Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

A. Mümtaz İdil

Cezayir ' kurtarıcı 'olarak bir diktatöre sığınınca neler olmuştu

Sözünün yerine getirilmediği hallerde çılgına dönüyor, kendisine yönelik en ufak muhalefeti anında yok ediyordu.

Cezayir’in Osmanlı egemenliğinden nasıl çıktığı ve Fransızların eline geçtiği bilinen bir hikâyedir. Cezayir “dayısı” Hüseyin Paşa, ödenmeyen tahıl ücretleri nedeniyle Cezayir konsolosunu ziyaret eder, aralarında sert bir tartışma çıkar ve söylendiğine göre Hüseyin Paşa Cezayir Konolosu’nun suratına yelpazesiyle vurur ve çıkar gider.

İşte bu olay Fransa’nın Amiral Baron Victor Duperre ile Mareşal Kont Louis de Ghaisnes de Bourmont yönetiminde yaklaşık kırk bin kişilik bir orduyla, 14 Haziran 1830’da Cezayir topraklarına çıkmasına neden oldu. Osmanlı İmparatorluğu’nun ise o sırada Cezayir’e yardım edecek durumu yoktu. Doğal olarak da “dayı” Hüseyin Paşa kayıtsız şartsız teslim oldu.

Fransızlar Cezayir’i işgal ederken, şu algıyı da yaratıyorlardı: “Ülkenize özgürlük ve bağımsızlık getiriyoruz.” Yani Osmanlı egemenliğinden kurtardıklarını söylüyorlardı, ama yıllarca sürecek bir sömürge döneminin başladığını birkaç Cezayirliden başka kimse bilmiyordu.

Bu konuda bir bildiri yayınlandı ve Cezayir’in Türkler’den kurtarıldığı açıklandı. İşin hiç de öyle olmadığı kısa süre sonra anlaşıldı ve Fransızlar yönetime el koydular.

Buna karşılık ülkede direnişler başladı. Başlarda çok zayıf olan bu direnişler giderek güçlendi ve ülke çapına yayıldı, ama yine de yeterli olmuyordu. Güçlü Fransız askerleri direnişi bastırmakta zorluk çekmiyordu. Fransız işgaline direniş Konstantin emiri Ahmet ile batıda da Maskara emiri Abdülkadir tarafından yönetiliyordu. Konstantin emiri 7 yıllık bir direnişin sonunda pes etti ve şehri Fransızlara teslim etmek zorunda kaldı. Öte yanda, yani Batı cephesinde ise Abdülkadir direnişi elden bırakmadı ve uzun süre mücadelesini sürdürdü. Ancak 1847 yılında o da teslim olunca, Cezayir, yüz yıl sürecek bir suskunluk içine girdi. Direniş kalmadı, ülke tamamen Fransa’nın sömürgesi haline geldi.

Burada en önemli sorun, Fransa’nın Cezayir’in büyük kentlerinde gözü olmasından değil, tam tersi topraklarında gözü olmasından kaynaklanıyordu. Köylülere karşı yürütülen zorbaca yönetim, direnişin de kentlerde değil, köylerde filizlenmesinin de nedeni oldu.

Bu direniş “ulusalcılık” adına yapılan bir direniş olarak tarihe geçmedi. Bu tam anlamıyla bir “can kurtarma” direnişiydi. Kimsenin Cezayir’in bütünlüğünü, bağımsızlığını düşündüğü yoktu, zira ortada bunu yönlendirecek bir lider yoktu. Var olanlar veya ortaya çıkmaya çalışanlar Fransızlar tarafından yok ediliyor veya tutuklanıyorlardı. Bir araya gelecek örgütlü bir direnişten söz etmek mümkün değildi. Bu da başarısızlığın birinci nedeni oluyordu.

Yine de halkın çoğunluğunun Fransız işgalinden hoşnut olmaması, direnişin giderek yaygınlaşmasına neden oldu. Fransa’nın işgali elbette sıkıntı yaratıyordu, ama asıl sıkıntı köylerdeki hayat kaynaklarını yok etmesi insanları çileden çıkarıyordu.

DİKTATÖR KURTARICI

İşte tam bu sırada aranan lider ortaya çıktı: Ahmed Messali Hac…

Lider olmasına liderdi, ama tuhaflığı da vardı: Diktatördü…

Sözünün yerine getirilmediği hallerde çılgına dönüyor, kendisine yönelik en ufak muhalefeti anında yok ediyordu. Cezayir böyle bir lidere sadece ve sadece kitleleri bir arada toplayabildiği için tahammül ediyordu, o kadar.

Otuz yıl Cezayir’in sömürge karşıtı güçlerine egemen olmayı bu yolla becerdi. Sanki Jean Jacques Rousseau’nun “Toplumsal Sözleşme”de sözünü ettiği “diktatördü”, ama diktatörlük süresi beklenenden uzun sürmüştü.

Yine de Cezayir onu bir “diktatör” olarak değil, bir “kurtarıcı” olarak kabul etti, zira başka hiçbir insan onun göze aldığı liderliği göze alamamıştı.

Sömürge durumundan bağımsızlığa geçiş hemen olmadı elbette. Her şeyden önce Cezayir, Fransa’nın önderliğinde bu ülkeye bir milyondan fazla Batılı yerleştirmiş ve batılı yaşam tarzını kabul ettirmeye çalışmıştı. Bunu hemen ortadan kaldırmak da kısa sürede mümkün olmuyordu. Cezayir, Ahmed Messali Hac’ın mücadelesine rağmen hala sömürge durumundaydı ve yalnızca işçi ya da köylü olarak değil, tüm ülke olarak sömürge halindelerdi. Bunu da Fransa büyük bir ustalıkla yönetiyor, etnik Müslüman grupları birbirine düşürerek, arada iç savaş tehlikesini sürekli tetikte bekletiyordu.

Cezayir’de ikamet eden batılılar büyük bir zenginlik içinde yaşarken, Cezayir halkı ise yoksulluktan kıvranıyordu ve bunu kıracak dirençleri de yoktu.

Sonra etnik ve dinsel gruplar batılı müttefikleriyle anlaşmalara girerek, kendi sermaye sınıflarını oluşturdular ve Cezayir halkı çift yönlü bir yoksulluk kıskacına sürüklendi.

Hikaye uzun… 1945 yılının Mayıs ayına gelindiğinde bağımsızlık sesleri iyiden iyiye yükseldi.

Sonra?

Sonrası ise Cezayir’in tam anlamıyla İslamiyet kıskacına sürüklenmesi, dinci grupların vahşeti ve yeniden çok ama çok eski yoksulluk ve vahşet günlerine dönmesine neden oldu.

Şimdilerde kendini toparlamaya çalışan Cezayir, hala etnik dinsel gruplar nedeniyle büyük bir tehdit ve tehlike altında yaşıyor.

31.01.2016 (A. Mümtaz İdil)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

İdam tartışmalarına hiç bu açıdan bakmadınız

Hala çözülemeyen cinayet

SMS diliyle Anna Karenina

AKP Cadı Avını Kimden Öğrendi

Tek rüzgar buradan geliyor

3. Dünya Savaşı buradan çıkmaz

Vezir'in yetkileri Şah'a devredilse satranç nasıl bir oyun olurdu.Başkanlığı Birde Böyle Okuyun

Yaşantımızı "Evet" ile "Hayır" arasına sıkıştıranlara inat

KİTAPLAR SUÇ ALETİ OLURSA...

BENİ KRALDAN DAHA YETKİLİ KILIN

Referandumlardan hep bu sonuç çıkıyor

Hammurabi kanunları bile daha insaflı

Bilinmeyen Marlon Brando

İşte yine yakalandın alçak!

" Fidel Arkadaşımdı"

Türbanlılar TÜYAP'ta en çok hangi kitapları aldı

Ölüm... Seni yazmak hep bana mı düşecek

Emre Kongar'ın odasında unuttuğum mektup

Terk ettim...

İşte Gerçek Bu...

Mastroianni ve Cep Telefonu

Asrın satranç maçı Erdoğan: Beyaz, Fethullah: Siyah

Hollywood'u ilk kim boyadı

Mastroianni, Connery ve Tarık Akan

Adım adım anarşizme

Erdoğan'ın tek şansı kaldı

ABD bugüne kadar başarısız olmamıştı

Erdoğan, dimdik ayakta kalacağını sanıyordu

Erdoğan tarihe nasıl geçmek istiyor

Numan Kurtulmuş’un pervasızlığı nereden geliyor

Zarrab olayı öyle bir patlayacak ki, bazıları Nagazaki ya da Hiroşima'yı arayacak..

Soruyorum: Topyekün savaşı istiyor musunuz?

Binali Yıldırım bunalacak ve bir süre sonra istifa etmek zorunda kalacak .göreceksiniz

Günün özeti...

O ülkeyi düşük profilli başbakan yönetmişti

ABD kimin başkan olmasını istiyor

Attila Özdemiroğlu'nu yazdı.Kanser yakamıza yapıştı hep güzel insanlarımızı seçiyor

Yandaş gazetecilik tarihinin en önemli örnekleri ne zaman ortaya çıktı

Yandaşlara basın tarihi dersi

En çok satan gazetenin yazarları da bunu diyorsa bırakalım gidelim ülkeyi

Bu diktatör size çok tanıdık gelecek

Marks'tan sonra en büyük beyindi

İslamiyet'teki bu 'mezhep kavgaları'yüzyıllar sürmeyecek

Tek tek avlıyorlar hepimizi

Editörden: Göreve davet ...

Kara Yorgi

Seçimin asıl galibi sosyal medyadır

Alis kâbuslar diyarında

Kadınların umutları ne zaman çiçeğe duracak

SENİ ESKİMEYEN YAŞLI ELLERİNDEN TANIDIM

Çetin Altan ' Kandırıldığını bile anlayamadan ' veda etti

On gün neredeydin be kadın!

IŞİD'i bir kenara koyun yapanı kutladığına göre...

Artık korkmuyorum Vehbi, arayabilirsin...

Dengesiz

1 Kasım kaosuna doğru adım adım

Neydi Rosenbergler olayı?

Müzik ve dans devrimdir

BİR EYLÜL SABAHIYDI ŞEYTANIN KIPIRDANMAYA BAŞLADIĞI GÜN

Anayasayı ortadan kaldırmak istiyorsunuz

Yanılıyorsun Cemil Bayık

Kavramları pistoletle vuramazsın Yiğit...

Uğur Mumcu hiç beklemediğim bir şey yaptı

Gelen gideni aratır kuralını yaşayacağız gibi.

DARBE KELİMESİNİN İÇİNİ BOŞALTIRSANIZ, YERİNİ DEVRİM ALIR

Osmanlıcayı biz öğreniriz, siz önce Türkçe öğrenin

Rennan Pekünlü

SOSYALİST DEVLET BÖYLE OLUR İŞTE

Halit Çelenk

Unuturuz, çok çabuk unuturuz. Yeni felaketler gelinceye kadar.

Reza Zarrab kaç Faust'u zehirledi

Erdoğan; Berkin'i en azından mezarında rahat bırak

Floransa'dan İstanbul'a uzanan cinayetin içyüzü

IŞİD'ten Spartacus taktiği

Taha Akyol'un konukları bu sorulara yanıt veremiyor

Türk siyasetindeki zarafeti kim bitirdi

Bırakın o polisler bedelini ödesin

Bazı Arkadaşlarım Kemal Kılıçdaroğlu'na bu kadar yüklendiğimi sorguluyor

Şimdi öldüm ve cennetteyim

Bizim kuşak kaybolup gitti

Başbakanlık'ı onun Kürtçe şarkılarıyla inlettik

Gece bu mevsimde karabasan gibi çökmüyor

muhalefetin aklına gelmemiş olması mümkün mü

SOMA ÖNCESİ, ÇOK ÖNCESİ BİR YAZI

BİR İNAT UĞRUNA CUMHURBAŞKANI DAYATMASI

Madımak yobazlar kadar sosyal demokratların da katliamıdır

21 Milletvekili ve BlackJack Örneği

EMine Ülker Tarhan'ın Adaylığı...

Güldal Mumcu, Uğur Mumcu , Ekmeleddin İhsanoğlu

Düzgün bir aday göster, kaybet

Bunu yazmadan edemeyeceğim.

İşler tuhaflaşıyor.

Gelelim şu bayrak indirme işine.

Yanılmışım..

Enver Aysever- Sırrı Süreyya Önder Üzerine

PİRUS ZAFERİ

UTANMADIN MI HASAN KARAKAYA?

Ali İsmail'i eve gönderen doktor hala hastalara ilaç yazıyor

BEKİR BOZDAĞ ARTIK NEMESİS'TİR GERİSİ BOŞ

'HAVA KURŞUN GİBİ AĞIR...'

İran'ın paralel devleti neler yapmıştı

Dünya ülkeleri arasında yolsuzlukta durumumuz ne

O kutunun içinde bilmek istemeyeceğiniz şeyler var

DIŞARI DEĞİL, İÇERİ BAKIN

Çarşı'ya yapmadıkları bir bu kalmıştı

Dostoyevski verdiği o sözü niye tutmadı

CHP'nin ABD seyahati geleceğini belirleyecek

Muhalefet rahatını bozmak istemiyor

AKP- Cemaat kavgası Katolik- Protestan kavgası

Eminağaoğlu'na polis tuzağı

Kiraz resmi yapıyorsan kuşlar için yapma

Haddinizi bilin. Yalakalığın sonu ayakçılıktır

İran'ı öpüp başınıza koyun

Ekim Devrimi'nden alacağınız çok ders var

O devlet başkanı Che Guevara'yı neden ziyaret etmişti

' O o..pu Cumhuriyeti başlarına yıkacağız '

Hâlâ bunlardan utanmıyorsan Koyver Türkiye'yi rahvan gitsin

SİLİVRİ ÖLÜLER EVİ

Bu Nobel ödülü muhteşem bir dönüşün habercisidir

Devlet sanatçısı bal gibi olur

O kadar çok kendinde çoğaldın ki...

DERSİM VALİSİ KİM OLUR DERSİNİZ?

Çarşı o maçta hangi sloganı atardı

Bu tartışmaları Türkiye'de asla göremezsiniz

Ali İsmail'in annesi: Utana utana yaşasınlar..

Türkiye yeni bir parti ile Suriye oyununa dahil edilir mi ?

Ulusal Kanal ve Halk tv'ye bu filmleri öneriyorum

AKP TRAMVAYDAN İNDİ, MUHALEFET TREN İSTASYONUNDA TRAMVAY BEKLİYOR

Hangi partilerin karnesinde koca bir sıfır var

Ali'yi bir avukat ordusu savunmalı, yoksa...

İspanya İç savaşı ile Gezi direnişinin ne ilişkisi var

Erdoğan'ın Çapı Yetmedi: Konu Mısır...

İşte bu dönemin unutulmayacak isimleri

Bundan sonra Tarhan değil CHP düşünsün

Duran adamlar akil adamları geçti

AKP bundan sonra ne yapacak

Günü kurtarabilirsin yarını asla

Şapkadan hangi renk tavşan çıkacak?

Masaya biranın dökülüşünü koydu

Sözün Bittiği Yer: Suriye'de şehit olan Türkler var"

Filmci Genel Kurmay Başkanımız

Gündem Değiştirmek için , Bu kadar da aşağılara inilir mi?

CHP'ye biraz anarşizm lazım

Murat Bardakçı Eyfel'i yıkıp avm yapar mı ?

Doğru dürüst yanıt verin Sayın Vali

YANLIŞ ZAMANDA YANLIŞ YERDE OLMAK

ABD' DEN EN SERT FIRÇA

Bu karar Fazıl Say'ın susturulmasıdır

Akil adamlar Erdoğan'ın Goebbelsler'i mi

Akil değil sakil adamlar

LEONARDO DA VİNCİ DÖNEMİ BİTTİ...

Dört Bir Taraf müzikten ne anlar

BÖYLE BİR SAHAF VAR MI SİZDE?

ATA SOYER...

Yazar olmak isteyenler bu yazıyı okusun

' ŞEYTAN DÜN BURADAYDI '

HASAN PAŞA KÜTÜPHANESİ

HESAPLAŞMA...

Merhaba...