GENÇLİK(İM)DEN KALAN(LAR) FİKRET İLE TİMUR

Temel Demirer

GENÇLİK(İM)DEN KALAN(LAR) FİKRET İLE TİMUR

“Sadece paramparça olan bilir,

tamamlanmanın özlemini.”[1]

 

Bir süre önce bizi bırakıp giden Timur Selçuk ile ondan önce aramızdan ayrılan Fikret Kızılok, gençlik(im)den kalanlardı.

Şükrü Erbaş’ın, “Bunalıyoruz çocuk bunalıyoruz/ Biçim veremediğimiz şeylerin/ Biçimini alıyoruz,” dizeleriyle betimlediği günlerden geçerken; André Breton’un, “Olmuş olanın hiç önemi yoktur, göz kamaştırıcı olan bekleyiştir,” uyarısını “es” geçmeden; Leonard Cohen’in, “Çatlaklar kutsaldır, çünkü ışığı içeri sızdırır,” betimlemesiyle müsemma gençlik(im)in ışık sızdıran çatlaklarını yitirmenin hüznünü yaşadığımı inkâr edemem…

* * * * *

Birçok soru(n)larına rağmen, önemsenmesi gereken Onlar “Politik (Devrimci) Müzik”[2] kapsamında ve Nueva Cancıón Hareketi alt başlığında irdelenmesi gerekenlerdi.

Malum üzere devrimci mücadele, evrensel teoriler ve hedeflere sahipti, ancak bunun yerelde bir politikaya dönüşmesi, özgünlükler ile harmanlanmasıyla mümkün oldu. İşte bu politik yöntem, bir süre sonra kendine sanatta da yer buldu. Nueva Cancıón hareketi, bu yöntemin müziğe uyarlanmış hâlinden başkası değildi ve yerel ezgilerle evrensel olanın estetik uyumuyla ortaya çıktı.

60’ların Türkiye’sinde de Nueva Cancion’la küçük bir temas, adeta bozkırda kıvılcım etkisi yarattı. Tüm bozkır tutuşmuştu artık ve Nueva Cancion kendine akacak yeni bir yatak daha bulmuştu.

Ruhi Su, Tülay German, Timur Selçuk, Sadık Gürbüz, Selda Bağcan, Zülfü Livaneli, Edip Akbayram, Fikret Kızılok, Grup Yorum, Yeni Türkü, Ezginin Günlüğü, Modern Folk Üçlüsü, Ahmet Kaya, Çağdaş Türkü, Grup Kızılırmak ve daha pek çok isim, bu akımın şu veya bu oranda etkiledikleriydi.[3]

Sözünü ettiğim etki, devrimci mücadelenin tırmanmasıyla giderek çeşitlendi; yani emeğin özneleşmesi savaşımıyla toplumsallaştı.

Örneğin işçi sınıfını merkeze almamakla birlikte “progressive/ ilerici rock”ta politik yaklaşımı merkeze alan önemli isimlerden birisi Fikret Kızılok’tu. Eserlerinin 1960’li ve 1970’li yılların koşullarında şekillendiğini belirten Kızılok o yılları dünyayı değiştirme umudunu taşıdıkları, ilerici ve halkçı bir yaklaşımı benimserken;[4] Timur Selçuk’un yükselen toplumsal muhalefet ile birlikte, halktan yana, devrimci bir müzik insanı olarak sahneye çıktığı, orada parıldadığı 70’li yıllar sol muhalefetin yalnız mecazi değil fiziksel anlamda da sahneye çıktığı yıllardı.[5]

* * * * *

Aşık Veysel’in öğrencisi, Anadolu ozanı, rockcusu Fikret Kızılok ile başlarsak…

Hayat(ım)ın bir döneminin müziği olmuştu; gençlik(im)in müzisyeniydi.

Fyodor Dostoyevski okuyan, ‘Bu Kalp Seni Unutur mu?’, ‘Gönül’, ‘Zaman Zaman’, ‘Yeter Ki’, ‘Sevda Çiçeği’, ‘Tek Başına’, ‘Bir Harmanım Bu Akşam’ parçalarıyla belleklere kazınandı.

1969’da ‘Uzun İnce Bir Yoldayım’; 1970’da ‘Yumma Gözün Kör Gibi’; 1972’de ‘Vurulmuşum’; 1973’de ‘Gün Ola Devran Döne’; 1975’de ‘Haberin Var mı?’; 1983’de ‘Zaman Zaman’; 1988’de ‘Yana Yana’; 1990’da ‘Olmuyo Olmuyo’; 1992’de ‘68’ler’; 1995’de ‘Demirbaş’; 1996’da ‘Vurulduk Ey Halkım’; 1999’da ‘Gün Ola Devran Döne’ düşmedi dillerden…

Fikret Kızılok, O’nu anlayan ve seven için iyileştiriciydi. Şarkıları ve sesi, yaraya sürüldükçe iyileştiren bir merheme benzerdi. Şarkıları, sosyal ve politik duruşunu ortaya koyan yapıtlardı. Özgündü. Naiflik, incelik, bilgi, düşünce, derinlik, sevgi, aşk, dostluk ile bezeliydi.

Düşler şarkısını söylerdi. İlginç bir ses tonu vardı, insanda garip bir his bırakırdı.

Sesiyle uzak diyarlara götüren; duyguyu iliklerimize kadar işletebilendi; Leonard Cohen’i dinlerken hissedilenleri çağrıştırandı.

* * * * *

Hakkında Murat Beşer’in, “Savunduğu değerlere saygısı sınırsızdı. (…) Şöhret ve şöhret budalalığı konusunda söyledikleri, hiçbir müzisyenin bırakın elde ettiklerinden vazgeçmeyi, itiraf bile edemediği türden bir cesaret sembolüydü,”[6] notunu düştüğünü Onun için Burhan Şeşen de şunları aktarıyordu:

“Çok farklı biriydi. Muhalifti… Sivri dilliydi… Geçimsizdi… Dediğim dedikti… Ama şahane biriydi. Entelektüeldi. Gurme ve aşçıydı. Denizciydi. Çevreciydi… Kitap kurduydu…

Acımasız bir eleştirmendi… Siyasi alanda olduğu kadar meslektaşlarını da acımasızca eleştirirdi...

İflah olmaz bir solcuydu…

Aklımda bitmek bilmez kahkahaları, yaptığı çiğ balıklar, rakı sofraları, salatalar, botanik bahçesini andıran evi, son zamanlarda merak saldığı kontrbas, deniz sevdası, kültür ve sanat düşkünlüğü, kadınlarla ilgili konuşmalar, aşka dair alaycı tutumu, oğluna olan sevgisi ama Türkiye’de aydın olmanın sonucu hep bir kırgınlık ve de mutsuzluk…”[7]

* * * * *

Tam ismi Münir Fikret Kızılok’tu. 1946’da İstanbul’da doğdu.

“Mekteb-i Sultanili” yani Galatasaray Liseli’ydi.

Çok iyi akerdeon ve gitar çalardı. Müziğe teşvik edenler liseden ağabeyleri Barış Manço ve Timur Selçuk’tu. 18’indeyken sahneye çıkıyordu gitarıyla. Çok iyi saz çaldığını da ekleyelim.

Sonra Diş Hekimliği Fakültesi yılları. Ancak müzik onun için yaşam kaynağıydı. İlk solo plağını doldurduğunda keyfine diyecek yoktu.

Anadolu Folk’a merakını bilen can dostlarından “Son Mohikan” lakaplı gazeteci Arda Uskan bir gün ona Sivas’a Aşık Veysel’e gitmeyi önerdi. Ondan sonrası malum…

Aşık Veysel ile tanışır. O dönemde kendisiyle yapılmış bir söyleşide şunları söyler: “Seyahati çok sevdiğim için Anadolu’nun gezmediğim yeri kalmamıştı. İşte bu seyahatlerin birinde yolum Veysel’in köyüne düştü. Veysel’i dinledim, sazını dinledim. Ve aşık oldum. İstanbul’a dönünce onun hakkında ne buldumsa okudum, dinledim. Bir iki ay sonra artık içim dışım Veysel olmuştu. Onun hissettiklerini içimde hissediyordum. Artık duramıyor, dayanamıyor, Veysel’den söylemek ve sesimi herkese dinletmek istiyordum.”

Bu düşünceyle gitarını eline alan Kızılok stüdyoya girer ve Aşık Veysel’in “uzun ince bir yoldayım” türküsünü yeni bir düzenlemeyle kayda alır. Bunu bir 45’lik olarak yayınlar. İkinci solo 45’liğidir bu; Fikret Kızılok’un hayatında da önemli bir dönüm noktası...

Plak kapağındaki yazıda Kızılok şöyle tanımlanır: “Darmadağınık saçları, elinde gitarı, düşlerinde şipşirin köy çocukları ile, ince uzun yolların, uçsuz bucaksız ovaların, bembeyaz dağ bulutlarının çocuğudur Fikret Kızılok... Pakistan’dan Paris’e kadar, dünyanın dört bucağını, yüreğinde delice esen dağ rüzgârları ile birlikte gezmiş, bütün bu ülkelerin halk şarkılarını incelemiştir. Yıllar boyu.”[8]

Sonrasında ‘Yumma Gözün Kör Gibi! Yağmur Olsam’, Kızılok’un asıl çıkışını yaptığı plak olur. Her iki beste de Onundur.

Son 45’ligi ise Mart 1976’da yayınlanır. Mahzuni Şerif’ten ‘Biz Yanarız’ ve vazgeçemediği Aşık Veysel’den ‘Sen Bir Ceylan Olsan’ adlı türküleri yorumlar bu plağında. Ancak eleştirilir. “Fikret Kızılok’un kendini yenileyeceği günleri bekliyoruz” gibi ifadeler kullanılır...

Fikret Kızılok, müziğe başladığı ve sürdürdüğü ilk yıllarını şöyle aktarır; “1960-70’li yıllar bizler için, dünyayı değiştirebiliriz, umutlarıyla geçen gençlik yıllarıydı. Kendimizi ifade etmemizin de dışa vurumu, şarkılarımız, türkülerimiz, öykülerimizdi. İlericiydik, haklıydık, aceleciydik...”

Ardından yaşamının son yıllarını Bodrum’da “Eylül” isimli teknesinde geçirdi.

Bir kalp ameliyatı geçirecekti... Operasyon öncesi yatağında; “Kalbim, neden olmazlarda/ Neden hep çıkmaz sokaklarda/ Kalbim.. Kalbim.. Kalbim../ Dayanmak artık kolay değil/ Bırakacak gibisin yarı yolda kalbim/ Sevdin olmadı/ Bir dünya istedin kardeşçe, olamadı/ Dayanmak artık kolay değil/ Bırakacak gibisin yarı yolda kalbim…” dizelerini yazdı.

Sonra da kalbine yenik düştü!

* * * * *

Birçoğu gibi Avrupa’dan-Amerika’dan güncel müziğin sözlerini değiştirip Türkiye’ye sunmamış; özünü, Anadolu’yu araştırmıştı ve Anadolu popun öncülerindendi.

Gürültüsüz, akustik ve kaliteli müziğin ustası; hiç yormaz, sesiyle okşardı adeta.

Dedik ya Anadolu pop çizgisinde eser veren bir sanatçıydı. Bağlamayı kullanarak, batı alt yapısını oturtarak hem Anadolu hem de batı ritimli popu gerçekleştiren birisiydi.[9]

Bu yanıyla “Müzikal açıdan bakarsanız, kendi akorlarımı yaptım; kendi sınırlarımı bulmaya çalıştım hep. Fakat hep kötü stüdyolarda iş yaptım. Ufak, home studio dediğimiz yerlerde bunu yapabildim. Çünkü hiç bir zaman para kazanamadım müzikten. Bana kimse stüdyo imkânlarını vermedi. Sistem buna müsait değildi Türkiye’de. Taviz vermek istemedim. Halkıma uyutacak şeyleri layık görmedim. Daha devrimci demeyim de daha ilerici bir tavır koydum kendi kendime. Bilmiyorum kendimi erdemli hissediyorum. Böyle bir tavırla gidiyorum,” diyen Fikret Kızılok önemliydi, temiz Türkçesiyle, değişik bir soundla söylüyordu söyleyeceğini, şiir söylüyordu aslında.[10]

Ölümünden ardından çıkan ‘Dünden Bugüne’ albümündeki yazıda şunlar da kayıtlıydı:

“Şarkılarımı kendim yazdım; düşündüm, besteledim, çaldım ve söyledim. Bu bütünlüğe inandım. 13 altın plağım oldu. Zaman zaman, yana yana, not defterim, yadigar gibi uzuncalar ve de kaset-disklerim. ‘Meşhur’luğun bir hastalık olduğunu bilerek ortalıkta fazla görünmedim, sadece işimi yaptım, şarkılarımı söyledim. Aşk mektuplarımı başkasına yazdırmadım. Soldan doğdum, soldan uyandım, solda oturdum, insan olmanın haysiyetini solda buldum, hep solcu oldum hep solcu kalacağım. Sebebi gayet basit; insanın soyutlarının ve somutlarının bir bütün olduğudur. Güzelliklerin kültürün ve sanatın satın alınamayacağıdır. Bir ‘akl-ı evvel’in yaratıp her şeyin ortasına koyduğuna inanmam. Mistik işlerle uğraşmam. Eni boyu, yukarı aşağıya bütün kavramlarıma paradoksal bir ikilik koyarak ‘sonsuza doğru’ buluşmak üzere diyalektiğe ve ölüme inanmışım. Kendimi ince ince doğrayan ve uykumdan sıçrayıp uyandıran bir hayatım oldu. Hep onu bekledim. Gelse de onu bekledim. O kadın değildi, o para değildi, o olumsuzluk değildi. ‘o’nu ben de merak ettim, onun için yaşadım, ona koştum ve onu buldum. Ne mi o? Yaşadıkça bulunan o’na tanjant hayatım şarkılarım...”

Bir şey daha, “Eğer eserlerim çok satmaya başlarsa bir yerlerde hata yapmışım demektir,” vurgusuyla “şöhret” meselesinde şunları da demişti:

“Ben niye meşhur olduğumu bilmeden meşhur oldum, çocuktum o zaman.. Ondan sonra mekanizmanın nasıl çalıştığını 13. plağım ‘Yumma Gözün Kör Gibi’yle gördüm ve derhâl kendimi yok ettim.. Meşhur olmanın benim için bir şey ifade etmediğini anladım.. Ondan sonra kendi yaşamımı şarkı yapmaya başladım ve daha mutlu oldum.. Dünya halklarının yüzde 80 i bilinçsiz, sadece üretim için yaşıyor, Amerika’da dahil.. Gerçek entelektüel yüzde 5’i bile bulmaz.. Demek ki cahil olan yüzde 80le ilişki kurup meşhur oluyorsun.. Böyle meşhur olmak aslında utanılacak bir şey, ben utanırım.. Değerli olmak önemli.. Müziğim, sesim, şarkılarım tanınsın, ama ben tanınmayayım. Meşhur olmak bir hastalıktır.. Bir insan ne kadar değersizse, meşhurluk ipine o kadar çok sarılır, bunun için her şeyi yapar..”

* * * * *

2001’de Hürriyet’ten Yener Süsoy’a verdiği röportajda “Ben Marksist’in daha ötesinde bir komünistim,” diyerek tanımlamıştı kendisini…[11]

Ancak “Fikret Kızılok ulusalcıydı. Kemalist çizgideydi.”[12]

Yapmış olduğu şey ne olursa olsun, zaman içinde ne kadar değişiklik göstermiş olursa olsun önemliydi. Çünkü Bülent Ortaçgil’in “Bizden daha militan bir tavrı vardı” sözleriyle tanımladığı sanatçıydı.

“Düşler vardır satılmaz, derinde anlatılmaz,” derdi ve “Geçmiş bir maske değildir çıkarıp atamazsın,” diye eklemişti bir söyleşisinde Fikret Kızılok…

* * * * *

Ve Timur Selçuk…

“İnsanı en son sesi terkeder,” demişti Timur Selçuk…

“Ölmüştür,” diyemiyorum Ona dair; sevmiyorum bu yüklemi…

“Aramızdan ayrıldı,” diyelim. Bundan böyle bizimle nefes alıp vermeyecek, ama eserlerini söyleyip, dinleyeceğiz hep birlikte; bu yaşamak değil ise nedir ki?

Evet bir devir kapanıyor. 68’in son şarkıcılarındandı…

70’lerde ve 80’lerde işçi hareketinin çok sevdiği ve saydığı bir isimdi.

O, gençliğimi(zi)n bir bir yok olan güzelliklerindendi.

Timur Selçuk, ilk gençliğimden başlayarak her dönemimin farklı seslerinden biri olmuştu. Üniversitenin ilk yıllarında öğrenci evimde, sokaktan gelen loş ışığın eşliğinde ve başkaldırı günlerinde…

Döneminde bir mihenk taşıydı; işçi sınıfının sesiydi; emeğin, emekçinin güçlü haykırışıydı.

Coğrafyamızın her döneminde güncelliğini, gerçekliğini vurgulayan ezgileri, marşları yaşam(ımız)ı derinden etkiledi.

Tekrarlıyorum: Gençliği(mizi)n sesiydi, bugün yarın ve daima kulaklarımızdaydı; niceleriyle.

Yapıtlarıyla dinleyenlerin nefesini keserdi; rengarenk bir coşku ve tutkuydu. ODTÜ Konser(ler)i unutul(a)mazdı…

Ardında sözü edilecek bir şeyler bırakarak gidenlerdendi.

Son dönemlerinde “Yollarımız burada ayrılıyor,” nidalarıyla solculuğu yerini dindarlığa bırakmıştı.

Timur Selçuk, “Bütün ahlâklı insanlar kardeştirler, üreten, paylaşan, zulme sessiz kalmayan, zalime boyun eğmeyen. Benim ‘Kâbem’ ahlâklı insandır.”

“Omurgalı bir sanatçıydı; her devrin adamı değildir,” dendi Ona dair; şöyle düzeltelim: Devirlerden, dönemlerden çokça etkilendi.

Ve ne yazıktır ki “İki Mustafa”yla noktalandı sonu.

* * * * *

Sanat müziği bestecisi Münir Nurettin Selçuk ve tiyatro sanatçısı Şehime Erton’un oğluydu. 2 Temmuz 1946’da İstanbul’da doğdu. 5 yaşında piyano çalmaya başladı, 7 yaşında ilk konserini verdi.

Galatasaray Lisesi’sinden mezun oldu; daha sonra da Paris’teki École Normale de Musique de Paris’te bestecilik ve orkestra yönetimi bölümüne devam etti.

1969’da geçirdiği ağır operasyonun ardından Türkiye’ye döndü.

1975’te Türkiye’ye döndü. ‘Ayrılanlar İçin’, ‘Sen Neredesin’, ‘Beyaz Güvercin’ ya da ‘İspanyol Meyhanesi’ gibi parçaları bu döneminin şarkıları. ‘1 Mayıs Marşı’nı besteledi. Herkesin yabancı parçalara Türkçe söz yazdığı ve aranjmanlara yöneldiği dönemde Orhan Veli, Attilâ İlhan ve Nâzım Hikmet’in şiirlerinden bestelediği şarkıları seslendirdi. 1976’da İstanbul Oda Orkestrası’nı ve kendi öğrencilerini yetiştirdiği Çağdaş Müzik Merkezi’ni kurdu.

1979’da DİSK Korosu Timur Selçuk yönetiminde kurulmuştu. 80 darbesinin ardından koro yasaklanmıştı.

Ankara Sanat Tiyatrosu’nda 10 yıl çalıştı. ‘804 İşçi’, ‘Ferhat ile Şirin’, ‘Şeyh Bedrettin Destanı’, ‘Tak-Tik’, ‘Küçük Adam Ne Oldu Sana’, ‘Rumuz Goncagül’ ve ‘Galilei-Galileo’ adlı oyunlarının müziklerini de yaptı. ‘Sarıpınar 1914’, ‘Üç İstanbul’, ‘Cahide’, ‘Hakkâri’de Bir Mevsim’ gibi filmlere de fon müziği besteledi. 1998’de Kültür Bakanlığı’nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını aldı. 100’den fazla esere imza attı.

* * * * *

Çok iyi bir besteciydi; enstrümanlara hâkim, orkestra şefliği yapan, partisyon yazan, hayatını müziğe adanmış bir insandı ve “Müzik çok sesli olmalı” derdi.

Teatral yorumu, muzip melodileri ile; ‘Halet Rezakının Şarkısı’, ‘Eski Sinemalar’ı, ‘Beyaz Güvercin’i, ‘Hürriyete Doğru’su, ‘Sen Nerdesin’i, ‘Böyle Bir Sevmek”i, ‘Ekonomi Tıkırında’sı, ‘İspanyol Meyhanesi’, ‘Ayrılanlar İçin’i, ‘Bugün Yarın Daima’sı, ‘Karantinalı Despina’sı, ‘Pireli Şarkı’sıyla hep farklı şeyler yapmıştı.

Batı metrik müziği ve musiki adabını nefis birleştirmişti.

Özellikle 1970’li yılların politik atmosferinden ve toplumsal mücadelelerinden etkilenerek yüzünü işçi sınıfına dönen aydınların önemli bir örneğini temsil ediyordu.

Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de 1960’li yılların sonları ve 1970’li yıllar gençliğin radikalleşmesi ve kitlesel sınıf mücadelesinin yükselişi ile damgalanmıştı…

Timur Selçuk’un beste ve şarkıları büyük ölçüde işçi sınıfına sesleniyor ve onu sınıf mücadelesine çağırıyordu. Piyanosuyla işçi sınıfının kültürel düzeyini yükseltme kaygısı taşıyordu.

Pop müzik tarzında yaptığı birçok albümün yanında Selçuk, çok sayıda film ve tiyatro müziğinin bestesini yaptı. Bestelerini Timur Selçuk’un yaptığı, Bilgesu Erenus’un Nereye Payidar (1975-76) adlı oyunu, bir fabrikadaki işçilerin mücadelesini ele alıyordu. Nereye Payidar, o zamandan beri Türkiye’de en popüler işçi mücadelesi parçalarından biri olurken, oyunun bir diğer parçası olan Direniş Türküsü, greve giden işçileri selamlıyordu.

İşçi sınıfı mücadelelerinin yükselişte olduğu 1970’li yıllar, Selçuk’un en üretken olduğu dönemdi. Attila İlhan, Enver Gökçe ve Nâzım Hikmet gibi solcu şairlerin şiirlerini besteledi; işçi sınıfı için marşlar seslendirdi. Bu dönemde, Türkiye’de işçi sınıfının en kitlesel eylemleri gerçekleşiyordu.

İşçi sınıfının mücadelelerinin radikalleştiği ve kitleselleştiği 1977 yılında, bu durum Timur Selçuk’un çalışmalarına doğrudan yansımıştı. Yayınlanan albümünde Nâzım Hikmet’in ‘Hürriyet Marşı’, ‘Türkiye İşçi Sınıfına Selam’ ve ‘Güneşin Sofrasında Söylenen Türkü’ gibi şiirlerini bestelemiş ve okumuştu. Aynı albümde yer alan ‘16 Haziran Türküsü’, 15-16 Haziran 1970’deki büyük işçi direnişini ele alıyordu…

Timur Selçuk’un birçok çağdaşı sanatçı da toplumsal mücadelelerden etkilenmiş; ancak ağırlıklı olarak geleneksel ve folklorik müziğe doğru yönelmişlerdi. Bununla birlikte, Selçuk, eserlerinde özellikle çağdaş Batı müziğini ve piyanoyu kullanarak dinleyicilerinin kültürünü zenginleştirmeye ve yükseltmeye çalışıyordu…

Selçuk 1998 yılında Devlet Sanatçısı unvanını aldı ve bu tarihten sonra verdiği konserlerde ağırlıklı olarak kendi pop şarkılarını ve babası Münir Nurettin Selçuk’un eserlerini seslendirdi.

Birçok kez tasavvufa yöneldiği haberleriyle gündeme gelen Selçuk, 1999 yılındaki bir röportajında namaz kılmak ve Kur’an okumaktan huzur aldığını söylemekle birlikte “Aynı demokratik sosyalist düşüncedeyim” diyordu. 2017’de verdiği bir röportajda ise şunları belirtmişti: “Benim bütün müziklerimde bir devrimci yan vardır. Bir başkaldırıdır o. Benim hüznüm de mizahım da devrimcidir.”[13]

Kanımızca ilk dönem şarkıları mükemmel olan ve dinledikçe dinleme isteği uyandıran bir müzik insanıyken; “Ben yalnızca Allah’a secde ederim,”[14] vurgulu kesitle olgunlaştıkça söz konusu özelliklerini kaybetmişti.[15]

* * * * *

Burada durup, bir parantez açmak gerekiyor…

“Müziklerim bir başkaldırıdır,” diyen Timur Selçuk solda olduğu vurgusuyla 70’lerdeki müzik yaşamını sosyalistçe sürdürdü. Yıllar sonra da, “Hem sol dünya görüşüne sahip hem inançlı biriyim,” dedi.

Bizim inancıyla bir sorunumuz yok. Ancak, ‘Sabah’a röportajda bir eşik atlayıp, Türkiye’de solun başarılı olmadığını belirttikten sonra; “Çünkü bunu yönetenler insani açıdan değil de, politik açıdan bakıyorlar. Solun politikacıları, insani değerleri daha çok ön plana çıkarsalar belki daha çok kişinin gönlüne girebilirler. İnsanları oy olarak görüp yaklaştıkları için de başarılı olamıyorlar,” demişti!

Sıkıntı buradaydı. Ona göre ki sağ insana oy olarak bakmıyor, insanı değerleri ön plana çıkarıyordu!

Oysa ‘Dönek Türküsü’ bestesini yapıp söylediği güzel bir şarkıydı.

Bilgesu Erenus’un ‘Nereye Payidar’ oyunu için bestelediği şarkısı sınıf mücadelesinden sapanlara serzenişti; sonra o da ‘Payidar’ (mı?) oldu! Ölüme yaklaşınca böyle mi oluyor!?

Eskinin solcusu yeni muhafazakâr Timur Selçuk’un devrimciliği, kolalı manşetli beyaz gömleğine ve ihtişamlı piyanosuna yenik düşmüştü galiba…[16]

“Ben yine sosyalistim. Siyasi bakışım değişmedi. 1980 öncesindeki şartlar benim anti-faşist cephede yer almamı gerektiriyordu. Beline silah takan bir militan olmayı reddettiğim için şarkılarımla cephede yer aldım. Şimdi üstü örtülü bir faşizm uygulanıyor Türkiye’de. Ve ben yine namazını kılan, Kur’an’ını okuyan, sol görüşlü bir kişi olarak mücadelemi veriyorum. Gerekirse piyanomu sırtlar yine sokağa inerim,”[17] dese de hiç bir “izahat”, “Gençlere tavsiyem Kur’an-ı Kerim’i ve Mustafa Kemal’i iyi anlayın,”[18] vurgulu “son dönem”indeki başkalaşımı açıklayamaz!

Ya da bu hâli açıklasa açıklasa, -hiç başkaldırmamış olsa da!- “Elveda Başkaldırı” diyen Ertuğrul Özkök’ün şu satırları dillendirir:

“Son yıllarda adını çok az duyduğumuz Timur Selçuk nasıl oldu da, şu bölünmüş ülkede sağdan sola hepimize hayır duası okuttu?

İşçilerle 1 Mayıs şarkısını, ODTÜ öğrencileri ile Deniz Gezmiş’e ithaf edilen şarkıları söyleyen bir sanatçı, nasıl olur da Emine Erdoğan’ın gençliğinin de şarkıcısı olabilir?

Olabiliyormuş demek ki...

Bu ülkede pek çok insanın kafasında bir Timur Selçuk şarkısı vardır.

Kendisi pek ortada olmasa bile, en az bir-iki şarkısı mutlaka kafamızdadır. Hem de bizim ona verdiğimiz isimlerle kayıtlıdır bu ortak hafızada... (…)

Kendisi hayatı boyunca en muhalif köşede oturup, hem de sessizce değil, konuşarak, düşüncesini en açık ifadeyle söyleyip bir şeyi başarmıştır.

Aynı zamanda Kur’an okuyan, inançlı bir insan olarak da...”[19]

* * * * *

Oysa… Bu hâl-i pür melalden çok önceleri, “İşçilerle işçilerle işçilerle elele” nidasıyla müsemma mitinglerin devrimci müzisyeniydi O…

Egemen medyanın dalga geçercesine, “Timur Selçuk, 12 Eylül öncesi, politik taslamaları ve sosyalist söylemiyle miting alanlarını coşturuyordu. Şimdi, İmanlı bir sosyalist olarak hem sağı hem solu provoke ediyor,”[20] diye betimlediği O şunları da demişti:

“ODTÜ’de ‘76-77-78’de üç konserimiz oldu, ancak o meşhur ODTÜ Konseri bandı, sanıyorum, ‘78’deydi. ‘80 öncesi Türkiye’deki durum çok farklı olduğu için, göğüs göğüse yaşanan bir kavga olduğu için, solun bastırılması, hatta tamamen ortadan kaldırılması söz konusu olduğu için, MHP ve yan örgütlerinin, Ülkü Ocakları’nın örgütlü örgütsüz demeden, devletin kimi kanallarının da yardımıyla, solla savaşı olduğu için, ben de tercih hakkımı kullandım. Grev yerlerinde, direniş yerlerinde, demokratik gecelerde, hiçbir örgütün, derneğin üyesi olmadan, şarkılarımla elimden geleni yaptım.”[21]

Unutulmasın bir zamanlar 1 Mayıs Marşı’nı piyanoda çalan Timur Selçuk demek, 1 Mayıs demekti...

70’lerde “Ey devrimci savaş vakti yaklaştı,” diyen birisiydi…

Evet, evet işçi sınıfının sesi, notaları, tuşları olmuştu bir zamanlar…

Gençliğinde, yetmişli yıllarda babasını, babasının şarkılarını reddeden bir sosyalistti. Sonralarda babasının adını ağzından düşürmeyen, namazında niyazında bir insan oldu…

Bir belgeselde hayat görüşünü, “Ruhi ağabeyin görüşleri doğrultusunda bir ahlâklı sosyalizm” diye özetleyen “Timur’u devrimin sesi hâline getiren, işçi sınıfının ve halkın devrimci yükselişi idi.”[22]

Bunları göz ardı etmeden; “Biz Timur Selçuk’u nasıl iyi bir Müslüman olunabileceğini gösterdiği için de çok sevdik. Dinin bir gösteriş aracı, güç ya da fırsat kapma yolu olmadığını ortaya koyduğu için... Başucu kitaplarının Nutuk ve Kur’an olduğunu açıkladığında da sevdik onu. ‘Benim için din ahlâklı olmaktır,’ dediği için de...”[23]

Veya “Emekten yana tavrı hiç değişmedi; Atatürk sevgisi hiç değişmedi;[24] haksızlığa, zulme, zalime karşı çıkışı hiç değişmedi; namuslu, dürüst, ahlâklı, dimdik duruşu hiç değişmedi,”[25] türünden abartılara sarılmadan olduğu ve olabildiği kadarıyla…

Ve itiraf etmeliyiz ki, Timur’u yaratan da, yok eden de bizdik sınıf mücadelesiyle…

O hâlde şimdi Bizim Gençlik(imiz)in Fikret’i ve Timur’u bir kez daha hakkıyla anabilmek için Eduardo Galeano’nun, “Eğer dünya üzerinde ‘iyi’ yoksa onu icat etmek gerekir,” uyarısı yaşama geçirilmelidir; gençliğimizdeki aşk ve tutkuyla…

 

2 Kasım 2020 11:17:26, İstanbul.

 

N O T L A R

[*] Güney Kültür-Sanat-Edebiyat Dergisi, No: 95, Ocak-Şubat-Mart 2021…

[1] Stefan Zweig, Şeytanla Savaş, çev: Zehra Kurttekin, Can Yay., 2017.

[2] Temel Demirer, “Politik (Devrimci) Müzik”, 13 Eylül 2019… https://temeldemirer.wordpress.com/2019/09/13/politik-devrimci-muzik/

[3] Serhat Halis, “Latin Amerika’dan Anadolu’ya Bir Serüven: Nueva Cancion”, 6 Ekim 2019… https://www.birgün.net/haber/latin-Amerika-dan-Anadolu-ya-bir-serüven-nueva-cancion-271487

[4] Cumhur Canbazoğlu, Kentin Türküsü: Anadolu Pop-Rock, Pan Yay., 2009, s.121 ve 124

[5] Özgür Derya, “Timur Selçuk: Bizdendi, Bizimdi…”, 8 Kasım 2020… https://ilerihaber.org/yazar/timur-selçuk-bizdendi-bizimdi-119198.html

[6] Murat Beşer, “Soldan Doğdu, Soldan Uyandı, Hep Solcu Kaldı”, Cumhuriyet Pazar, 27 Eylül 2020, s.7.

[7] Burhan Şeşen, “Bu Kalp Seni Unutur mu?”, Birgün, 25 Eylül 2020, s.15.

[8] Express, No: 47; 17 Aralık 1994.

[9] Özkan Yıkıcı, “Ruhi Su’dan Fikret Kızılok Anısına”, 22 Eylül 2019… https://www.ykp.org.cy/ruhi-sudan-fikret-Kızılok-anısına-özkan-yıkıcı/+&cd=28&hl=tr&ct=clnk&gl=tr

[10] “Bu Dönemin Şarkısını Bulmak Zor”, 19 Temmuz 2009… https://www.evrensel.net/haber/202200/bu-dönemin-şarkısını-bulmak-zor

[11] 27 Haziran 1973, İstanbul 3 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesi’nde devam eden “Kültür Sarayı’nı yakmak, Marmara yolcu gemisi ve Eminönü arabalı vapurunu batırmak” iddiası ile açılan sabotaj davasında yargılanan 33 kişiden biri Fikret Kızılok’tu.

[12] Sedat Kaya, “Ahmet Kaya ile Fikret Kızılok Taşlaması”, 9 Aralık 2018… http://www.gündemçeşme.com/yazar/AHMET-KAYA-İLE-FİKRET-KIZILOK-TASLAMASI/5816/

[13] Nazım Özgün, “Timur Selçuk’un Ardından”, 25 Kasım 2020… https://www.wsws.org/tr/artıcles/2020/11/25/arts-n25.html

[14] https://www.süperhaber.tv/sosyalist-müzisyen-timur-selçukdan-sola-eleştiri-haber-174317

[15] Gezi/ Haziran Direnişi üzerine ‘Her Yer Taksim Her Yer Direniş’ adında bir eser yaptı. (Timur Selçuk-Hazal Selçuk/ Her Yer Taksim Her Yer Direniş: https://www.youtube.com/watch?v=_0YA1_M2dT4

[16] 1980 darbesinin artçı etkisine maruz kalarak “sakıncalı sanatçı” ilan edilmiş ve yurtdışına çıkışı yasaklanmış, seyahat özgürlüğünü geri alabilmek için Türkiye’nin Eurovision şarkı yarışmasında yarışabilmesi için TRT yetkililerine kendi bestelediği iki şarkıyı sunup, seçilen ‘Bana bana’ ile Eurovision 1989’a kızı Hazal Selçuk’un da dahil olduğu Grup Pan ile katılmış ve sonucunda seyahat özgürlüğünü geri kazanmış bestecidir.

12 Eylül 1980 darbesinden sonra pasaport verilmeyen Timur Selçuk’a, darbenin lideri Kenan Evren’in nasıl pasaport verdiğini müzik menajeri Mustafa Oğuz anlatıyor:

“Çankaya vakfı için her sene balo ve konserler düzenlenirdi. Genellikle Kenan Paşa da katılırdı. Çankaya vakfı İstanbul Oda Orkestrası’yla bir konser organize etti. Kenan Evren de katılmıştı. Konserin sonunda Timur Selçuk’u tebrik etmek için kulise geçiyor evren. O arada damadı Maksut Göksu ya da Ertan Cireli, Timur’un pasaport alamadığını söylüyor. Kenan Evren, ‘Böyle değerli bir sanatçının nasıl pasaportu olmaz,’ diyerek çok sinirleniyor. Ertesi gün Timur’un pasaportu çıkmıştı. Timur pasaportu çıktı diye sevindi ama bir taraftan da çok rahatsız oldu. ‘Bu nasıl bir adalet, bu nasıl bir ülke, bu nasıl ilişkiler’ diye diye söylendi.” (Selin Ongun, Yorma Birader: Mustafa Oğuz Anlatıyor Türkiye’nin Neşeli Günleri (Nehir Söyleşi), Doğan Kitap, 2019.)

[17] https://www.dünyabülteni.net/arşiv/türk-solu-dindarları-dışladı-h4558.html

[18] https://www.referansmedya.com/namaz-kılan-kuran-okuyan-sosyalist-müzisyen-timur-selçuk-oldu-5727h.htm

[19] Ertuğrul Özkök, “Emine Hanım’dan Sezen’e, Ajda’dan Tarkan’a En Sevdiğimiz Timur Şarkıları”, Hürriyet, 8 Kasım 2020, s.15.

[20] https://www.milliyet.com.tr/cadde/toplumu-tatlı-tatlı-sarsacak-961755

[21] Roll, No:7, Mayıs 1997… https://birartıbır.org/a-dan-x-e/921-şarkılarımla-elimden-geleni-yaptım

[22] Sungur Savran, “Timur Selçuk: Devrimin Melodisinden Evren’in Şazendesine”, Gerçek Gazetesi, 8 Kasım 2020… https://gerçekgazetesi.net/kültür-sanat/timur-selçuk-devrimin-melodisinden-evrenin-şazendesine

[23] Zeynep Oral, “Biz Timur Selçuk’u Çok Sevdik”, Cumhuriyet, 8 Kasım 2020, s.11.

[24] “Timur Selçuk’un odasında hep Atatürk resmi vardı… Kemal’in milliyetçisiydi.” (Aytunç Erkin, “Timur Selçuk Kimlerle Helalleşmedi”, Sözcü, 10 Kasım 2020, s.16.)

[25] Ayşe Emel Mesci, “Omzuma Bir Beyaz Güvercin Kondu”, Cumhuriyet, 16 Kasım 2020, s.14.

 

17.05.2021 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

TRAJİK AFGANİSTAN DERS(LER)İ

İNSAN(LIK)I YAZMAK HÂL(LER)İ

‘ATEŞTEN YAŞAMLAR’IN, DÜŞLERİN ROMANI

“EHLİLEŞTİRİLEMEYEN” TİYATRO(CU)NUN GEREKLİLİĞİ

ŞİİR İNCE İŞTİR; KALIN KAFALARA TESİR ETMEZ!

NURHAK AYAKTAYKEN “ÖLDÜ MÜ DENİR ONLARA”?!

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

MADIMAK’TA YAKILIP YIKILAN HEPİMİZDİK

SEVDİĞİ RENK MAVİ; TUTKUSU DA AŞK VE DEVRİMDİ

HAKLAR(IMIZ) İÇİN DEVLETE KARŞI ÖZGÜRLÜK MÜCADELESİ

FUTBOL FELAKETİ

MAFYASIZ KAPİTALİZM OL(A)MAZ

BUGÜNDE ‘68/ ‘71’İ ANLAMAK

1830’DAN 1871’E -AVRUPA’DA- SINIF SAVAŞLARI

NEFRETİN, AYRIMIN BOY HEDEFİ: ÖTEKİLEŞTİRİLEN ALEVÎ(LER)

İKTİSADÎ ÇÖKÜŞ, BEŞERÎ ÇÖZÜLME

1 MAYIS’A GİDERKEN

ANIN YAZARI: ADALET AĞAOĞLU

KARDEŞİM(İZ)İN “DAVA”SI (MI?)![*]

SAHNE (DURUŞU) PERFORMANSININ POLİTİKASI

YEDİ NOKTA YA DA YETER ARTIK

YAZMAK SERÜVENİNE BİR BAKIŞ

ÇİN DEYİNCE...

KLASİK MÜZİĞİN ÖNEMİ[*]

ÖZGÜRLÜK YERKÜREYİ KURTARIP, GÜZELLEŞTİRME UMUDU VE İRADESİDİR

KAHVERENGİ TONLU COVİD-19 GÜNLERİNDE (C)EZAEVLERİ

“İŞÇİ SINIFI” DEYİNCE

ANILAR, SESLER, ŞARKILAR

ÖZGÜR İFADE “HAZIR OL”DA DUR(A)MAZ

MİZAH/GÜLMECE ŞAH(LAR)I MAT EDER

DEDE EFENDİ’Lİ, İTRÎ’Lİ, LİMONCİYAN’LI KLASİK MÛSİKÎ

EKONOMİK VAZİYET(İMİZ) İLE BEŞERİ TABLO(MUZ)[1]

“ADINI SİZ KOYUN” 3

“ADINI SİZ KOYUN” 2

“ADINI SİZ KOYUN”

“AZ YAZIP ÇOK SÖYLEYEN” CEMAL SÜREYA

İSYAN SANCAĞINI YÜKSELTENLERİN KUŞAĞINDANDIR GENÇLİK

ÖRNEKLERİYLE -OLMASI GEREKEN- AYKIRI[*]

YAPITLARIYLA HAFIZALARDAN SİLİN(E)MEYEN AGNÈS VARDA

“ŞİMDİLERDE KARAMSARLIĞI DAHA İYİ ZAMANLARA BIRAKALIM”

GOMİDAS’LI HALK MÜZİĞİ(MİZ)

ŞAİRLER GALERİSİ

RUMLARA DAİR TARİH (B)İLGİSİ

GEÇMİŞTEN (BUGÜNDEKİ) GELECEĞE

IRKÇILIK/ FAŞİZM SUÇU

COVID-19 GÜNLERİNDE SORU(N)LAR, SORUMLUKLAR

V. İ. LENİN VE EKİM DEVRİMİ

HÂLÂ ONLARLAYIZ; ONLARDANIZ

“MED CEZİR”Lİ ‘ÇETİN’ KALEM

AYDIN DURUŞU VE SORUMLULUĞU

VATAN’IN F3’ÜNDE DÖRT GÜN

SORU(N)LAR, YANIT(SIZLIK)LAR

TRUMP KÂBUSU VE EMPERYALİST ABD

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER

“DİNEN BİR FIRTINA”YI ANLA(T)MAK

“MODAYI BİLİP DE ONA KAPILMAYAN”DI AHMET OKTAY

ÖZLEMLERİN İSYAN ÇIĞLIĞIDIR ŞİİR

PINAR YOLDAŞA KALKAN ELLER KIRILIR

BİR SEVDADIR TİYATRO

ÖMER ŞERİF’İN OYUNCULUĞU

2020’NİN 18 MAYIS’INDA ONA DAİR

YER İLE GÖK ARASINDAKİ UYUM: KLASİK MÜZİK

6 MAYIS HAKİKÂTİ ÖLÜMSÜZDÜR

ÖLÜM ORUCUNUN 320. GÜNÜNDE İBRAHİM GÖKÇEK İÇİN

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020 ( 2 )

COVID-19 YERKÜRESİ İLE COĞRAFYAMIZDA 1 MAYIS 2020

ÖĞRENCİSİ OLDUĞUM ‘İNSANCIL’A DAİR

BUGÜNÜ VE SONRASI İLE COVID-19

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR ( 2 )

“DUVAR”(LAR)I AŞAN O; HÂLÂ “UMUT”LA “YOL”DA, BİZİMLEDİR

UNUTAMADIĞIM FİLM(LER), YÖNETMEN(LER), OYUNCU(LAR

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ ( 2 )

HAPİSHANE(LERİN) HÂL(LER)İ

TARIM(IN) HÂL(LER)İ

KLASİK MÜZİĞİN FARKLI İKİLİSİ: MOZART İLE STRAUSS

AŞIKTI, “GARİP”Tİ, HALK DERVİŞİ NEŞET ERTAŞ

TARİH(İMİZ)E HAYRANLIKLA, MİNNETLE, SAYGIYLA

ÇOKSESLİ MÜZİĞİN DEVRİMCİ DEHASI BEETHOVEN

SİNEMAMIZIN DERVİŞİ: AYTAÇ ARMAN[*]

EYGİ VESİLESİYLE -BALIK HAFIZALILAR İÇİN- 50 YIL SONRA “KANLI PAZAR

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ! ( 2 )

19 ARALIK’IN (C)EZAEVLERİ GERÇEĞİ!

KRİZ İLE GELEN(LER)

USTANIN KADİM DOSTU, YADİGÂRI BALABAN

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? ( 3 )

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR? (2)

DÜNDEN BUGÜNE ŞİLİ’DE NE(LER) OLUYOR?

IŞIĞIN RESMİNİ ÇİZEREK, TARİHİ ZAPT ETMEK

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER ( 2 )

KRİZ KISKACINDA: YERKÜRE, COĞRAFYAMIZ VE İŞÇİLER

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ! ( 2 )

EMPERYALİZM ÇAĞINDA BARIŞ SAVAŞ DEMEKTİR, SAVAŞ DA BARIŞ!

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ ( 2 )

BLUES, CAZ, ROCK VE ÖTESİ…

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK) ( 2 )

“YDD” EŞİTSİZLİĞİ VE GÖÇ(MENLİK)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ ( 2)

EKONOMİK HÂL(İMİZ) Mİ?!

HAS BİR TİYATROCU: CÜNEYT TÜREL

AHMET KAYA VARDI, VARDIR, VAR OLACAKTIR

KAVGADAN BESLENİP; ONU ÇOĞALTAN ŞİİRİN ŞAİRİ: ADNAN YÜCEL

33’LER İLE ÇAĞDAŞ’INDAN ÖĞRENDİKLERİM(İZ)[*]

ULUSLARARASI KAOSUN GELECEĞİ

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI ( 2)

İMPARATORLUĞUN TRUMP’LI ENCAMI

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK ( 2 )

POLİTİK (DEVRİMCİ) MÜZİK

KÖLELİĞE KARŞI MÜCADELENİN BİRLİĞİ İÇİN (YA DA “NE OLUYOR; NASIL; NE YAPMALI” MI?)

ELEŞTİREL ARABESK HİKÂYESİ

SÖZÜN MİLİTAN EYLEMİ; HAKİKÂTİN BEDELİ ÖDENMİŞ SÖZCÜSÜ

KIPIR KIPIR, NEŞE DOLU “DELİ KADIN”: AYŞEN GRUDA

CUMHURİYET İLE MÜZİK(İMİZ)

BAŞKALAŞANLARDAN DEĞİL, GELİŞENLERDENDİ GÜLRİZ SURURİ

KİTLE ÖRGÜTLERİ VE DEMOKRATİK İŞLERLİK

“SANAT UZUN, YAŞAM KISA”YDI MELİH CEVDET İÇİN

ZOR(UNLU) BİR MESELE: ALTERNATİF DEVRİMCİ-HALKÇI YEREL YÖNETİM

YAZDIĞINIZ YAŞAM YA DA SAFSATADIR!

HALKIN -BAŞKALDIRAN- ARZUHÂLCİSİ: YAŞAR KEMAL

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)[2]

ERMENİ SOYKIRIMI’NIN BELGESİ VAR (MI?)

MAYIS KIZILLIĞINDA ‘71 KOPUŞU VE KAYPAKKAYA

BUGÜN(ÜMÜZ)DE FAŞİZM(LER)

SİNEMANIN MÜSTESNA İSİM: METİN ERKSAN

İNSAN OLMAK ZORKEN, ‘İNSAN’DI ZEKİ ALASYA

ÖLÜMSÜZLÜK BAĞLAMLI KIZILDERE(MİZ)

SAİT FAİK’İN DÜŞ(ÜNCE)LERİ

İSYANA DÖNÜŞ(EME)YEN İTİRAZ VEYA MÜSLÜM GÜRSES HİKÂYESİ (Mİ?

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 3 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM ( 2 )

“ÖN SAVUNMA(M)”: USÛL İLE ESASA MÜNDEMİÇ İTİRAZ VE KANAATLERİM

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF ( 2 )

EGEMEN MEDYAYA İTİRAZ VE ALTERNATİF

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ) 2

YAŞAM(A) HAKKI MÜCADELESİ (MAHMUT KONUK ÖRNEĞİ)

DİZELERİYLE REFİK DURBAŞ ÖYKÜSÜ

AFORİZMALARDAN BUGÜN(ÜMÜZ)E UYARILAR

‘KEL MAHMUT HOCA’ + ‘YAŞAR USTA’ + ‘TURŞUCU KAZIM’ + ‘AYYAŞ EMİN’Dİ O…

hatırlamiyorum-nakaratlarina-hatirlatalim

“NETAMELİ BİR KONU”: ULUSAL SORU(N)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 3)

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI ( 2 )

VAR OLANDAN KOPMAK İÇİN YEREL SEÇİM VE SORU(N)LARI

ABD EMPERYALİZMİ VE VENEZÜELLA 2019

AYKIRI DİZELER, ŞAİRLER

ÇEŞİTLİ VECHELERİYLE BEŞERİ (EKONOMİ-POLİTİK) KRİZ

“BÜYÜK FOTOĞRAFÇI”NIN GERÇEĞİ VE DRAMI

KRİZ “İMKÂN, TEHDİT VE KARAR” BİLEŞKESİDİR

İNSANI İNSANLAŞTIRAN DEĞERLER: AŞK, SANAT, BAŞKALDIRI, MÜCADELE

HİÇLEŞTİRİLME KAYGISINDAN ÖFKEYE SARI YELEKLİLER

68 HAREKETİ, MAYIS(IMIZ), KAYPAKKAYA VE 1971

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM ( 2)

KAPİTALİZM, EKOLOJİK YIKIM VE MARKSİZM

NBC SİNEMASI (MI?)

DÖRT GÜNLÜK “Bİ ŞEY”

ISINMANIN ÖTESİNDE -YANIYOR!- YERKÜRE

YEŞİLÇAM’LI TÜRK(İYE) SİNEMASI

YAZMAK EYLEMİNE MÜNDEMİÇ NOTLAR

SANAT (VE TİYATRO) İLE HAYAT

EYYAMCI DEĞİL, HER DEVİRDE İNSANDI TARIK AKAN

YIKA YIKA YARATARAK YAZMAK

SIRILSIKLAM BİR ÂŞIK: BEDRİ RAHMİ

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR) ( devam)

İŞÇİ SINIFININ “BUGÜN”ÜNDE SENDİKA(LAR)

ÖNCESİYLE 15-16 HAZİRAN’DAN BUGÜN(ÜMÜZ)E

HAKKÂRİ’DEKİ PARİS’Lİ: FERİT EDGÜ

TİYATRONUN UNUTULMAZ İNSAN(LAR)I

KARL MARX İLE MARKSİZMİ

LATİN AMERİKA VE EDEBİYAT ve GRUP YORUM'la dayanışma videosunu

ÜTOPYALAR(IMIZ)IN TARİHSEL ZEMİNİ

TÜKETİLE(MEYE)N İNSAN(LIK

KAPİTALİST KENT(LEŞMEMİZ)İN HÂL-İ PÜR MELALİ

KRİZİN, SAVAŞIN, VAHŞETİN “YDD”Sİ

POLİTİK SİNEMA İHTİYACI BÜYÜRKEN

O SES PEŞİNDEN SÜRÜKLENEN YILDIZ KENTER

MART’IN 10 KIZIL KARANFİLİ (VE ANIMSATTIKLARI

“DERİN AŞKLARIN, BAĞLILIKLARIN, HASRETLERİN, ŞEFKATİN ŞARKILARINI SÖYLEDİ” YILMAZ GÜNEY

DEVRİMCİ BİR DERVİŞ: OKTAY ETİMAN

İTİRAZ EDEN MÜLKSÜZLER İÇİNDİR LE GUIN

İRAN SOKAKLARININ BAŞKALDIRISI

SAF IŞIĞIN, ŞEFFAF SİMGELERİN ŞAİRİ: TOMAS TRANSTRÖMER

KAPİTALİZM KİRLİDİR, KİRLETİR

HRANT’IN KOLEKTİF KATLİNİN ANATOMİSİ

OHAL’(LERİN)İN EKONOMİ-POLİTİK DÖKÜMÜ

ŞİMDİLERDE ŞİİRE DAHA ÇOK MUHTACIZ GİRİZGÂHI

İSYANCI ŞEYH BEDREDDİN GERÇEĞİ

ORTADOĞU SARMALI VE T.“C”

DÜŞÜN(ECEĞİZ), YAZ(ACAĞIZ), KONUŞ(ACAĞIZ), SUSMA(YACAĞIZ)![

FAŞİZM(LER)İN GÜNCELLİĞİ VE IRKÇILIK

AŞK -İNSAN(LIK)A DAİR- HER ŞEYDİR![

EKİM DEVRİMİ İLE TARTIŞMALI “TARTIŞMALAR”I

GÜNCELDEN TARİHSELE İŞÇİ SINIFI

KAPİTALİST İKTİDARIN EĞİTİM(SİZLİĞ)İ VE COĞRAFYAMIZ

YENİ(DEN) ‘68’İ ANIMSA(YALIM)

AN-KARA’DA BİR KIPKIRMIZI CUMARTESİ

GÜLTEN AKIN: KENDİ GİTTİ, ŞİİR(LER)İ KALDI

BOYACI HALİL’İN MÜŞFİK KENTER’İ

EMPERYALİST YERKÜREDE BARIŞ (YALANI) VE SAVAŞ (GERÇEĞİ )

SİNEMA VE YÖNETMEN(LER)

PARİS KOMÜNÜ(MÜZ) HÂLÂ GÜNCEL

KAPİTALİZM VE TARIM(IMIZ)

“DUYARLILIĞIN İNCELİĞİN ESENLİĞİN YAZARI”: OKTAY AKBAL

KAPİTALİZMİN YARATTIĞI TABLO MU DEDİNİZ?

ÖĞRENCİ HAREKETİNİN TOPLUMSAL MÜCADELEDEKİ YERİ VE ROLÜ

HAYAT(LAR)IMIZA DOKUNMUŞ BİR MÜZİSYEN: ATTİLLA ÖZDEMİROĞLU

ADALETSİZLİK KARŞISINDA DEVRİMCİ SANATIN KONUMU VE İŞLEVİ

KATLEDİLDİĞİMİZ SURUÇ’LA ÇOĞALDIK

ŞİİRE KOÇAKLAMA

ÖZGÜRLÜĞE MUHTAÇ VE MAHKÛMUZ!

AYDIN/ ENTELEKTÜEL MESELESİNE DAİR

ŞİİR GİBİYDİ JOHN BERGER

SEVDİKLERİMDENDİR ÜÇÜ BİRDEN

YAZMAYI YAZMAK YAPAN

BAHAR(LAR)IN HALKI: ROMANLAR

ESKİ(MEYEN) SESLER, TINILAR

ORHAN KEMAL: USTADIR, YERİ AYRIDIR, MÜHİMDİR

“CULPA VACARE MAXIMUM EST SOLATIUM”

UNUTUL(A)MAZLAR YA DA HATIRLAYIN ONLARI

FİRARİ YAŞAM(IN)IN YAZMAK EYLEMİ

15’LER DAİR: GEÇM(EM)İŞ BUGÜNÜ(MÜZÜ)N ÖNSÖZÜDÜR !

SATIRLARDA AKAN YAŞAMIN BİLGELİĞİ

İNKÂRA ORTAK OLMA(K)!

“EVET”(İN EKONOMİSİN)E HAYIR!

ALAYINA İSYAN: “EVET”İN REFERANDUMU’NDA “HAYIR”![

“ÖZGÜRLEŞME DİLDE BAŞLAR”[

İNSAN(LIK), ONA İNANAN ŞAİR(LER)İN ŞİİR(LERİN)E MUHTAÇ

ALAYINA İSYAN, HEPSİNE “HAYIR”![

EKİM’İN 100. YILINDA KAVRAMLAR, GERÇEKLER

ZULA(NIZ)DAKİ ŞİİR, MAVZER(İNİZ)DEKİ MERMİ GİBİDİR

İKTİDAR, EĞİTİM, ÜNİVERSİTELER VE GENÇLİK

AKP’NİN -KAPİTALİZM PATENTLİ- ÇEVRE PRATİĞİ

“TEKÇİLİK” GÜZERGÂHINDA NEYİ, NASIL YAPMALI?

KÖTÜLÜK(LER) TABLOSU MU? “PANTE REI”![

ŞEYH BEDREDDİN: “SÖZÜ, BAKIŞI, SOLUĞU ARAMIZDAN ÇIKIP GELECEKTİR

UMUDU -TÜKETMEDEN- ÇOĞALTANDI SENNUR SEZER

“KIRIK MOZAİK”(İMİZ)İN PARÇASI SÜRYANÎLER

ORTADOĞU: BÜYÜK FOTOĞRAF İLE “KÜÇÜK” AYRINTI(LAR)

“İNSANLIK HÂLİ”NİN TERCÜMANI: FRANZ KAFKA

RESİM “SÜS” YA DA “AKSESUAR” DEĞİLDİR, OLAMAZ!

FUTBOL: GERÇEK VE BAĞINTILARIYLA TARTIŞALIM MI, TARTIŞMAYALIM MI?

EKİM’İN LENİN, LENİN’İN EKİM DESTANI

EGEMEN KLİKLER ARASI HESAPLAŞMA VEYA 15 TEMMUZ’UN ŞECERESİ[*]

SİYONİZM KARŞISINDA FİLİSTİN İLE ARAFAT’I[*]

ZEKÂ, YARATICILIK KADAR YÜREKLİLİKTİR KARİKATÜR(İST)[*]

BARIŞ (=HAYAT) İLE SAVAŞ (=ÖLÜM) HÂLİ[*]

TARTIŞILAN ASLÎ SORU(N) ÖZGÜRLÜKTÜR[*]

EGE MAVİSİNİN -HALİKARNAS- BALIKÇISI[*]

101. YAŞINDA AZİZ NESİN USTA[*]

68 BAŞKALDIRISI VE ÖĞRENCİ HAREKETİ[1]

“ÇORUMLU ‘BAUDELAİRE’PEREST”: SAİT MADEN[*]

KARAR VERİN: “SİZİN MUHAMMED ALİ’NİZ HANGİSİ?”[*]

HAYAT VE SANAT = GENÇLİK VE MÜCADELE[1]

GİDEN(LERİN) İKİ(SİN)DEN KALAN(LAR)[*]

BAŞYAPITI ‘GABO’NUN KENDİSİYDİ, HAYATIYDI[*]

YAZMAK EYLEMİNİN KADINLARI[*]

MİLLİYETÇİLİK VİRÜSÜ VE FUTBOL[*]

ANAYASA, BAŞKANLIK SİSTEMİ VE LAİKLİK[*]

33’LER SURUÇ’TUR; BİZ 33’LERİZ![*]

SYRIZA: NEYDİ? N’OLDU?![*]

“GEZİ”(/HAZİRAN) SANATI[*]

YENİDEN -VE BİR KEZ DAHA- FAŞİZM[*]

TÜRK(İYE) PATENTLİ PANOPTİKON HÂLİ[1]

ÇÖZÜLME, PARÇALANMA VE KUTUPLAŞMA GÜZERGÂHINDA[*]

DİK DURAN NİKBİNLİK: SABAHATTİN ALİ[*]

AŞKLARIN, KAVGALARIN, BARUT KOKAN DİZELERİN ŞAİRİ: HASAN HÜSEYİN[*]

SOYKIRIMDAN SÜRGÜNE ÇERKESLER[*]

44 YIL SONRA ONLAR YANİ SONSUZLAR[*]

AŞK, TRAVMA, TOPLUMSAL İNŞA VEYA DEVRİM, KAPİTALİZM, SOSYALİZM[1]

PEKİYİ YA İSYANCI KAZIM’DAN SONRA BİZ?![*]

TARİHSELDEN GÜNCELE İBRAHİM KAYPAKKAYA[1]

HAYATI ÖRGÜTLEYEN AŞKINLIKTIR SANAT (İLE TİYATRO)[*]

KAPİTALİZMİN “ÇEVRE”Sİ YA DA EKOLOJİK KÂBUS![1]

BUGÜN(ÜMÜZ)DE ENTELEKTÜEL, EĞİTİM, AKADEMİ[*]

MÜLKİYET, İKTİDAR, DEVLET (=DEMOKRASİ) VE…[1]

RADİKAL SOSYALİZM HÂLÂ GÜNCEL!

2015 1 MAYIS’INDAN 2016’YA YİNE, YENİDEN, ISRARLA TAKSİM!

KIZILDERE TARİHİ(MİZ) HEPİMİZİNDİR[1]

KÜLTÜREL YOZLAŞMA KARŞISINDA DEVRİMCİ SANAT[1]

KOMÜN’DEN EKİM’E ESKİ(MEYEN) SOSYALİZM

YALNIZLIĞIN ÇOĞUL SENFONİSİ: SAİT FAİK ABASIYANIK[*]

SAVAŞIN BATI CEPHESİNİN SORU(N)LARI İLE “DOĞU”[*]

ORTADOĞUDA T.CNİN HÂLİ VE ROJAVA

SANATIN SINIFI VEYA SANAT SİYASAL VE SINIFSALDIR

ORTADOĞUNUN KANAYAN YARASI FİLİSTİN

VERİLERİYLE DEMOKRASİ (MÜCADELESİ) VE DÜZEN(SİZLİK) ÜZERİNE

FAİLİ MEÇHUL -OLMAYAN- KAYIP(LAR)

80'Lİ YILLAR = İNSAN(SIZLIK) + UMUT(SUZLUK) + EYLEM(SİZLİK)

ERMENİLERİN BUGÜNÜ=HRANT+KAMP ARMEN

KÜRTLER VE ORTADOĞU

chavez venezüella'sında ne(ler)oluyor? bolívarcı halkçılık mı, sosyalizm mı