğuttuğunu, Sovyetler Birliği dönemindeki planlı ekonomiyi arar duruma getirdiğini ortaya koyuyor. ‘Levada Center’ın anketine göre, Rusya vatandaşlarının yüzde 52’si planlı ekonominin piyasa ekonomisinden daha doğru olduğunu düşünüyor. Özel mülkiyet ve piyasa ekonomisine dayanan ekonomik sistemi doğru bulanların oranı yüzde 26 iken yüzde 22’si de soruyu yanıtsız bıraktı.

‘Turkrus’ sitesinin haberine göre, Rusya’da 2012 yılında yapılan ankette ise katılımcıların yüzde 49’u planlı ekonomiden yana olduğunu söylemişti. Piyasa ekonomisini savunanların oranı ankete yüzde 36 olarak yansımıştı. Yeni ankete göre Rusya vatandaşlarının yüzde 37’si, en iyi politik sistemin Sovyetler Birliği’ndeki sistem olduğu görüşünde. Bu oran 2012’de yüzde 29 idi. Rusya’da bugün var olan siyasi sistemi savunanların oranı 2012’den bu yana yüzde 29’dan yüzde 23’e geriledi.[4]

Bu size bir şey anlatıyor mu?[5]

Eğer anlatmıyor ise; Germain Martin’in, “Di têkçûnê de hêvîya xwe winda neke, di bin her serneketîyê de daxwazake serfirazîyê veşartî ye,”[6] sözünü anımsayarak; sürdürülemez kapitalizmin yarattığı küresel yıkım tablosuna ve ayağa kalmış insan(lık)a bakın…

 

  1. AYRIM: DEVRİM -HER ZAMAN- GÜNCELDİR

 

“Her neslin yeni bir

devrime ihtiyacı vardır.”[7]

 

Şimdi, altı ısrarla çizilmesi gereken şey: Devrimin güncelliği fikri ve “Devrimciler devrimi, devrimden önce öngörürler, kaçınılmazlığını fark ederler ve kitlelere bunun gerekliliğini anlatırlar, yol ve yöntemlerini açıklarlar,”[8] diyen V. İ. Lenin’in uyarısıdır.

Can Yücel’in deyimiyle, “tüzük değil büzük isteyen” devrim,[9] darbe ya da basit bir iktidar değişimi değildir. O, toplumun bütün dinamiklerini harekete geçiren yaratıcı yıkımdır; kökten değişikliktir; eylemdir, süreçtir.

Yeniliktir, umuttur; sömürü düzenini, üretim ilişkilerini değiştirmektir. Sınıflı-sömürü düzeni yıkıp, değiştirerek yeni bir hayatın mümkün olduğunun kanıtlanmasıdır. Umudun diğer adıdır; “olmazsa olmaz”dır; sürdürülemez kapitalizmde temiz kalan tek yer(imiz)dir; tek gerçek ve yoldur.

Yönetici sınıfın mülksüzleştirilerek, iktidara -zorla- el konulması eylemi; toplumsal değişme; üretim ilişkilerinin kolektivizasyonu olarak devrimi, devrim yapan “düzen içi yasal”lıkları aşıp, “halk desteği”ni kazanan bir tarihsel eylem olmasıdır.

  1. Marx ile F. Engels’in, “Devrim yalnızca egemen sınıfı devirmenin tek yolu bu olduğu için değil, onu deviren sınıfın üzerine bulaşan pislikten ancak devrim yoluyla arınıp toplumu yeni temeller üzerinde kurmaya uygun hâle gelebileceği için de bir zorunluluktur,” notunu düştüğü devrim; Spartaküs’ün, Şeyh Bedrettin’in ordusunda nefer olmak; Paris Komünü barikatlarında umut olmak; Ekim Devrimi’yle ayaklanmak; Emiliano Zapata, Che vd’leriyle eşitlik özgürlük düşünün peşinde koşmaktır.

Toplumsal alt-üst oluştur; cürettir, toplumsal cesarettir. Silahın ve siyasetin örgütlenmesi olarak devrim;[10] bazen de, A. Gramsci’nin ifadesiyle, “Kapital’e karşıdır”!

Hakikâti aramak; hakikât yolunda aşk ile koşmaktır; bütün aşkların toplamıdır; doğayı ve hayatı sarsacak saattir; bilinçtir, inançtır, emektir, örgütlü eylemdir.

Evet devrimi büyük dönüşüm olarak düşlemek, tahayyül etmek gerekirken; liberallerce (ve reklamlarda, haberlerde en çok kullanılan sözcüklerden biri olarak!) içi en çok boşaltılmaya çalışılan kavramlardan birisidir o.

“Devrim genel bir belirlemedir. En kapsamlı ifadesini bir sosyoekonomik formasyondan daha üsttekine geçişte, yani sosyal devrimde bulur… Buysa toplumda politik, ekonomik, ideolojik ve kültürel bir altüst oluş olmadan olmaz. Eski ekonomik sistemin yerini yeni ekonomik sistemin, bu sisteme uygun yeni politik ve hukuki üstyapının, yanı sıra yeni bir ideolojinin, kültürün, ahlâkın (vs.) alması gerekir. Devrimlerin tek ve ani bir hareketle değil, karmaşık, çatışmalı ve sancılı bir süreç gerektirmesi bundandır.”[11]

Bu çerçevede devrim teorisi, determinist olması yanında volantaristir (iradecidir). Bu ikili özellik diyalektik bir bütün oluşturur.

Devrimi, tarihini yapan insanlar yaratır.

Devrimci zor ile eski(yen) devlet mekanizmasını parçalayarak, sınıfsız toplumu hedefleyen devrim ya süreklidir ya da karikatür.

Devrim politik iktidarın ele geçirilmesiyle, bir üretim tarzından bir ileri üretim tarzına geçiştir. Yani devrim, sürekli ve kesintisiz bir ihtilâl sürecini öngörür.

Marx’ın, “Filozoflar hep bu dünyayı tartıştılar, önemli olan onu değiştirmektir,” saptamasından yola çıkılarak, dünyayı değiştirme yolunda yapılacak her türlü düşüncenin eyleme dökülmüş (praksis) hâlidir devrim.

Toptan değişim, yenilenme; sonu olmayan bir dönüşümdür; egemenlerin kâbusu, ezilenlerin şöleni ya da Prometheus’un soyundan gelenlerin kalkıştığı eylemdir.

Sıyrılıp gelendir; eskinin ölümü/ tasfiyesi, yeninin doğumu/ var edilmesi, imkân/ imkânsızlık, çığlık, isyandır.

Geçerken anımsatalım: Her devrim bir değişikliktir fakat her değişiklik devrim değildir. Devrim mücadelesi reform mücadelesini kapsar, ilerletir; ancak reformizm devrimcilik değildir. Evet devrim mücadelesi reform mücadelesini kapsar, ilerletir ve nihayete erdirir.

Devrim her şeyin bir çırpıda olması, akşamdan sabaha tüm düzenin değişmesi demek değildir; evrimi dışlamaz, kapsar ve aşar. Devrimciler toplumsal dönüşümün uzun bir süreç olduğunu herkesten daha iyi bilirlerken; toplumsal altüst oluşun, yani binlerce yıllık sınıflı toplum pisliğinin bir çırpıda ortadan kalkmasını savundukları için değil, eski toplumun pisliğiyle radikal, köklü ve uzlaşmaz bir kopuşu savundukları için “reformlar yetmez, devrim şarttır” derler!

Devrimi bir azınlığın yapmasını savunmak ne kadar yanlışsa, devrimi salt sayısal çoğunluğa indirgemek ve işçi sınıfının kendi eseri olacağına göre, sınıfın tamamının ya da tamamına yakınının hep beraber yapacağını söylemek de bir o kadar yanlıştır.

Tamamlanamayan her devrimin sonu, trajik bir likidasyonken; eskiyi silme işidir devrim; ekonomi-politik bir olgudur; nihai kertede tamamen insanla alâkâlıdır.

Devrim, halk yığınlarının yaşamında sert bir dönüm noktasıdır, kırılmadır; yenilikçi, köktenci, eleştirel, cüretkâr bir eylemdir.

Ve de F. Engels’in ifadesiyle, “Bu baylar (anti-otoriterler) hiç devrim görmüşler midir yaşamlarında? Devrim, her hâlde olanaklı olan en otoriter şeydir. Devrim, nüfusun bir bölümünün, tüfek, süngü, top gibi, söz uygun düşerse, otoriter araçlar kullanarak, kendi iradesini nüfusun öteki bölümüne zorla kabul ettirdiği bir eylemdir.”

Bayağı ve yoz olanı devirip, öteyi yaratmaktır; elin kolun bağlanmışken, ayağa kalkmaktır devrim.

Devrimci hedefler ve devrimci araçlar olmadan zafere ulaşamazken; “imkânsız” denilen zaman diliminde gerçekleşir çoğunluk devrim. Çünkü tarihsel gelişmenin, değişimin motor gücüdür o.

Arkadaş Z. Özger’in, “çünkü elbette bir su/ kendi akacağı toprağın sertliğini bilir/ ve suyun gövdesiyle yırtılınca toprak/ artık ırmak mı ne denir/ işte devrim/ ona benzer bir akışın hızına denir,” dizelerindeki saptama ve aç çocukların gülümseten bir türküdür; bir gülün açılmasıdır; aşkın öbür adı; bir nevi kara sevdadır...

Belleğin unutuşa karşı savaşımıdır; yaşama/ yaşatma gücüdür; hayatı aşkla örmek kadar, aşk için ölmektir devrim...

Sonra da Ursula K. Le Guin’in, “Devrimi satın alamazsınız. Devrimi yapamazsınız. Devrim olabilirsiniz ancak. Devrim ya ruhunuzdadır ya da hiçbir yerde değildir,”[12] biçiminde formüle ettiği ya da Karl Marx’ın, “Gelişmelerinin belli bir aşamasında, toplumun maddi üretici güçleri, o zamana kadar içinde hareket ettikleri mevcut üretim ilişkilerine, ya da bunların hukuki bir ifadesinden başka bir şey olmayan mülkiyet ilişkilerine ters düşerler. Üretici güçlerin gelişmesinin biçimleri olan bu ilişkiler, onların engelleri hâline gelir. O zaman bir toplumsal devrim çağı başlar. İktisadi temeldeki değişme, kocaman üstyapıyı, büyük ya da az bir hızla altüst eder,”[13] notunu düştüğü dalgalar hâlinde gelişen, kopuşlara denk düşen toplumsal değişimler bütünüdür... 

Yeri gelmişken hatırlatayım: Devrim hata yapmamaya gayret etse de, eylemsiz bir mükemmeliyetçilikle hata yapmaktan kaçınmak değildir: “Biz hatalarımızdan korkmuyoruz. Devrimin patlamasıyla insanlar azizlere dönüşmüyor. Yüzyıllardır ezilmiş, korkutulmuş, sefalet ve cehalet içinde tutulmuş, vahşileştirilmiş olarak yaşamış olan emekçi sınıflar devrimi, hatalar da yapmadan gerçekleştiremezler,” diye haykıran V. İ. Lenin’e kulak verir…

Bunlardan “Neden” mi söz ediyorum? Güncelliğinden hiçbir şey kaybetmeyen devrimin eşitlikçi özgürlük ütopyasının,[14] Paris Komünü’nden Ekim Devrimi’ne uzanan güzergâhta kendisini yeniden inşa ederek, biçimlendirmekte olduğumuz geleceğimize ışık tutmasından…

 

I.1) PARİS KOMÜNÜ ÖRNEĞİ

 

“Bazı yıkılışlar, daha parlak

kalkınışların teşvikçisidir.”[15]

 

“İşçiler yönetebilirler mi?” veya “İktidarı ele geçirip onu sınıf düşmanlarına karşı koruyabilirler mi?” sorularına 1871’in 18 Mart’ında kurulan Paris Komünü “Evet” yanıtını veren tarihteki ilk örnekti; ilk işçi devletiydi; emekçi insanlığa tarihin sınıflı-sömürücü tablosunun parçalamasının mümkün olduğunu öğretendi…

Paris Komünü, dünya devrim tarihi açısından iyi incelenmesi gereken oluşumdur;[16] gerçek anlamda özgürlük, eşitlik ve sınıf mücadelesinin laiklik kavrayışı açısından da bir örnekti;[17] 1871 yılında -topu topu- üç ay sürmesine rağmen, siyaset, düşünce ve sanat dünyasını derinden etkilemişti.

Örneğin karlı bir Moskova gününde V. İ. Lenin, adeta, sevinç ve coşku içinde dansediyor gibidir. Çevresindeki yoldaşları bu duruma şaşırırlarken; onların şaşkınlığına gülerek, “Bugün Sovyet iktidarının 73. Günü. Yani, Komünü bir gün geçtik,” cevabını verir.

Onun bu sevincinde, “Ölsem de gam yemem” edası vardır. Boşuna da değildir bu sevinç. Çünkü V. İ. Lenin’in sokağa çıktığı o güne kadar, proletaryanın iktidar olduğu süreyi, sadece 72 gün olarak kaydetmişti tarih. O gün süreyi bir gün uzatmışlardı. Kuşkusuz, o sevinç, bir günle sınırlı kalmadı.

72 gün süren Paris Komünü’nün bir öyküsü vardır ve enternasyonal’in...

Gözlerinizi kapayın şimdi, kapadınız mı? Yakınlarda bir dünya haritası varsa, elinizi herhangi bir yere koyun. Neresi olduğu hiç farketmez. Dünyanın neresinde ve hangi dilde olursa olsun, o ezgiyi duyduğunda hemen tanırsınız. Ya da, ister ıslıkla çalın istersen yabancı diyarlarda olduğunuza aldırmadan, kendi dilinizde söyleyin; dost da, düşman da hemen tanır o ezgiyi.

“Bu kavga en sonuncu kavgamızdır artık/ Enternasyonalle kurtulur insanlık”

Evet, enternasyonal marşı’nın ezgisidir bu. Her dilden insanın hemen tanıdığı tek ezgi. Enternasyonal’dir bizim marşımız yani. Bir yanıyla kavgamızın en özlü ve özet ifadesidir;

“Yıkalım bu köhne düzeni/ Biz başka alem isteriz...”

Yazarı Fransız Komünar Eugene Pottier’dir (1816-1887). İşçi kökenli bir şair olarak, şiirlerini kavganın içinde yazdı. Burjuvaziye karşı proletarya saflarında 1848 barikatlarının direnişçisi olan Pottier, 1871 Paris Komünü’nde de halk temsilcisi olarak yer aldı. Enternasyonal’e kaynaklık eden şiirini komün savunması sırasında yazdı. Bir diğer ifadeyle, o şiiri Komünar’lar kanlarıyla yazdılar. Pottier’ye düşen satırlara geçirmek oldu.

“Zulme karşı hıncımız volkan/ Bu ölüm dirim kavgası...”

Özetle V. İ. Lenin’in “Spontane bir hareketti, kimse bir biçimde, bilinçle hazırlamış değildi” diye anlattığı Paris Komünü’nün siyasal önlemleri arasında, başlıca “sürekli ordunun kaldırılması” ile “bürokrasinin kaldırılması” geliyordu. 

Karl Marx’ın başlangıçta “Umutsuz bir çılgınlık eylemi” diye nitelediği, ama olay patlak verdikten sonra dikkatle izleyerek alkışladığı Komün, böylece, burjuva devletinin dayanaklarını ortadan kaldırma girişiminde bulunmuş oluyordu.

Burjuva devletinin en gelişmiş biçimi ise “parlamenter demokratik cumhuriyet” idi. Bu da sürekli orduya, polise ve bürokrasiye dayanıyordu. İşte Marksizmin kurucularını baştan beri düşündüren konu burada düğümleniyordu: devleti ele geçiren işçi sınıfı, bu aygıtı olduğu gibi devralarak kendi egemenliği için kullanabilir miydi? Marx, Engels, Lenin, bu soruya verdikleri yanıtlarda, Paris Komünü’nden çıkardıkları dersi göz önünde tutarak, burjuva devletinin dayanakları olan bu üç öğenin yıkılıp atılmasını önermişlerdir.

Çünkü onlara göre bu üç güç, burjuva sınıfının baskı mekanizmasından başka bir şey değildirler. Ordu, polis, bürokrasi, el değmeksizin bırakılırsa yeni bir şey elde edilmiş olmaz. İşçi sınıfı, burjuva devletinin yerine, onun daha yüksek bir biçimi olarak devlet olmayan, Paris Komünü örneğinde bir örgüt getirir.

Bu nedenle Paris Komünü anlık değildir. Eşitlik, özgürlük, adalet, kardeşlik vaatlerinin takipçisi olan proletaryanın bunları nasıl gerçekleştireceğini öğrenmeye başlamasının bir sonucudur.

İdam edilmeden önce Kömünarların, “Ölmek umurumda değil, 72 gün özgür yaşadım,” diye haykırdıkları “[Komün], esas olarak bir işçi sınıfı hükümeti idi; üreten sınıfın mülk edinen sınıfa karşı mücadelesinin ürünüydü; emeğin ekonomik kurtuluşunun içinde gerçekleştirileceği, nihayet keşfedilmiş politik biçimdi,” der Karl Marx ve ekler Friedrich Engels:

“Son zamanlarda sosyal demokrat sığ kafalılar proletarya diktatörlüğü sözcüklerini duyduklarında yeniden müthiş bir dehşete düşer oldular. Bakın, beyefendiler, bu diktatörlüğün neye benzediğini merak mı ediyorsunuz? Paris Komününe bakın. İşte proletarya diktatörlüğü…”[18]

Marksistler tarafından tarihin ilk sosyalist devrim denemesi olarak kabul edilmesi yanında; Karl Marx’a göre proletarya diktatörlüğünün ilk örneği olarak, işçi sınıfının hazır devlet aygıtını ele geçirip kendi hesabına kullanmakla yetinemeyeceğini, onu parçalayarak bir yenisi ile değiştirmesi gerektiğini göstermiştir.

Yenilgileri ardından Karl Marx, “Onlar cennetin fethine çıkmışlardı” diye Komüncüleri selamlarken; 35 yıl sonra Lenin, 1905 Rus demokratik devrimi’nin ertesinde; “Paris Komününün anısını ne denli yüceltirsek, onun yanlışlarını ve içinde yer aldığı özel koşullan tahlil etmeksizin ona gelişigüzel değinmek de o denli hoş görülemez,”[19] değerlendirmesini yaparken; yine Karl Marx’ın ağzından şu hatalarını da aktarabiliriz:

“Merkez komite ve daha sonra da Komün, o pis Thiers cücesine düşman güçleri toplama zamanı bıraktılar. Sanki Thiers Paris’i zorla silahsızlandırmaya çalışarak iç savaşı daha önce başlatmamış gibi, iç savaşı başlatmadılar. İktidarı zorla ele geçirmiş olmakla suçlanmamak için, gericiliğin Paris’teki yenilgisinden hemen sonra Versailles üzerine yürüyecek yerde, örgütlenmesi vb. daha da zaman isteyen Komünü seçmekle, değerli bir zaman yitirdiler. Merkez komite, yerini Komüne vermek için görevlerini çok çabuk bıraktı.”

Bu yanlış Paris Komünü’nün yaşamını kısalttı.

 

I.1.1) ÖZ YÖNETİM PARANTEZİ

 

“Evet belki de haklısın,

sıfır’ın gücü yoktur.

Ama unutma ki, sıfırın

kaybedecek bir şeyi de yoktur.”[20]

 

Burada konuyla ilintili olarak bir öz yönetim parantezi açmadan geçmeyelim.

1871 derslerinden birisi, Komünlerin sadece bir “Komünal” hareket olarak ve öz yönetimle kalmayıp, mülkiyet ilişkilerini değiştirmesi zorunluluğudur.

Paris Komünü örneğindeki üzere anarşistler gibi öncelikle bağımsız, yerel olarak öz yönetimli organların kurulması ve bunların kendi yerellikleri içinde reformlar yapmaya çalışmaları gerektiğini savunanlar yanıldı.

Komünler, doğrudan sosyalist devrimci eylemle -özel mülkiyetin ortadan kaldırılmasıyla-, kendi bağımsızlıklarını ilan ederek, kurulabilirdi.

Toplumsal sermayeyi elinde tutanları mülksüzleştirmek için kararname beklemeleri olmazdı; derhâl müdahale edilmeliydi.

Tıpkı V. İ. Lenin’in altını çizdiği üzere: “Komün tarafından alınan ve Marx’ın önemle belirttiği önlemlerden biri son derece dikkate değer: bütün temsil ödeneklerinin, memur zümresine tanınmış bütün parasal ayrıcalıkların kaldırılması; bütün memur aylıklarının ‘işçi ücretleri’ düzeyine indirilmesi. Burjuva demokrasisinden proletarya demokrasisine, ezenlerin demokrasisinden ezilen sınıfların demokrasisine, belirli bir sınıfı baskı altında tutmaya yarayan ‘özel güç’ olarak devletten, halk çoğunluğunun, işçi ve köylülerin genel iktidarı tarafından baskıcılar üzerinde uygulanan baskıya dönüş, en göze çarpar biçimde, işte burada ortaya çıkar. Ve işte tam da devlet, sorunuyla ilgili belki bu en çarpıcı ve en önemli nokta üzerindedir ki, Marx’ın öğrettiği şeyler, en çok unutulan şeyler olmuştur. Basitleştirilmiş açıklamalarda -sayısızdır bunlar- bundan hiç söz edilmez. İnançları devlet dini hâline geldikten sonra, ilkel Hıristiyanlığın ‘saflıklarını’, devrimci demokratik ruhuyla birlikte unutmuş bulunan Hıristiyanlar gibi, bu nokta üzerinde bir ‘saflık’mış gibi susmak, ‘usuldendir’.

Yüksek devlet memurları aylıklarının indirimi, ‘yalnızca’ saf, ilkel bir demokratizm istemiymiş gibi görünür. Modern oportünizmin ‘kurucularından’ biri, eski sosyal-demokrat Ed. Bernstein, ‘ilkel’ demokratizme karşı yavan burjuva alaylarını yinelemeyi alışkanlık hâline getirmişti. Bütün oportünistler gibi, günümüzün bütün Kautskistleri gibi, o da, ilk olarak ‘ilkel’ demokratizme belirli ölçüde bir ‘dönüş’ olmaksızın, kapitalizmden sosyalizme geçmenin olanaksız olduğunu (çünkü, ensonu devlet görevlerinin çoğunluk tarafından, halkın tümü tarafından yapılması başka türlü nasıl olanaklı olabilir?), ve ikinci olarak, kapitalizm ve kapitalist kültür üzerine dayanmış ‘ilkel demokratizm’in, eski, ya da kapitalizm-öncesi çağların ilkel demokratizmi olmadığını, hiç mi hiç anlamamıştır. Kapitalist kültür, büyük üretimi, fabrikaları, demiryollarını, postayı, telefonu vb. yaratmıştır. Ve, bu temel üzerinde, eski ‘devlet iktidarı’ görevlerinin büyük çoğunluğu öylesine basitleştirilmiş ve öylesine basit kayıt-kuyut, denetim işlemlerine indirgenebilmişlerdir ki, ilköğretimden geçmiş bulunan herkes bu işleri yapabilir; basit bir ‘işçi ücreti’ ile bütün bu işler pekâlâ yapılabilir; öyleyse, bu işlerden her tür ayrıcalıklı, ‘hiyerarşik’ nitelik kaldırılabilir (kaldırılmalıdır da).

İstisnasız bütün memurların her işe seçimle gelip, her an görevden geri alınabilmelerinin olanaklı olması, aylıklarının normal bir ‘işçi ücreti’ düzeyine indirilmesi gibi, işçilerle köylü çoğunluğunun çıkarlarını son derecede dayanışık duruma getiren bu basit ve ‘anlaşılması kolay’ demokratik önlemler, aynı zamanda kapitalizmden sosyalizme götüren köprü işini de görürler. Bu önlemler, devletin yeniden-örgütlenmesine, toplumun salt politik yeniden-örgütlenmesine ilişkindirler; ama elbette tüm anlam ve tüm değerlerini, ancak ‘mülksüzleştiricilerin mülksüzleştirilmesi’nin gerçekleşmesine ya da hazırlanmasına bağlandıkları zaman, yani üretim araçları üzerindeki kapitalist özel mülkiyetin sosyalist mülkiyet durumuna dönüşmesiyle kazanırlar.”[21]

Özetle söz ve karar sahibi olma ilkesine dayanan öz yönetim (“otonomi”, “autogestion”, “self-management”) iki eksende varolabilir: i) Evcilleştirilmiş kapitalizme aksesuarlıkla… ii) Sınıfsız toplum yolunda devletin sönümlendirildiği özgür üreticiler “iktidarı”yla…

Avrupa yerel yönetimler özerklik şartındaki biçimiyle “ademi merkeziyet”, “ılımlı merkezcilik” diye de anılması mümkün olan öz yönetim önerileri; “devleti sönümlendiren” önlemler olmaktan çok bir “demokratik ve idari tanzim” olarak formüle edilirken;[22] söz konusu özerklik, yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasına denk düşer. Yani her özerklik talebi/ ve pratiği, “devleti sönümlendiren” önlemler anlamına gelmemektedir.[23]

Büyük devrimlerin büyük kalabalıkların büyük patlamaları sonucu gerçekleştiği şeklindeki anlatıya karşı çıkan Murray Bookchin’in karşılıksız itirazlarını[24] kale almayan radikal sosyalistlerin komünden, öz yönetimden anladıkları Antonio Gramsci’nin altını çizdikleridir:

“İşçiler en iyi ve bilinçli yoldaşları arasından seçilen geniş delege meclisleri toplamaya hemen girişmelidirler; bunu, ‘fabrikalardaki tüm iktidar fabrika komitelerine!’ sloganı ile bu sloganı tamamlayan ‘tüm devlet iktidarı işçi ve köylü konseylerine!’ sloganıyla gerçekleştirmelidirler.

Böylelikle, parti ve semt kulüplerinde örgütlenmiş olan komünistlere somut, devrimci propaganda için uçsuz bucaksız bir alan açılmaktadır. Partinin kentteki seksiyonlarıyla uyum içinde olarak kulüpler, kendi alanlarındaki işçi sınıfı güçlerine ilişkin bir araştırma yapmak ve işyeri delegeleri semt konseyinin merkezi, semt içindeki tüm proleter güçleri toplayan ve koordine eden merkez hâlini almak zorundadır. Seçim sistemleri, fabrikaların büyüklüğüne bağlı olarak değişiklik gösterebilir; ne olursa olsun amaç, kategorilere ayrılmış bulunan (tıpkı İngiliz fabrikalarında olduğu gibi) her onbeş işçi için bir delege seçmek ve bir dizi seçim yoluyla, emeğin her görünümünü (kol işçileri, memurlar, teknisyenler) temsil eden bir fabrika delegeleri komitesine ulaşmaktır. Mahalle komitesi işçilerin yaşadığı semtte oturan başka emekçi kategorilerinin delegelerini de içine almaya çalışmalıdır: Garsonlar, arabacılar, tramvay memurları, demiryolu işçileri, çöpçüler, hizmetçiler, satıcılar, vb.

Mahalle komitesi, aynı semtte oturan tüm emekçi sınıfın ifadesi olmalıdır. Güçle desteklenen, kendiliğinden verilmiş bir disiplini uygulayabilecek ve bütün semtte çalışmanın durması emrini hemen verebilecek yetkili ve yasal (meşru) bir ifade olmalıdır.

Mahalle komiteleri, Sosyalist Parti ile zanaat federasyonlarının denetimi ve disiplini altında bulunan kent komiserliklerine doğru gelişmelidir.

Böyle bir işçi demokrasisi sistemi (bu örgütleri karşılayan köylü örgütleri tarafından tamamlanan bir sistem), kitlelere kalıcı bir disiplin ve yapı sağlayacak, idari ve siyasal deneyin harika bir okulu olacak, en son bireyine kadar kitleleri kucaklayacak ve kitlelerin kendisini, eğer bozguna uğrayıp tutsak edilmek istemiyorsa, sağlam bir birliğe gerek duyan savaş alanındaki bir ordu gibi düşünmeye alıştıracaklar.

Her fabrika, onbaşılarıyla, haberleşme hizmetleriyle, subaylarıyla, genelkurmayıyla bu ordunun bir ya da daha çok alayını oluşturacaktır; söz konusu bu iktidarların tümü de özgür seçimlerle saptanmıştır, otoriter bir tarzda zorla kabul ettirilmemiştir. En bilinçli öğelerin sürdürdüğü aralıksız ikna ve propaganda çalışması sayesinde, fabrikayı içine alan mitinglerle, işçilerin psikolojisinde köklü bir dönüşüm gerçekleştirilecek; kitle, iktidarın uygulanmasına da iktidarı üstlenmeye de daha hazırlıklı duruma getirilecek, emekçinin ve yoldaşın hak ve ödevlerine ilişkin bir bilinç yaygınlaştırılacaktır; bu bilinç tarihsel ve canlı deneyden kendiliğinden doğduğu için etkili ve somut olacaktır.

Daha önce de söylediğimiz gibi, hızla yazılan bu satırlar düşünmeye ve eyleme itmeyi amaçlıyor yalnızca. Sorunun her yanı geniş ve derin bir açımlamayı, açıklamaları, tutarlı biçimde geliştirmeyi ve tamamlamaları gerektirir. Ama sosyalist yaşamın sorunlarının somut, eksiksiz çözümü ancak komünist pratik tarafından sağlanabilir: Bilinçleri yakınlık duygusuyla birleştirip, eylemli coşkuyla doldurup değiştiren ortak tartışma ile sağlanabilir ancak. Gerçeği dile getirmek, gerçeğe hep birlikte ulaşmak, komünist ve devrimci eylemde bulunmaktır. ‘Proletarya diktatörlüğü’ formülü yalnızca bir formül olmaktan çıkmalıdır, devrimci bir lafazanlık gösterisinde bulunma fırsatı olmaktan çıkmalıdır. Amacı isteyen, araçlarını da istemelidir. Proletarya diktatörlüğü, yeni bir devletin, proleter devletin kuruluşudur; ezilen sınıfın kurumsal deneylerinin akacağı işçi sınıfı ve köylülüğün toplumsal yaşamının örgütlenmesinin genel ve sağlam bir sistem hâlini alacağı yeni bir devletin kuruluşudur. Böyle bir devlet birdenbire yaratılamaz: Rusyalı Bolşevik komünistler ‘tüm iktidar Sovyetlere!’ sloganını yaymak ve somutlamak için (üstelik Sovyetler 1905’ten beri Rus işçileri tarafından tanınıyordu!) sekiz ay çalıştılar. İtalyan komünistler Rus deneyinden yararlanmalı ve hem zaman hem de güçten tasarruf etmelidirler. Yeniden kurma çalışması öylesine zaman ve çaba gerektirecek ki, her bir günümüz ve her bir eylemimiz bu çalışmaya ayrılabilmelidir.”[25]

 

I.2) EKİM DEVRİMİ ÖRNEĞİ

 

“Par in parem

imperium non habet.”[26]

 

  1. İ. Lenin’in önderliğindeki Rus proletaryasının çarlığı yıkıp iktidarı ele geçirmesidir...

“Erken doğum” derler! Aldırmayın…

  1. yüzyılı şekillendiren devrimdir.
  2. yüzyıl tarihi, Rus Devrimi, onun doğrudan ve dolaylı etkileri olmaksızın anlaşılamaz.

1917, insan(lık) tarihinin dönüm noktalarındandır.

1917 ile devrim/ sosyalizm, bir ütopya olmaktan çıkmış gerçek dünyayla buluşmuştur.

Milyonlarca emeğin, canın kanın ürünü olan, muhteşem dersler veren devrimdir.

  1. İ. Lenin, “Tarihin en büyük buluşu yapılmış, proleter tip bir devlet yaratılmıştır,” dediği Ekim Devrimi ile “İlk kez burjuva olmayan bir devlet keşfedildi”.

Yeryüzünün çehresini değiştiren; eşitlikçi bir toplumun yaratılması yolunda işçilerin, emekçilerin siyasal iktidarı fethettiği sosyalist devrimdir.

  1. İ. Lenin ekler: “Yeryüzünde hiçbir güç Sovyet devletinin yaratılmış olduğu gerçeğini yok edemez. Bu tarihsel bir zaferdir. Yüzlerce yıldır devletler burjuva modele göre yaratıldı ve ilk kez burjuva olmayan bir devlet keşfedildi. Yönetim aygıtımız bozuk olabilir; ama icat edilen ilk buharlı makinenin de bozuk olduğu söyleniyor. Hatta hiç kimse bu buharlı makinenin çalışıp çalışmadığını bilmiyor; ama önemli olan bu değil; önemli olan buharlı makinenin bulunmuş olmasıdır. İlk buharlı makinenin hiçbir işe yaramadığını varsaysak bile, somut gerçek, bugün artık buharlı makinelere sahip olduğumuz gerçeğidir. Yönetim aygıtımız çok bozuk olsa bile, onun yaratılmış olduğu gerçeği değişmez...”

Bir ilkti, Ekim Devrimi; işçiler, emekçiler için yönetmek, örgütlenmek demekti.

Elbette devrimin sayısız sorunları vardı ve devrim Rosa Luxembourg’un ifadesiyle “Karanlık bir ormanda yol açıyordu”.

  1. İ. Lenin, emperyalistlerin halklar için cehenneme dönüştürdükleri yerkürede Bolşevik Devrim’den başka kurtuluşun olmadığının altını çizerek ekler: “Bu ilk zafer, nihai zafer değil henüz. Ekim devrimimiz bu zaferi emsalsiz cefalar ve güçlükler, işitilmemiş acılar içinde ve kendi payımıza büyük başarısızlıklar ve hatalarla gerçekleştirdik. Fakat olgu şudur ki: yüzlerce, binlerce yıldır... Kölelerin, bütün köle sahiplerine karşı bir devrimle ‘cevap vermek’ için verilen söz tamı tamına yerine getirildi ve tüm güçlüklere rağmen yerine getirilecek.

Biz başlangıç yaptık. Ne kadar zamanda, ne zaman, hangi ulusun proleterleri bu eseri sonuna kadar vardırırlar, bunun önemi yok. Önemli olan, buzun kırılmış, yolun açılmış ve gösterilmiş olmasıdır.”

Özetle “Buz kırılmıştı” Lenin’in deyimiyle.

Hatalar olmadı mı? Oldu elbet yaşayan her şey gibi; aksi mümkün olmadığı üzere.

Emperyalizm yeryüzünden silinmeden devrimler çağının kapanmayacağı orta yerdeyken; unutulmasın sosyalizmin sorunlarının çözümü yine sosyalizmdeydi.

  1. İ. Lenin’in, “Kapitalistlerin kapı dışarı edildiği ya da en azından gerçek işçi denetimi tarafından disiplin altına alınan her fabrika, sömürücü toprak ağalarının kovulup topraklarına el konulan her köy, şimdi ve sadece şimdi, çalışan insanların yeteneklerini ortaya koyabilecekleri ve bir insan olduklarını hissedebilecekleri yerler hâline gelmiştir,” diye betimlediği Ekim Devrimi beşeriyetin şafağıdır.[27]

 

  1. MARKSİST-LENİNİST EYLEM KILAVUZU

 

“Her şeyi sorgulayın.”[28]

 

Tanrılardan ateşi çalandır O; tarihi, iktisadı, felsefeyi insanlığın daha eşit ve daha özgür bir dünyayı kurması için tanrılardan alıp yeryüzüne indirmiştir…[29]

“Koşullar insanın yaşamına şekil verdiği ölçüde, insanlar da koşullara şekil vermelidir,” notunu düşen Karl Marx, ‘Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı’sında da, “Devrimin zorunluluğu, kaçınılmazlığı evrenseldir,” diyen ve öngörüsünün 1917 Sovyet Devrimi’yle hayat bulduğu devrim teorisyenidir. V. İ. Lenin’in öncülüdür.

 

II.1) KARL MARX’IN ÖĞRETİSİ

 

“Radikal olmak köklere inmektir.

Ancak insan için kök,

insandan başkası değildir.”[30]

 

Karl Marx’ın toplum, ekonomi ve siyaset hakkındaki teorileri -bir bütün olarak Marksizm- insan toplumlarının sınıf savaşımı-üretimi kontrol eden yönetici sınıf ile üretim için gereken emeği sağlayan mülksüz bir emekçi sınıf arasındaki çatışma- ile ilerlediğini saptar.

Devletlerin yönetici sınıf tarafından idare edildiğini ve devletin ortak kamu çıkarı adına hareket eder gibi yapıp, yönetici sınıfın çıkarları doğrultusunda yönetildiğini ve daha önceki sosyoekonomik sistemler gibi kapitalizmin de kendi yıkımına ve yeni bir sistem olan sosyalizmin onun yerini almasına neden olacak iç gerilimler ürettiğini öngörür.

Kapitalizmin içinde burjuvazi ve proletarya arasındaki sınıf çelişkilerinin çalışan sınıfın siyasi zaferi ve bunun sonucu kurulacak sınıfsız bir toplum, komünizm, özgür üreticiler birliği tarafından yönetilen bir toplumun ortaya çıkacağının belirtir ve “Gerçek, bireysel insan, ne zaman soyut yurttaşı kendinde yeniden-soğurup, bireysel insan olarak, günlük yaşamında, özel işinde ve özel durumunda türsel bir varlık hâline gelirse, ne zaman insan kendi güçlerini toplumsal güçler olarak tanır ve örgütler ve böylece toplumsal gücü kendisinden politik güç biçiminde ayırmazsa, işte ancak o zaman insani özgürleşme tamamlanmış demektir,” der Karl Marx.

Aslında Onun yaptığı iki temel şey vardır: i) Kapitalizmi analiz etmek (teşhis); ii) Kapitalizme bir alternatif olarak Komünizmi önermek (tedavi)…

Hayır Karl Marx, kimseye “cennet yolu”nu göstermedi, “gökten aldığı emirler ışığında” bir gelecek ütopyası kurgulamadı. Yaşamın mevcut dinamiğinden yola çıkarak, öngörülerde bulundu. Yani “Bize göre komünizm, ne yaratılması gereken bir durum, ne de gerçeğin ona uydurulmak zorunda olacağı bir ülküdür. Biz, bugünkü duruma son verecek gerçek harekete komünizm diyoruz. Bu hareketin koşulları, şu anda varolan öncüllerden doğarlar,” diyen Karl Marx’ın soyut bir komünizm rüyası yoktur.

“Toplumların tarihi, sınıf savaşımları tarihidir,” diyen Ona göre, üretim araçlarına sahip olanlar (burjuvazi) ile sahip olmayan (işçiler) arasında kaçınılmaz bir sınıf mücadelesi vardır. İşte bundan hareketle toplum bilimcilerin görevinin dünyayı açıklamak değil, değiştirmek olduğunu söylemişti.

Yine Karl Marx’ın altını çizdiği üzere, insanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar, ama kendi seçtikleri koşullar altında değil, onların iradesinden bağımsız olarak şekillenen ve dolayısıyla kendilerini içinde buldukları koşullar altında yaparlar. Bu maddi koşullar onların düşünme süreçlerine ve düşüncelerine dolaylı ya da dolaysız etkide bulunur, insan bu maddi koşullarla ilişkisi içinde doğar, büyür, şekillenir.

Marksizm pratikte gündeme gelen bir dönüşümün teorisi olduğu gibi, aynı zamanda bu pratiğin içerisinde sürekli bir teoriğe bir dönüşümü sağlar... Bu bağlamda “Bizim öğretimiz” demiştir F. Engels, -kendini ve ünlü dostunu kastederek- “Bir dogma değil, bir eylem kılavuzudur.”

Söz konusu tümce, Marksizmin çok sık gözden kaçırılan bu yönünü, dikkat çekici bir güç ve anlatımla vurgulamaktadır. Bu yönü gözden kaçınırsak, Marksizmi tek-yanlı, çarpıtılmış ve cansız bir şeye döndürmüş oluruz. Onu yaşam kanından yoksun bırakmış oluruz. Onun asıl teorik temellerini -diyalektiği, her şeyi kucaklayan ve çelişkilerle dolu tarihsel gelişim öğretisini- altüst etmiş oluruz. Tarihin her yeni dönemeciyle değişebilen, dönemin belirli pratik görevleriyle olan bağıntısını yıkmış oluruz” şeklinde V. İ. Lenin’in ifadelerine konu olan öğretidir.

Kaldı ki V. İ. Lenin’e göre Marksizm, “sınıf ilişkilerinin kesin ve nesnel olarak doğrulanabilir bir çözümlemesini ve her tarihsel anın somut özelliklerini” belirlemeye çalışır... Bu da, verili “tarihsel anın” niteliğinin tanımlanmasından başka bir şey değildir... Lenin’in sözünü ettiği bilimsel zemin budur; bu zemin gerçekliği değiştirmekte kullanacağımız aleti sağlamlaştırmak için gereklidir. Lenin, bu alet “politikadır” der. Ve burada sözünü ettiğimiz alet, devrimci dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla kitlelere yönelttiğimiz parti[31] politikasıdır. Çözümlemenin amacı, verili bir durumun incelenmesini kesintisiz bir biçimde derinleştirmeye yöneliktir.[32]

“Komünistler, görüşlerini ve amaçlarını gizlemeyi küçüklük sayarlar. Onlar, hedeflerine ancak, mevcut bütün toplumsal koşulların zorla devrilmesiyle ulaşabileceğini açıkça ilan ederler. Varsın egemen sınıflar bir komünist devrimi korkusuyla titresinler. Proleterlerin zincirlerinden başka kaybedecek bir şeyleri yoktur. Kazanacakları koca bir dünya var. Bütün ülkelerin işçileri, birleşiniz!” vurgusuyla betimlenen Karl Marx’ın değeri, toplumsal düşüncede birdenbire niteliksel bir değişme meydana getirmiş olmasından ileri gelir. Tarihi yorumlar, dinamiğini anlar, geleceği önceden görür, böylece bilimsel görevini yerine getirmekle de kalmayıp, ayrıca devrimci bir düşünce de ortaya atar: Dünyayı yorumlamak yetmez, değiştirmek de gereklidir. Ancak o zaman, insan kölelikten, çevresinin aleti olmaktan kurtulup kaderinin mimarı hâline gelir.”

Tam da bunun için O, düşünce dünyasının sıra dışı ya da sarsıcı tezler ileri sürmeye çalışan bir filozofu değil, gerçek dünyanın değiştirilmesi için mücadele eden bir devrimciydi. Yani Karl Marx, sınıf mücadelesinin kuramcıdır. Hayaleti hâlâ bu nedenle dolaşmaktadır.

Ya da Jacques Derrida’nın, “Yeni bir dünya düzensizliğinin yeni-kapitalizmini ve yeni-liberalizmini yerleştirmeye yeltendiği şu anda, hiçbir yadsıma Marx’ın hayaletlerini başımızdan atmayı başaramıyor,” diye nitelediğidir.

İş bu nedenle kapitalizmin girdiği her bunalımda Karl Marx’ın siluetinin/ hayaletinin yeniden belirmesi bir kaçınılmaz olur. Çünkü insanlık bu durumlarda, bir şeylerin ters gittiği, bunun değişmesi gerektiği fikrine meyleder.

Kapitalizmin bugün ciddi bir bunalıma girmekte olduğu, yarattığı can acıtıcı sonuçların milyarlarla sayılan emekçi kitleler için giderek daha katlanılmaz ve isyan ettirici olduğu çok açık. Artık burjuva medyanın bile gözlerden saklayamadığı bu olguları uzun uzun anlatmaya gerek yok. Açlık, yoksulluk, mahrumiyet, savaş, ahlâki çöküntü gibi sonuçlara karşı kitlelerin hoşnutsuzluğu ve isyanı değişik biçimler altında dışa vurmaya zaten başlamış bulunuyor. Bu eğilim kendisini bazı ülkelerde devrimci kabarışlar ve devrimci durumlara varıncaya kadar ortaya koymuş durumda.

Bu bakımdan, dolaysız ideolojik faktörün ötesine geçtiğimizde, burjuva ideologların, daha önce defalarca öldüğünü iddia ettikleri Karl Marx’la hesaplaşmaya girişmeleri, kapitalizmin can acıtan sonuçlarına duyulan tepkiyle gelişen ve daha da gelişecek olan kitle hareketlerinin Onu rehber edinmesi ihtimaline karşı bir bakıma ön almaktır.

Karl Marx’ı bu kadar önemli kılan, kendisini çağın gerçek devrimci sınıfı olan işçi sınıfına dayandırmış olmasıdır. Kimi yazarlar Marx’ın öğretisiyle onun işçi sınıfına bağlılığı arasındaki bağlantıyı koparmaya ve sınıf tarafgirliğinin bilimsellik vasfını zedelediği safsatasını yaymaya çalışırlar.

Oysa “Marksist öğreti güçlüdür, çünkü doğrudur. Kapsamlı ve uyumludur ve insana kör inancın, gericiliğin ve burjuva baskısını savunmanın hiç bir biçimiyle bağdaşmayan, eksiksiz bir dünya görüşü sağlar. Alman felsefesi, İngiliz ekonomi politiği ve Fransız sosyalizminin temsil ettiği, insanlığın XIX. Yüzyılda yarattığı en iyi ürünlerin, meşru mirasçısıdır,”[33] vurgusuyla V. İ. Lenin’in de hatırlattığı gibi, “Sınıf çatışması temeline dayanan bir toplumda ‘tarafsız’ toplumsal bilim yoktur.”

Bu durumda sorun, özellikle toplumsal gerçekliği daha doğru anlamak için hangi sınıfın tarafından bakmak gerekir sorununa dönüşür. Burjuvazinin mi, küçük-burjuvazinin mi yoksa işçi sınıfının mı tarafından bakmak bizi doğru bilgiye daha çok yaklaştırır? Mevcut düzenin devamından çıkarı olan sınıfların temel kaygısının toplumsal gerçekliğin anlaşılması değil, mevcut düzenin korunması olacağını anlamak için âlim olmaya gerek yok. Ancak bu düzenden çıkarı olmayan bir sınıf, tümüyle özgür ve önyargısız bir yaklaşım için doğal zemin oluşturabilir. Bu sınıf, mülkiyetten dışlanmış ve zincirlerinden başka kaybedecek şeyi olmayan işçi sınıfıdır. O nedenle de “işçi sınıfı ya devrimcidir ya da hiçbir şey” demiştir. Demek ki Marx’ın devrimci öğretisi Marksizm, işçi sınıfından ve devrimci işçi sınıfı siyasetinden ayrı düşünülemez.

Burada bir parantez açalım: “Marksizmi aşma tasarısı”nın[34] galiba pek bir anlamı da yok, geleceği de; çünkü inşa hâlindeki Marksizm kendi kendini aşan bir dünya görüşüdür.

Kaldı ki V. İ. Lenin’in ifadesiyle, “Marx’ın teorisini tamamlanmış, değişmez bir bütün olarak görmüyoruz. Aksine, düşünüyoruz ki, bu teori sadece bilimin köşe taşlarını yerleştirmiştir; eğer sosyalistler hayatın kendilerini aşmasını istemiyorlarsa bu bilimi her yönden derinleştirmelidirler.”

Çünkü eleştirel düşünce ve eylem yöntemi olarak Marksizm somut durumun somut analizidir. Yani kapitalizm var olduğu sürece Marksizm de varolacaktır.

Michel Foucault’nun “Muhteşem bir kapitalizm eleştirisidir”; Jean Paul Sartre’ın, “Çağımızın aşılmaz ufkudur,” dediği Marksizm, özgün bir siyasal felsefe, tarihin materyalist bir yorumuna dayanan ekonomik ve toplumsal bir dünya görüşü, kapitalizmin Marksist açıdan çözümlenmesi, bir toplumsal değişim teorisi ve Karl Marx’ın ve Friedrich Engels’in çalışmalarından çıkarılan insanın özgürleşmesiyle ilgili bir düşüncedir.

Marksizm, “bilimsel sosyalizm” olarak bilinen ideolojinin kurucularından Karl Marx’ın ve Friedrich Engels’in görüşlerini temel alan öğretinin genel adı. Marksizm bir öğreti olarak siyasal, ekonomik ve felsefi bir bütünlük içerir. Marksizm, ideolojik alanda, esas olarak sınıflar savaşımı teorisini ortaya atan ve bu savaşımın zorunlu sonucu olarak proletarya diktatörlüğüne ve oradan da toplumsal eşitlik ve özgürlük dünyası Komünizme varılacağını öngören bir öğreti olarak tanımlanır.

Marksizm, XIX. Yüzyılda kendi açılarından zirveye ulaşmış olan üç düşünsel kaynaktan beslenmiştir: İngiliz ekonomi-politiği, Alman felsefesi ve Fransız ütopik sosyalizmi. Bu üç bileşen, Marx ve Engels tarafından yoğun bir entelektüel ve siyasal eleştiriden geçirilerek eşit ve özgür bir insanlık ütopyasının yaşama geçirilmesinin teorisi ve pratiği olarak Marksizm’de erimiş ve dönüştürülmüştür.

Metodolojik açıdan Marksizmin bir tanımı da, aynı zamanda Marksist felsefi düşüncenin tanımlamasını da veren ve bilimsel bir yöntem olarak sunulan diyalektik materyalizmdir. Marx diyalektiği Hegel’den almış, onu materyalizm temeline oturtmuş ve kendi ifadesiyle, Hegel’in başaşağı duran yöntemini ayakları üzerine doğrultmuştur. Diyalektik materyalizm bu bileşimin bir ürünüdür. Karl Marx, Feuerbach’ın materyalizmini eleştirmiş ve Feuerbach, dinsel özü, insan özüne indirger. Ama insan özü, tek tek bireyin doğasında bulunan bir soyutlama değildir. Bu öz aslında toplumsal ilişkiler bütünüdür demiştir. Diyalektik materyalizmin toplumsal-tarihsel alana uyarlanmasıyla da ortaya yeni bir paradigma “tarihsel materyalizm” çıkmıştır. Birçok sosyal bilimci çalışmalarını bu paradigma temelinde yapılandırmıştır.

Marksizm, tek tanıma sığdırılmak istenirse “diyalektik materyalizm” denilebilir. Thedor W. Adorno’nun, “Diyalektik düşünce mantığın zorbalığından yine onun kendi araçlarını kullanarak kurtulma çabasıdır” veya Friedrich Engels’in, “O hâlde, diyalektiğin yasaları, doğa ve insan toplumu tarihinden çıkartılmaktadır. Çünkü bunlar, bizzat düşüncenin olduğu gibi, tarihsel gelişmenin de bu iki yönünün en genel yasalarından başka bir şey değildir. Hem bunlar, esas olarak üçe indirgenebilirler: Niceliğin niteliğe ve niteliğin niceliğe dönüşümü yasası; karşıtların içice geçmesi yasası; yadsımanın yadsınması yasasıdır,”[35] saptamalarındaki üzere…

Nihayet V. İ. Lenin’in, “Her şeye kadirdir çünkü hakikâttir,” notunu düştüğü Marksizm bir kılavuzdur pusuladır... İşçi sınıfına her daim yol gösterir... Emek sermaye çelişkisinde pusulası her zaman emeği gösterir.

Evet, insanlığın -şimdilik- üretebildiği en tutarlı ve en açık -izm’dir Marksizm.

Ya “Neo-Marksizm” konusu mu? “Ne o? O da Marksizm mi?” der ve eklerim: “Geliştiril(emey)en yeni teori, henüz sonuçlandırılamamıştır”!

Sürekli “Karl Marx yanıldı,” vb hezeyanları, artık-değer üretimi sürdüğü müddetçe Onun hayaletinden kurtulamayacaklardır. Çünkü “Komünistlerin teorisi tek bir tümcede özetlenebilir: Özel mülkiyetin kaldırılmasıdır,” diye hâlâ haykıran Karl Marx, devrim kaçkınlarının kâbusudur; öyle de kalacaktır!

 

II.1.1) MARKSOLOG(’LARIN) LAFAZANLIKLAR(I)

 

“İki tavşan kovalayan,

hiçbirini yakalayamaz!”[36]

 

Yeri geldi; Marksolog(’ların) lafazanlıklar(ı) konusunda bir diğer parantezi açmak farz oldu.

Önce belirtmek gerek: “Marksizm-Leninizm’e meydan okuyan neo-Marksistler veya post-Marksistler ne zaman tarih konusunu açsalar, ardından II. Enternasyonal’in bayat argümanları sökün eder. Marksizmi yenileme iddiasıyla ortaya çıkan bu sahte peygamberler için Bernstein’in torunları demek yanlış olmayacaktır.

Bu yakınlığın nereden geldiğini bulmak zor değildir. Her ne kadar tarihsel paralellikler kurmak tarih biliminin doğasına pek uymasa da, yine de aralarında bir asırlık zaman aralığı bulunan bu iki dönem nesnellikleri ve öznellikleriyle birbirlerini andırıyorlar.

  1. Enternasyonal, kapitalizmin nispeten barışçıl koşullarda geliştiği, devrim tehdidi ve şiddetli sınıf mücadeleleriyle sık karşılaşmadığı, sakin sayılabilecek bir dönemde varlık göstermiştir. Aynı şekilde geçen yüzyılın son çeyreğinde peydah olan post-Marksizm de yenilginin tesviye ettiği, sınıf mücadelelerinin irtifa kaybettiği, emperyalizmin ve uluslararası burjuvazinin ciddi bir engelle karşılaşmaksızın hegemonyasını sürdürdüğü bir zamana rastlar.”[37]

Bize durmadan “yeni”den, “yenilenmek”ten söz etmekten başka hiçbir şey yapmayanlar, “Ortada ciddi bir gerçek var. İçinde yaşadığımız dünya, dünün dünyasından çok farklı… Bugün yapılması gereken de bu: Marx’tan yararlanan ama onu aşan bir model kurarak dünyayı kavramak,”[38] der Hasan Bülent Kahraman gibi, hem de ‘Sabah’ gazetesinde!

Bunlardan bir diğeri de “Artık ‘Proletarya Diktatörlüğü’ tezi de geçerliliğini yitirmiştir. Yepyeni bir şeye doğru gidiyoruz. Köklü iklim değişikliği olduğu gibi, toplumsal yaşamda da çok köklü bir düzen değişikliğinin arifesindeyiz. Bunu görürsünüz ya da görmezsiniz,”[39] diyen Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Prof. Dr. Cem Eroğul’dur!

Aktarıp, hatırlatalım; 5 Mart 1852’de Joseph Weydemeyer’e yazdığı mektupta Karl Marx şöyle diyordu:

“Modern toplumda sınıfların varlığını ve bunlar arasındaki mücadeleyi keşfetmiş olmak şerefi bana ait değildir. Burjuva tarihçileri bu sınıf mücadelesinin tarihi gelişmesini, burjuva iktisatçıları da sınıfların iktisadi yapısını benden çok önce açıkladılar. Benim yeni olarak yaptığım, sadece şunları ispat etmek olmuştur: 1) Sınıfların varlığı, sadece üretimin gelişmesindeki belli tarihi aşamalara bağlıdır. 2) Sınıf mücadelesi kaçınılmaz olarak proletarya diktatörlüğüne yol açar. 3) Bu diktatörlüğün kendisi, sadece, tüm sınıfların ortadan kaldırılmasına ve sınıfsız topluma geçişi meydana getirir.”

Aktarıp, hatırlatmaya devam edelim…

Louis Althusser, “En geniş demokrasi proletarya diktatörlüğünün siyasal biçimleri arasında yer alır,” derken “Diktatörlüğün herhangi bir devrimci sınıfın zaferi için zorunlu olduğunu anlamayanlar devrimler tarihini anlamamıştır ya da bu alanla ilgili hiçbir şey bilmek istemiyordur,” vurgusuyla ekler V. İ. Lenin:

“Kautsky proletarya diktatörlüğü kavramını eşi görülmedik bir şekilde çarpıtmış ve Marx’ı alelade bir liberale dönüştürmüştür; başka bir deyişle, ‘saf demokrasi’ konusunda harcıâlem laflar eden, burjuva demokrasisinin sınıfsal içeriğini süsleyip püsleyerek tevil eden ve hepsinden öte, ezilen sınıfın devrimci şiddete başvurmasından gocunan bir liberal derekesine düşmüştür.”[40]

Bu “Neden böyle” mi?

Yanıt hâlâ Friedrich Engels’in verdiği üzeredir: “Proletarya devlet iktidarını ele geçirir ve üretim araçlarını önce devlet mülkiyeti durumuna dönüştürür. Ama, bunu yapmakla, proletarya olarak kendi kendini ortadan kaldırır, bütün sınıf ayrımları ile sınıf karşıtlıklarını, ve aynı biçimde, devlet olarak devleti de ortadan kaldırır. Sınıf karşıtlıkları içinde evrimlenen daha önceki toplumun devlete, yani her durumda, sömürücü sınıfın kendi dış üretim koşullarını sürdürmek, öyleyse özellikle sömürülen sınıfı varolan üretim biçimi (kölelik, toprak köleliği, ücretlilik) tarafından verilmiş baskı koşulları içinde tutmak için kurduğu bir örgüte gereksinimi vardı.

Devlet, tüm toplumun resmi temsilcisi, onun gözle görülür bir kurul biçimindeki bireşimiydi, ama bu, tüm toplumu, zamanı için, kendi başına temsil eden sınıfın devleti: ilk çağda köle sahibi yurttaşların, orta çağda feodal soyluluğun, çağımızda burjuvazinin devleti olduğu ölçüde böyleydi. Sonunda gerçekten tüm toplumun temsilcisi durumuna geldiği zaman, kendi kendini gereksiz kılar. Baskı altında tutulacak hiçbir toplumsal sınıf kalmayınca, sınıf egemenliği ve üretimdeki güncel anarşi üzerine kurulu bireysel yaşama savaşımı ile birlikte, bunlardan doğan çatışma ve aşırılıklar da ortadan kalkınca, artık bir baskı altında tutulacak hiçbir şey yok demektir ve özel bir baskı iktidarı, bir devlet, zorunlu olmaktan çıkar.

Devletin gerçekten tüm toplumun temsilcisi olarak göründüğü ilk eylem -üretim araçlarına toplum adına el konması-, aynı zamanda onun devlete özgü son eylemidir de. Devlet iktidarının toplumsal ilişkilere karışması, bir alandan sonra bir başkasında gereksiz duruma gelir ve sonra kendiliğinden uykuya dalar. Kişilerin hükümeti yerini, şeylerin idaresi ve üretim işlemlerinin yönetimine bırakır. Devlet “ilga” edilmez, söner. “Özgür halk devleti” üzerindeki kof tümcenin, ajitasyon aracı olarak geçici doğruluğu bakımından olduğu kadar, bilimsel düşün olarak kesin yetersizliği bakımından da değerlendirilmesini; bunun gibi, anarşist denilen kimselerin, devletin bugünden yarına ortadan kaldırılması yolundaki istemlerinin değerlendirilmesini de, işte bu sağlar.”[41]

 

II.2) LENİNİST PRAKSİS

 

“Balık tutmakla

salak gibi kıyıda durmak

arasında ince bir çizgi vardır.”[42]

 

Marksizmin çağın gereklerine göre hem kuramsal hem politik hem de ekonomik alanda temel ilkelere bağlı kalarak yeniden uyarlanmasıdır Leninizm; emperyalizm çağına uygulanmış Marksizm’dir.

Dar anlamda bir örgüt modeli değil, emperyalizm çözümlemesi, eşitsiz gelişim ilkesi, iktidar perspektifi, devlet ve devrim stratejisi gibi başlıklarla bütünlük oluşturan bir öncülük teorisidir.

Marksizm’i sulandıran, budayan ve azizleştiren deformasyonların panzehiridir.

Leninizm’den koparılmış bir Marksizm, Marksizm olmaktan çıkar.

“Marksist’im ama Leninist değilim!” diyenlerin, Marksist olmaktan ne anladıkları müphemdir.

Marksizm her ne ise, Leninizm onun sadece uygulanış biçimidir.

Bugün burjuvazi ve adına konuşa

2.05.2016 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

TRAJİK AFGANİSTAN DERS(LER)İ

İNSAN(LIK)I YAZMAK HÂL(LER)İ

‘ATEŞTEN YAŞAMLAR’IN, DÜŞLERİN ROMANI

“EHLİLEŞTİRİLEMEYEN” TİYATRO(CU)NUN GEREKLİLİĞİ

ŞİİR İNCE İŞTİR; KALIN KAFALARA TESİR ETMEZ!

NURHAK AYAKTAYKEN “ÖLDÜ MÜ DENİR ONLARA”?!

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

MADIMAK’TA YAKILIP YIKILAN HEPİMİZDİK

SEVDİĞİ RENK MAVİ; TUTKUSU DA AŞK VE DEVRİMDİ

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

FUTBOL FELAKETİ

MAFYASIZ KAPİTALİZM OL(A)MAZ

BUGÜNDE ‘68/ ‘71’İ ANLAMAK

1830’DAN 1871’E -AVRUPA’DA- SINIF SAVAŞLARI

GENÇLİK(İM)DEN KALAN(LAR) FİKRET İLE TİMUR

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı