Marks'tan sonra en büyük beyindi

A. Mümtaz İdil

Marks'tan sonra en büyük beyindi

Alman sosyal demokrat teorisyoni ve Alman SPD üyesi reformist Eduard Bernstein ile Marks’ın biyografi yazarı Franz Mehring’in “Marks’tan sonra gelen en yetkin beyin” olarak nitelediği Rosa Luxembourg tartışıyorlardı:

Bütün hayatı sosyalist hareket içinde geçen bu iki “beyin” bir çok noktada anlaşamıyorlardı ve anlaşamadıkları noktaların sonunda günümüz Rosa Luxembourg’u haklı çıkarmıştır. Sadece Bernstein karşısında değil, Lenin karşısında da haklı çıkarmıştır.

16 yaşındayken siyasi yaşamın tam ortasında kendini bulan Luxembourg, Polonya’daki Sovyet yanlısı komünist partiye girdikten bir süre sonra hakkında yakalama kararı çıkarıldı ve arkadaşları tarafından yurt dışına, İsviçre’ye kaçtı. Burada boş durmadı ve doğa bilimleri, matematik ve ekonomi okudu.

Ardından bütün Avrupa’daki tüm sosyalist hareketlerde kendine yer buldu, her fırsatta işçi hareketlerinin ön saflarında yer aldı.

Ama bu kadının farklı bir sosyalizm bakışı vardı ve günümüz onun bakışını daha haklı çıkarıyor gibi görünüyor.

BERNSTEİN İLE KAPIŞMA…

Reformcu eğilimin kuramcısı Eduard Berstein ile karşılaştığında, herkes onların ortak hareket edeceğinden neredeyse emindi, ama Rosa Luxembourg tam tersi davrandı ve Bernstein’in hemen tüm kuramlarına karşı geldi.

Çok daha ileride Lenin’in de…

Tek referansı ve dayanağı Karl Marks’tı, ondan hiç teorik olarak hiç vazgeçmedi.

Bernstein yükek sesle Rosa’ya bağırıyordu: “Bir partinin görevi işçi sınıfının yaşam koşullarını iyileştirmeye çalışmak, emekçilerin ekonomik mücadelesini desteklemek. Sen ne yapmaya çalışıyorsun Tanrı aşkına! Sosyalizm ancak demokrat bir partinin parlamentoda eskisinden daha çok temsilci bulundurmasıyla mümkün olabilir. Demokratik sosyalist reform hareketi Marks’ın düşüncelerinin tersine, kapitalizm içindeki çelişkilerin çökmesiyle ancak ayakta durabilir.”

“Sermaye sahipliğinin sermaye ortaklıkları aracılığıyla daha demokratik biçimde dağılması, buna dayanarak da toplumsal çelişkilerin zayıflaması en iyi çözüm yolu.”

Bunlar Rosa Luxembourg için asla geçerli bir yol değildi.

Dikkat edilirse, günümüz bu noktaya geldiğimiz noktadır. Rosa Luxembourg da bu yüzden öldürülmüştür zaten. Toplumsal çelişkileri ve kapitalizmin gelişmesini çok iyi analiz ettiği için.

Bernstein, Karl Marks ideolojisine tümüyle olmasa da karşıydı. Ona göre Marks’ın bir çok yanılgısı vardı ve parlamenter sistem içerisinde sosyalizmin yerleşebileceğini, devrim düşüncesinin tamamen saçmalık olduğunu savunuyordu. Rosa Luxembourg buna tamamen karşı çıktı. Bunu, “Sosyal Reform ya da Sosyal Devrim” kitabında da ayrıntılarıyla işledi ve Marksizm düşüncelerini geliştirdi. Bernstein ise işçi sınıfı eylemini demokratik sosyalist eylem olarak göstermeye çalışıyordu. Bernstein’e göre Marks’ın düşüncelerinin aksine kapitalizm içindeki çelişkilerin uzlaşılabilir çelişkiler olduğunu, kapitalizmin giderek ehlileştiğini savunuyordu.

Bugün tam tersi olduğu açıkça ortada…

Rosa Luxembourg, Bernstein’in reformcu, bir başka deyişle pasif düşüncesine karşıydı. Şöyle söyledi bir gün yine Bernstein’e: “Senin Marks’ın düşüncelerinin tersine kapitalizmin içindeki çelişkilerin uzlaşır çelişkiler olduğunu ve kapitalizmin gider kendine geldiğini kabul etmek mümkün değil. Sana göre kapitalist sistemin ortaya çıkardığı büyük sermaye grupları, onun uygulama araçlarıyldı ve çelişkileri senin savunduğunun aksine, kapitalizmi koruyarak çöküşünü önledi. Senin savunduğun bu ‘uyum araçları’ bunalımların da önüne geçmekte, üretim ile karşılıklı değişim arasındaki çelişkileri kapitalist temel üzerinde yok etmekte, işçilerin yaşam üzeyini yükseltmekte, sermaye ile emek arasındaki çelişkiyi körüklemekteydi. İşte bunun farkına asla varamadın. Sistem giderek daha çok güncel gereksinimlere uyuyuor ve sendikaların, kooperatiflerin çalışmalarını işçi sınıfının yararına iyileştirme doğrultusunda sahte bir uygulama gerçekleştiriyor ve böylelikle de devrimi engelliyordu, bunun farkına varamadın. İpler hep kapitalistlerin elindeydi. Senin amacın işçi sınıfının geçici olarak bir rahatlama sağlamasına yol açmak ve böylece devrimin önünü kesmektir.”

SOSYAL REFORM KİTABI…

Bu karşı koyuşlarını daha sonra “Sosyal Reform ya da Sosyal Devrim” kitabında ayrıntılarıyla ortaya koymuştur.

Lukxembourg’a göre Bernstein’in en büyük yanılgısı, onun yükselen sınıf bilincine erişmiş işçi sınıfının özel düşünüş tarzına karşı savaşta hiçbir şey yapmamasıdır. Proleteryayı kendi tarihsel geleceğinin karanlığından kurtaran kılıca ve proletaryanın maddi açıdan burjuazinin boyunduruğu altında olmasına rağmen, burjuvaziyi yenmesini sağlayacak düşünce silahına karşı mücadele etmemesidir. Bernstein’in düşünce biçimi, onun burjuva dünya görüşünü benimsediğinin somut kanıtıdır. Ona göre burjuva sınıfı, tıpkı Fransız İhtilali’nde olduğu gibi yine ipleri eline almak ve kendi prolaterya sınıfını kendi kontrolünde oluşturmaktır. Rosa buna karşıdır.

Bernstenin’e ve doğal olarak da tüm sosyalist dünyaya şunu söylüyordu Rosa Luxembourg: “Sendikalar, kapitalist üret yasasını, yani geçerli olan pazar fiyatlarına göre işgücünün satımını işçilerin lehine gerçekleştirme aracıdır. Bu arada sendikaların proletaryaya hizmet ettikleri nokta ise, proleteryanın yazarın konjonktürlerinden her an yararlanmasını sağlamaktır. Ancak bir yandan üretim durumunun belirlediği işgücü talebi, öbür yandan orta tabakaların proletarleştirilmesi ve içi sınıfının üreyişi yoluyla oluşan işgücü arzı ve o zamanki iş üretkenliği olan bu konjonktürler, sendikaların etki alanı dışında kalırlar. Bu nedenle sendikalar, ücret yasasını yıkamazlar. Ancak en iyi durumda, kaitalist sömürüyü o zamanki ‘normal’ sınırlar dışına çıkarmaya zorlayabilirler. Ama hiçbir zaman sömürüyü kademeli olarak ile ortadan kaldıramazlar.”

ASLA MARKS OLMADAN OLMAZ…

Devam eder: “Hangi koşullar altında olursa olsun işçi sınıfının günlük mücadelesi, kendiliğinden sosyalizmi getirmez. Sosyalizme gidecek yol, her geçen gün biraz daha fazlalaşan kapitalist ekonomi içindeki çelişkiler ile işçi sınıfının sosyal değişim yoluyla kurlumasının imkânsız olduğunun bilincine varılmasıdır. Revizyonizmin yaptığı gibi, bu iki gerçekten birincisi inkâr edilir, ikincisine de karşı çıkılırsa işçi eylemi basit bir sendikacılık ve roformculuğa indirgenmiş olur.” Rosa Luxembourg, kapitalizm içinde derinleşen çelişmeleri reddetmekle sosyalizm için yapılan mücadeleleri “kökünden budadığını” belirtiyordu. Sosyalizm böylece, iktisadi bir zorunluluk olmaktan çıkıyor, umut edilen bir ideal ütopya biçimine dönüşüyordu.

Sözün kısası, Rosa Luxembourg, gerçekten de Marks’tan sonra en büyük “beyin”di ve söyledikleri bugün Marks’ın teorilerinin bile önüne geçmiştir. Yeniden ele alınması gereken ve üzerinde durulması gereken çok önemli bir teorisyendir.

27.01.2016 (A. Mümtaz İdil)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

İdam tartışmalarına hiç bu açıdan bakmadınız

Hala çözülemeyen cinayet

SMS diliyle Anna Karenina

AKP Cadı Avını Kimden Öğrendi

Tek rüzgar buradan geliyor

3. Dünya Savaşı buradan çıkmaz

Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

Yaşantımızı "Evet" ile "Hayır" arasına sıkıştıranlara inat

KİTAPLAR SUÇ ALETİ OLURSA...

BENİ KRALDAN DAHA YETKİLİ KILIN

Referandumlardan hep bu sonuç çıkıyor

Hammurabi kanunları bile daha insaflı

Bilinmeyen Marlon Brando

İşte yine yakalandın alçak!

" Fidel Arkadaşımdı"

Türbanlılar TÜYAP'ta en çok hangi kitapları aldı

Ölüm... Seni yazmak hep bana mı düşecek

Emre Kongar'ın odasında unuttuğum mektup

Terk ettim...

İşte Gerçek Bu...

Mastroianni ve Cep Telefonu

Asrın satranç maçı Erdoğan: Beyaz, Fethullah: Siyah

Hollywood'u ilk kim boyadı

Mastroianni, Connery ve Tarık Akan

Adım adım anarşizme

Erdoğan'ın tek şansı kaldı

ABD bugüne kadar başarısız olmamıştı

Erdoğan, dimdik ayakta kalacağını sanıyordu

Erdoğan tarihe nasıl geçmek istiyor

Numan Kurtulmuş’un pervasızlığı nereden geliyor

Zarrab olayı öyle bir patlayacak ki, bazıları Nagazaki ya da Hiroşima'yı arayacak..

Soruyorum: Topyekün savaşı istiyor musunuz?

Binali Yıldırım bunalacak ve bir süre sonra istifa etmek zorunda kalacak .göreceksiniz

Günün özeti...

O ülkeyi düşük profilli başbakan yönetmişti

ABD kimin başkan olmasını istiyor

Attila Özdemiroğlu'nu yazdı.Kanser yakamıza yapıştı hep güzel insanlarımızı seçiyor

Yandaş gazetecilik tarihinin en önemli örnekleri ne zaman ortaya çıktı

Yandaşlara basın tarihi dersi

En çok satan gazetenin yazarları da bunu diyorsa bırakalım gidelim ülkeyi

Bu diktatör size çok tanıdık gelecek

Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

İslamiyet'teki bu 'mezhep kavgaları'yüzyıllar sürmeyecek

Tek tek avlıyorlar hepimizi

Editörden: Göreve davet ...

Kara Yorgi

Seçimin asıl galibi sosyal medyadır

Alis kâbuslar diyarında

Kadınların umutları ne zaman çiçeğe duracak

SENİ ESKİMEYEN YAŞLI ELLERİNDEN TANIDIM

Çetin Altan ' Kandırıldığını bile anlayamadan ' veda etti

On gün neredeydin be kadın!

IŞİD'i bir kenara koyun yapanı kutladığına göre...

Artık korkmuyorum Vehbi, arayabilirsin...

Dengesiz

1 Kasım kaosuna doğru adım adım

Neydi Rosenbergler olayı?

Müzik ve dans devrimdir

BİR EYLÜL SABAHIYDI ŞEYTANIN KIPIRDANMAYA BAŞLADIĞI GÜN

Anayasayı ortadan kaldırmak istiyorsunuz

Yanılıyorsun Cemil Bayık

Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...

Uğur Mumcu hiç beklemediğim bir şey yaptı

Gelen gideni aratır kuralını yaşayacağız gibi.

DARBE KELİMESİNİN İÇİNİ BOŞALTIRSANIZ, YERİNİ DEVRİM ALIR

Osmanlıcayı biz öğreniriz, siz önce Türkçe öğrenin

Rennan Pekünlü

SOSYALİST DEVLET BÖYLE OLUR İŞTE

Halit Çelenk

Unuturuz, çok çabuk unuturuz. Yeni felaketler gelinceye kadar.

Reza Zarrab kaç Faust'u zehirledi

Erdoğan; Berkin'i en azından mezarında rahat bırak

Floransa'dan İstanbul'a uzanan cinayetin içyüzü

IŞİD'ten Spartacus taktiği

Taha Akyol'un konukları bu sorulara yanıt veremiyor

Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi

Bırakın o polisler bedelini ödesin

Bazı Arkadaşlarım Kemal Kılıçdaroğlu'na bu kadar yüklendiğimi sorguluyor

Şimdi öldüm ve cennetteyim

Bizim kuşak kaybolup gitti

Başbakanlık'ı onun Kürtçe şarkılarıyla inlettik

Gece bu mevsimde karabasan gibi çökmüyor

muhalefetin aklına gelmemiş olması mümkün mü

SOMA ÖNCESİ, ÇOK ÖNCESİ BİR YAZI

BİR İNAT UĞRUNA CUMHURBAŞKANI DAYATMASI

Madımak yobazlar kadar sosyal demokratların da katliamıdır

21 Milletvekili ve BlackJack Örneği

EMine Ülker Tarhan'ın Adaylığı...

Güldal Mumcu, Uğur Mumcu , Ekmeleddin İhsanoğlu

Düzgün bir aday göster, kaybet

Bunu yazmadan edemeyeceğim.

İşler tuhaflaşıyor.

Gelelim şu bayrak indirme işine.

Yanılmışım..

Enver Aysever- Sırrı Süreyya Önder Üzerine

PİRUS ZAFERİ

UTANMADIN MI HASAN KARAKAYA?

Ali İsmail'i eve gönderen doktor hala hastalara ilaç yazıyor

BEKİR BOZDAĞ ARTIK NEMESİS'TİR GERİSİ BOŞ

'HAVA KURŞUN GİBİ AĞIR...'

İran'ın paralel devleti neler yapmıştı

Dünya ülkeleri arasında yolsuzlukta durumumuz ne

O kutunun içinde bilmek istemeyeceğiniz şeyler var

DIŞARI DEĞİL, İÇERİ BAKIN

Çarşı'ya yapmadıkları bir bu kalmıştı

Dostoyevski verdiği o sözü niye tutmadı

CHP'nin ABD seyahati geleceğini belirleyecek

Muhalefet rahatını bozmak istemiyor

AKP- Cemaat kavgası Katolik- Protestan kavgası

Eminağaoğlu'na polis tuzağı

Kiraz resmi yapıyorsan kuşlar için yapma

Haddinizi bilin. Yalakalığın sonu ayakçılıktır

İran'ı öpüp başınıza koyun

Ekim Devrimi'nden alacağınız çok ders var

O devlet başkanı Che Guevara'yı neden ziyaret etmişti

' O o..pu Cumhuriyeti başlarına yıkacağız '

Hâlâ bunlardan utanmıyorsan Koyver Türkiye'yi rahvan gitsin

SİLİVRİ ÖLÜLER EVİ

Bu Nobel ödülü muhteşem bir dönüşün habercisidir

Devlet sanatçısı bal gibi olur

O kadar çok kendinde çoğaldın ki...

DERSİM VALİSİ KİM OLUR DERSİNİZ?

Çarşı o maçta hangi sloganı atardı

Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz

Ali İsmail'in annesi: Utana utana yaşasınlar..

Türkiye yeni bir parti ile Suriye oyununa dahil edilir mi ?

Ulusal Kanal ve Halk tv'ye bu filmleri öneriyorum

AKP TRAMVAYDAN İNDİ, MUHALEFET TREN İSTASYONUNDA TRAMVAY BEKLİYOR

Hangi partilerin karnesinde koca bir sıfır var

Ali'yi bir avukat ordusu savunmalı, yoksa...

İspanya İç savaşı ile Gezi direnişinin ne ilişkisi var

Erdoğan'ın Çapı Yetmedi: Konu Mısır...

İşte bu dönemin unutulmayacak isimleri

Bundan sonra Tarhan değil CHP düşünsün

Duran adamlar akil adamları geçti

AKP bundan sonra ne yapacak

Günü kurtarabilirsin yarını asla

Şapkadan hangi renk tavşan çıkacak?

Masaya biranın dökülüşünü koydu

Sözün Bittiği Yer: Suriye'de şehit olan Türkler var"

Filmci Genel Kurmay Başkanımız

Gündem Değiştirmek için , Bu kadar da aşağılara inilir mi?

CHP'ye biraz anarşizm lazım

Murat Bardakçı Eyfel'i yıkıp avm yapar mı ?

Doğru dürüst yanıt verin Sayın Vali

YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ YERDE OLMAK

ABD' DEN EN SERT FIRÇA

Bu karar Fazıl Say'ın susturulmasıdır

Akil adamlar Erdoğan'ın Goebbelsler'i mi

Akil değil sakil adamlar

LEONARDO DA VİNCİ DÖNEMİ BİTTİ...

Dört Bir Taraf müzikten ne anlar

BÖYLE BİR SAHAF VAR MI SİZDE?

ATA SOYER...

Yazar olmak isteyenler bu yazıyı okusun

' ŞEYTAN DÜN BURADAYDI '

HASAN PAŞA KÜTÜPHANESİ

HESAPLAŞMA...

Merhaba...