Hammurabi kanunları bile daha insaflı

A. Mümtaz İdil

Hammurabi kanunları bile daha insaflı

Paris’te, Louvre Müzesi’nde siyah bir dikilitaş üzerinde tarihin ilk kanunları yazılıdır. Babil kralı Hammurabi’ye ait bu kanunlar, bundan yaklaşık 3 bin 800 yıl önce yazılmıştır.

Babilon topraklarının yani günümüz Mezopotamya bölgesinin tarihin o döneminde dünyanın merkezi olduğunu söylemek yanlış olmaz. Zira bu tüm peygamberler bu topraklardan çıkmıştır, cennetin Dicle Fırat ırmakları arasındaki bu verimli topraklarda olduğuna inanılır ve çok daha önemlisi tarihin devletler arası ilk ittifakları, ilk anlaşmazlıkları ve ilk kurnazlıkları bu döneme rastlar.

Hammurabi henüz başa geçmeden, Mezopotamya topraklarının en büyük krallığı Mari devletidir. Mari Krallığı Fırat’ın ortalarından şimdiki Habur’a kadar uzanan geniş bir toprak kümesine sahipti. Savaşçı bir ırktı ve Yahdun-Lim liderliğinde bir çok savaş kazanmıştı. Ancak oğlu Sumu-Yaman babasını öldürüp de Mari Krallığı’nın başına geçince işler değişti. Sumu-Yaman yönetimde başarılı olamayınca, Şamşi-Adad MÖ 1796’da Mari’yi ele geçirip Yukarı Mezopotamya Krallığı’na kattı. O dönemden günümüze kalan belgeler içinde en önemlisi de Hammurabi’nin “kanunları”ydı.

Bu neden şimdi önemli ve neden gündeme getirdim?

Orta Doğu ülkelerinin biraz da kaderinden veya bulunduğu coğrafyanın getirdiği “heyecanlı iklimden” kaynaklanan bir hareketlilik söz konusu olsa gerek, dünyanın o dönemdeki en büyük uygarlıkları bu topraklarda konuşlanmış (bilindiği kadarıyla elbette).

NE DENLİ ADİL VE KOLLAYICI OLDUĞUNU BELİRTMEK İÇİN ÖVGÜLÜ ÖNSÖZ

Mezopotamya Krallığı, bölgenin süper gücü durumundaydı. Yukarı Mezopotamya Krallığı’nı Şamşi-Adad adında biri kurmuştu ve kendi varlığıyla krallığı içi içe geçmiş durumdaydı. Yani hemen herşeye hakim olan Şamşi-Adad’ın ömrü kadar sürecek bir krallıktı Yukarı Mezopotamya Krallığı. Bu da şunu göstermiştir tarihçilere: Tek adam rejimlerinde devletlerin refahı, güçlü kralların yaşamlarıyla sınırlı kalmakta, “tek adam” öldüğünde, devlet tamamen savunmasız biçimde başka devletlerin istilasına hazır hale gelmekteydi.

Nitekim krallığın tek hakimi Şamşi-Adad, sık sık oğullarıyla dalaşıyor, tahtın varisi olarak gördüğü oğlu Yasmah-Addu’ya sık sık “azarlayıcı, aşağılayıcı” mektuplar yazıyordu (bu mektuplar, Mari bölgesindeki kazılarda bulunmuştur).

Şunu yazıyordu Şamşi-Addad oğlu Yasmah-Addu’ya:

“Ne diye tek tel sakal yok yüzünde? Ne zaman evinin idaresini ele alacaksın? Ağabeyinin koca koca orduların başına geçtiğini görmüyor musun? Artık sen de kendi evinin, kendi sarayının idaresini ele al!” (Hammurabi, Marc Van De Mierrop, Çev: Bülent O.Doğan, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Basım, s. 5)

Hammurabi kanunlarında bilindiği kadarıyla Hammurabi’nin kendini övdüğü uzun bir önsöz bulunmakta. Bu övgünün gerekçesi ise, kendi koyduğu kanunların ne denli adil ve kollayıcı olduğunu belirtmek için olduğu sanılıyor.

ERDOĞAN VE AKP HÜKÜMETİNİN KOYMAYA ÇALIŞTIĞI KANUNLARLA AYNI!

Yapısal olarak Hammurabi’nin koyduğu kanunlar ile, bugün Erdoğan ve AKP hükümetinin koymaya çalıştığı kanunlar (ya da Anayasa), aynı içerikte görülebilir. Örneğin, Hammurabi Kanunları’nda “kısasa kısas” cezası uygulanıyor. Bu daha sonra önce Tevrat’ta, daha sonra da yazılı olarak veya değil Müslümanlık’ta geçerli bir uygulamadır. Şöyle yazıyor kanunda: “Eğer bir adam, bir adamın oğlunun gözünü kör ederse, onun gözünü de kör edeceklerdir. Eğer bir adımın kemiği kırılırsa, kemiğini kıracaklardır.” (age., s.100)

Kırbaç cezası da o dönemden Müslümanlığa geçmiş gibi görünüyor: “Eğer bir adam, rkendinden daha büyük (üstün) olan kimsenin yanağına vurursa, sığır kuyruğundan bir kamçı ile kalabalığın önünde 60 defa kırbaçlanacaktır.” (age., s.101)

Hammurabi Kanunları’nda ceza çok büyük önem arz ediyor ve kanunların ilk maddelerini bunlar oluşturuyor: Mal, hayvan ve insan hırsızlığı, köle ticareti, haneye tecavüz ve soygun gibi suçlar özel maddeler halinde yer alıyor ve hemen kanunların ilk başında yer alıyor. Daha sonra halkın “mülkü”nü koruma altına almayı hedefleyen kanunlar var. Toprak kiralama, meskenle ilgili düzenlemeler vb., ardından da mali düzenlemeler geliyor: Borçlar, faiz oranları, malların korumaya alınması veya emanete alınması.

Daha sonra ise sosyal yaşamla ilgili kanunlar geliyor: Evlilik, miras, aile mülkiyeti, boşanma, hizmetçilik, kocanın öldürülmesi, ensest ilişkiler, evlat edinme ve çocuklarla ilgili haklar vb...

Kanunlar köle ticareti, öksüzlerle ilgili maddeler, hayvan, araba, gemi kiralama işlemleri, görevi suistimal, son olarak da köle sahipliği yer alıyor.

Aslında tarihin ilk yazılı kanunları olarak bilinen Hammurabi Kanunları’nın tarihin ilk kanunları olmadığı da söylenir. Daha önce de bazı krallıklarda benzer listeler (kanun hükmünde kararname benzeri) çıkarılmış ve uygulamaya konulmuştur.

HAMMURABİ KANUNLARI’NIN BİLE ÇOK GERİSİNDE

Hammurabi’nin ele geçen kil tabletlere bakıldığında üç oğlunun ismi geçiyor. Daha fazla çocuğu var mıydı, bilinmiyor. Muhtemelen vardı. En büyük oğlunun tahtın varisi olduğu yazıtlarda ortaya çıkıyor, ama büyük olasılıkla tahta geçemeden (zira Hammurabi 43 yıl tahtta kaldı ve bu süre içinde oğlu büyük olasılıkla öldü) ortalıktan kayboluyor ve Hammurabi ikinci oğlunu varis olarak görüyor. Ancak en küçük oğlunu da tahta hazırlamak için işgal ettiği Mari topraklarına gönderiyor.

Hammurabi Kanunları, dönemine göre ilerici ve kollayıcı kanunlar olmakla birlikte, daha çok da Hammurabi’yi ve ailesini gözeten maddeler de içeriyordu. Tahtı asla bırakmayacağını düşünen Hammurabi soyu, kendini bu kanunlarla güvenceye almış ve devleti bu kanunlarda yaptığı “kendine yakın” değişikliklerle yönetmiştir. Hammurabi Babil krallığının tek hakimidir ve tek otoritedir. Sözleri de kanun yerine geçmektedir. Etrafındaki Yukarı Mezopotamya Krallığı, Mari Krallığı ve Elam Krallığı ile kurnazca ilişkiler kurup, biri ile (örneğin Elam için Mari Krallığı ile) ittifak yapıp, daha sonra da Mari Krallığı için Yukarı Mezopotamya Krallığı ile ittifak kurarak birbirlerine kırdırmayı başarmıştır.

Şu kadarını söylemekle yetineyim: 16 Nisan’da referanduma sunulacak olan yeni anayasadaki çoğu madde, Hammurabi Kanunları’nın bile çok gerisinde kalmakta ve tek adam rejimini Hammurabi yetkilerinin de dışına çıkarmaktadır.

19.02.2017 (A. Mümtaz İdil)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

İdam tartışmalarına hiç bu açıdan bakmadınız

Hala çözülemeyen cinayet

SMS diliyle Anna Karenina

AKP Cadı Avını Kimden Öğrendi

Tek rüzgar buradan geliyor

3. Dünya Savaşı buradan çıkmaz

Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

Yaşantımızı "Evet" ile "Hayır" arasına sıkıştıranlara inat

KİTAPLAR SUÇ ALETİ OLURSA...

BENİ KRALDAN DAHA YETKİLİ KILIN

Referandumlardan hep bu sonuç çıkıyor

Bilinmeyen Marlon Brando

İşte yine yakalandın alçak!

" Fidel Arkadaşımdı"

Türbanlılar TÜYAP'ta en çok hangi kitapları aldı

Ölüm... Seni yazmak hep bana mı düşecek

Emre Kongar'ın odasında unuttuğum mektup

Terk ettim...

İşte Gerçek Bu...

Mastroianni ve Cep Telefonu

Asrın satranç maçı Erdoğan: Beyaz, Fethullah: Siyah

Hollywood'u ilk kim boyadı

Mastroianni, Connery ve Tarık Akan

Adım adım anarşizme

Erdoğan'ın tek şansı kaldı

ABD bugüne kadar başarısız olmamıştı

Erdoğan, dimdik ayakta kalacağını sanıyordu

Erdoğan tarihe nasıl geçmek istiyor

Numan Kurtulmuş’un pervasızlığı nereden geliyor

Zarrab olayı öyle bir patlayacak ki, bazıları Nagazaki ya da Hiroşima'yı arayacak..

Soruyorum: Topyekün savaşı istiyor musunuz?

Binali Yıldırım bunalacak ve bir süre sonra istifa etmek zorunda kalacak .göreceksiniz

Günün özeti...

O ülkeyi düşük profilli başbakan yönetmişti

ABD kimin başkan olmasını istiyor

Attila Özdemiroğlu'nu yazdı.Kanser yakamıza yapıştı hep güzel insanlarımızı seçiyor

Yandaş gazetecilik tarihinin en önemli örnekleri ne zaman ortaya çıktı

Yandaşlara basın tarihi dersi

En çok satan gazetenin yazarları da bunu diyorsa bırakalım gidelim ülkeyi

Bu diktatör size çok tanıdık gelecek

Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

Marks'tan sonra en büyük beyindi

İslamiyet'teki bu 'mezhep kavgaları'yüzyıllar sürmeyecek

Tek tek avlıyorlar hepimizi

Editörden: Göreve davet ...

Kara Yorgi

Seçimin asıl galibi sosyal medyadır

Alis kâbuslar diyarında

Kadınların umutları ne zaman çiçeğe duracak

SENİ ESKİMEYEN YAŞLI ELLERİNDEN TANIDIM

Çetin Altan ' Kandırıldığını bile anlayamadan ' veda etti

On gün neredeydin be kadın!

IŞİD'i bir kenara koyun yapanı kutladığına göre...

Artık korkmuyorum Vehbi, arayabilirsin...

Dengesiz

1 Kasım kaosuna doğru adım adım

Neydi Rosenbergler olayı?

Müzik ve dans devrimdir

BİR EYLÜL SABAHIYDI ŞEYTANIN KIPIRDANMAYA BAŞLADIĞI GÜN

Anayasayı ortadan kaldırmak istiyorsunuz

Yanılıyorsun Cemil Bayık

Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...

Uğur Mumcu hiç beklemediğim bir şey yaptı

Gelen gideni aratır kuralını yaşayacağız gibi.

DARBE KELİMESİNİN İÇİNİ BOŞALTIRSANIZ, YERİNİ DEVRİM ALIR

Osmanlıcayı biz öğreniriz, siz önce Türkçe öğrenin

Rennan Pekünlü

SOSYALİST DEVLET BÖYLE OLUR İŞTE

Halit Çelenk

Unuturuz, çok çabuk unuturuz. Yeni felaketler gelinceye kadar.

Reza Zarrab kaç Faust'u zehirledi

Erdoğan; Berkin'i en azından mezarında rahat bırak

Floransa'dan İstanbul'a uzanan cinayetin içyüzü

IŞİD'ten Spartacus taktiği

Taha Akyol'un konukları bu sorulara yanıt veremiyor

Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi

Bırakın o polisler bedelini ödesin

Bazı Arkadaşlarım Kemal Kılıçdaroğlu'na bu kadar yüklendiğimi sorguluyor

Şimdi öldüm ve cennetteyim

Bizim kuşak kaybolup gitti

Başbakanlık'ı onun Kürtçe şarkılarıyla inlettik

Gece bu mevsimde karabasan gibi çökmüyor

muhalefetin aklına gelmemiş olması mümkün mü

SOMA ÖNCESİ, ÇOK ÖNCESİ BİR YAZI

BİR İNAT UĞRUNA CUMHURBAŞKANI DAYATMASI

Madımak yobazlar kadar sosyal demokratların da katliamıdır

21 Milletvekili ve BlackJack Örneği

EMine Ülker Tarhan'ın Adaylığı...

Güldal Mumcu, Uğur Mumcu , Ekmeleddin İhsanoğlu

Düzgün bir aday göster, kaybet

Bunu yazmadan edemeyeceğim.

İşler tuhaflaşıyor.

Gelelim şu bayrak indirme işine.

Yanılmışım..

Enver Aysever- Sırrı Süreyya Önder Üzerine

PİRUS ZAFERİ

UTANMADIN MI HASAN KARAKAYA?

Ali İsmail'i eve gönderen doktor hala hastalara ilaç yazıyor

BEKİR BOZDAĞ ARTIK NEMESİS'TİR GERİSİ BOŞ

'HAVA KURŞUN GİBİ AĞIR...'

İran'ın paralel devleti neler yapmıştı

Dünya ülkeleri arasında yolsuzlukta durumumuz ne

O kutunun içinde bilmek istemeyeceğiniz şeyler var

DIŞARI DEĞİL, İÇERİ BAKIN

Çarşı'ya yapmadıkları bir bu kalmıştı

Dostoyevski verdiği o sözü niye tutmadı

CHP'nin ABD seyahati geleceğini belirleyecek

Muhalefet rahatını bozmak istemiyor

AKP- Cemaat kavgası Katolik- Protestan kavgası

Eminağaoğlu'na polis tuzağı

Kiraz resmi yapıyorsan kuşlar için yapma

Haddinizi bilin. Yalakalığın sonu ayakçılıktır

İran'ı öpüp başınıza koyun

Ekim Devrimi'nden alacağınız çok ders var

O devlet başkanı Che Guevara'yı neden ziyaret etmişti

' O o..pu Cumhuriyeti başlarına yıkacağız '

Hâlâ bunlardan utanmıyorsan Koyver Türkiye'yi rahvan gitsin

SİLİVRİ ÖLÜLER EVİ

Bu Nobel ödülü muhteşem bir dönüşün habercisidir

Devlet sanatçısı bal gibi olur

O kadar çok kendinde çoğaldın ki...

DERSİM VALİSİ KİM OLUR DERSİNİZ?

Çarşı o maçta hangi sloganı atardı

Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz

Ali İsmail'in annesi: Utana utana yaşasınlar..

Türkiye yeni bir parti ile Suriye oyununa dahil edilir mi ?

Ulusal Kanal ve Halk tv'ye bu filmleri öneriyorum

AKP TRAMVAYDAN İNDİ, MUHALEFET TREN İSTASYONUNDA TRAMVAY BEKLİYOR

Hangi partilerin karnesinde koca bir sıfır var

Ali'yi bir avukat ordusu savunmalı, yoksa...

İspanya İç savaşı ile Gezi direnişinin ne ilişkisi var

Erdoğan'ın Çapı Yetmedi: Konu Mısır...

İşte bu dönemin unutulmayacak isimleri

Bundan sonra Tarhan değil CHP düşünsün

Duran adamlar akil adamları geçti

AKP bundan sonra ne yapacak

Günü kurtarabilirsin yarını asla

Şapkadan hangi renk tavşan çıkacak?

Masaya biranın dökülüşünü koydu

Sözün Bittiği Yer: Suriye'de şehit olan Türkler var"

Filmci Genel Kurmay Başkanımız

Gündem Değiştirmek için , Bu kadar da aşağılara inilir mi?

CHP'ye biraz anarşizm lazım

Murat Bardakçı Eyfel'i yıkıp avm yapar mı ?

Doğru dürüst yanıt verin Sayın Vali

YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ YERDE OLMAK

ABD' DEN EN SERT FIRÇA

Bu karar Fazıl Say'ın susturulmasıdır

Akil adamlar Erdoğan'ın Goebbelsler'i mi

Akil değil sakil adamlar

LEONARDO DA VİNCİ DÖNEMİ BİTTİ...

Dört Bir Taraf müzikten ne anlar

BÖYLE BİR SAHAF VAR MI SİZDE?

ATA SOYER...

Yazar olmak isteyenler bu yazıyı okusun

' ŞEYTAN DÜN BURADAYDI '

HASAN PAŞA KÜTÜPHANESİ

HESAPLAŞMA...

Merhaba...