BİR “ELEŞTİRİ”YE KISA KENAR NOTLARI

Sibel ÖZBUDUN

BİR “ELEŞTİRİ”YE KISA KENAR NOTLARI

“Ê dizya hingiv bike

wê mêş pêvedin.”[1]

 

“Indignatio facit poetam/ Haklı olarak duyulan infial, şair yapar” gerçeğinin altını çizerek, “İnsanı yaşama bağlayan şey olarak şiir; düş ve gerçeğin coğrafyasıdır; düşünce ve duyguların alfabesidir. Aşkı, isyanı görünür, dillendirir hâle getirendir; başkaldırının dilidir; ezilmişlerin sesidir,”[2] demişiz…

Yanlış mı demişiz, haksız mıyız?

Ahmet Telli’nin, “Şiirin beslendiği kaynak hayattır… Özgürlük ve vicdan şiirin kadrajıdır,”[3] saptamasına büyük bir değer verenlerden; ya da İsveç’teki Göteborg Kitap Fuarı’nın konuğu olan sürgündeki 86 yaşındaki Suriyeli şair, denemeci ve ressam Adonis’in, “Ölüm oldukça, mevcut kaldıkça şiir olacak. Şiir asla susturulmayacak,”[4] sözlerinin altını çizenlerdeniz… Ya siz?

Kolay mı? Bizce de şiirin gücü John Berger’in şu sözleriyle açıklanır: “Şiir her şey arasında yakınlık kurarak dilin yaşantıya ilgi duymasını sağlar. Bu yakınlık şiirin çabasının bir sonucu, şiirin yöneldiği her eylem, ad, olay ve bakış açısını bunlar arasında kurduğu yakınlıkla bir araya getirmesinin bir sonucudur. Çoğu zaman dünyanın acımasızlığına ve umursamazlığına karşı çıkarılabilecek şiirin yaşantıya duyduğu bu ilgiden daha dayanıklı bir şey yoktur.”[5]

Dahası mı? “Şiir düşünce ve yaşama biçimim” vurgusuyla ekler Haydar Ergülen: “Şifa gibi gelir şiir insana. Simya gibi, ecza gibi bir şey yaptığını düşünür insan bazen şiir yazarken. Kendini eski çağlardaki bir resmin içinde bulur, bazı otlardan, bitkilerden, hayvan sütünden, vb. oluşan bir terkip hazırlıyormuş gibi hisseder. Muhtemelen nefes açıcı bir ilaç hazırlıyordur…”[6]

Şiirin karanlıklar ortasında nefes almak güçleşmişken, “nefes açıcı bir ilaç” olduğundan şüphe duymuyoruz!

Kim buna, hangi “estetik” kaygıyla “Hayır” derse desin, umurumuzda değil. Çünkü yaşamdan öğrendiğimiz bu! (Yeri gelmişken, bir şeyden çok söz edenler, ondan yoksun olanlardır, değil mi?)

* * * * *

Bunların altını çizdikten sonra ekleyelim:

“İnsancıl Dergisi Nereye Gidiyor?”[7] sorusunun muhatabı değiliz; ‘İnsancıl’ emekçileri haberdar etmeseydi, muhtemelen Kaan Turhan’ın satırlarından da haberdar olamayacaktık…

Ancak uzun yılardır, ‘İnsancıl Dergisi’ne taraf olmanın sorumluluğuyla belirtmeden geçmeyelim: ‘İnsancıl Dergisi’nin onlarca yıl geriye uzanan tarihinde yukarıdan, üst perdeden konuşanların çoğunun şimdi esamesi okunmazken; ‘İnsancıl’ın, Cengiz Gündoğdu’nun hâlâ “iğneyle kuyu kazmak” ısrarıyla ayakta olduğuna tanığız.

İnsan(lar)a “ders vermek”ten, anlamsız polemiklerden ve en önemlisi tahakküm dilini kullanmaktan uzak durduk. Bunların “sol çocukluk”tan malûl olduğunu düşündük; hâlâ da aynı kanıdayız.

Bunlardan “Neden söz mi ediyoruz”?

“İnsancıl Dergisi Nereye Gidiyor?” kocaman sorusunu telaffuz eden “şiir sarrafı” (“dedektifi” mi deseydik acaba?) Kaan Turhan’ın “iddiaları”ndan!

“İddia” diyoruz; çünkü, “Yazılan abartılı yazılardaki zorlama güzel tanımıyla, Çitikbel’in mahpusluğundan mazlumluk devşirmenin de estetik çıtayı yükseltemediğini görmek güç değildi,” cümlesi de bu anlayışın ürünüdür.

Ancak, öncelikle her “iddia”nın (öznellikten malûl olduğunu unutmadan), “iddia” sahibinin derin bir nefes alması, düşünmesi, şeyleri objektif koşullarından soyutlamadan düşünmesi gerekmez mi?

Önüne geleni “doğruları” (=“iddiaları”) önünde diz çöktürüp, “ayar vermek”te kararlı olan Kaan Turhan’ın bu gerekliliğe aldırmadığı bir “sır” değilken; Onun “doğruları” (=“iddiaları”) açısından zurnanın “zırt” ettiği yerde burasıdır.

* * * * *

Birkaç örneğe değinerek ilerleyelim:

  1. i)“Sibel Özbudun ve Temel Demirer’in birlikte yazdıkları... yazının ilk üç paragrafından sonra Çitikbel’in ismini görebildiğimiz bu yazıda: ‘Hakkında saatlerce konuşulabilecek sayfalarca yazılabilecek duyguları, durumları kısacık yazıyla anlatabilme sanatıdır, şiir,’ diye bir tanım var ki evlere şenlik! Sadece duygu ve durumlar mı anlatılır şiirde? Fikirler, duyumlar yer almaz mı? Şiir “kısacık yazı” olarak tanımlanabilir mi?”

“Neden evlere şenlik”miş!

Tam tersi; doğru bu! Mesela “Hasretinden pranganlar eskittim” dizeleri sizce; bütün bir isyan tarihinin hülasası, özeti değil midir?

Sormadan geçmeyelim: “Duygu ve durumlar”ın, - bazı aklı evvellerin dışında,- “Fikirlerle, duyumları” dışladığını kim iddia edebilir ki?

Sudan şeylerden “karakter tahlili” yapmaya kalkışmak simyacılıktan medet uman çocukluk değil ise, nedir acaba?

  1. ii)“Çitikbel’in şiiri:… Çitikbel, öykü, anlatı, günce belki de deneme yazmıyor; günlük dille şiir kaleme alıyor… Şiirde, şiire dair bir şey göremezsiniz. Estetik, biçim, içerik yoktur.”

Bu satırlar, Kaan Turhan’ın “iddiaları”nı ifade ederken, nasıl da tahakküm dilini kullanmaktan kaçınamadığını ele verirken; “göremezsiniz… yoktur...” sözcükleriyle, mesele hâlledilivermektedir.

Zücaciyeci dükkânına girmiş bir fil tutumu, doğru, haklı, adil olabilir mi?

Tekrarlıyoruz: “Indignatio facit poetam” gerçeğini “es” geçerek, “estetik” ahkâmı kesmek yetmez!

  1. ii)“Sibel Özbudun’la Temel Demirer zorla yazmıştır bu yazıyı. Çitikbel üzerine yazıda: Turgut Uyar, Pablo Neruda, Octavia Paz, Hasan Hüseyin, Süreyya Berfe, Ahmed Arif, Kemal Özer, İlhan Berk, Mehmet Uzun, Mevlana, Shakespeare, Nâzım Hikmet, David Kanue, Aragon, Gorki, Wallence Stevens, Allen Ginsberg, Ceyhun Atuf Kansu, Can Yücel, Oktay Akbal, Guillen Alen’den bolca alıntı vardır.”

Önce belirtelim: Kaan Turhan’a vekalet falan vermedik; avukatımız değil; bizim adımıza konuşamaz; en önemlisi de -bizim- ağzımıza laf koyamaz!

İşkencede dahi bir şeyin altını zorla imzalamadığımız herkesin malumuyken; Recep Çitikbel yoldaşa ilişkin yazıyı, isteyerek (ve de onur duyarak) yazdığımızı herkesin bilgisine sunalım!

Ne yapmışız: Ondan, bundan bolca alıntı yapmışız!

Ne yapsaydık? Yapmasa mıydık?!

Yazarken neyi, nasıl yapacağımız “Kaan Turhan Şiir Standartları Enstitüsü”ne (“KTŞSE”) mi soracağız; bu “yüce merci”den mi cevaz alacağız?

Durun; daha da fazla gülünç olmayın ne olur!

iii) Ama heyhat! Dur, durak bilmeyen “KTŞSE” devam ediyor:

“Yerli yersiz alıntılarla bezeli yazı, şiir üzerine sloganlarla bezeli bir küçük çalakalem yazıdır.

Özetin özeti, Çitikbel’in şiiri, “Arthur Rimbaud’un ifadesiyle şunu kanıtlamış: ‘şiir eyleme uymaz, eylemin önünde yer alır.’ Dolayısıyla, Recep Çitikbel’in şiiri üzerine yazılan yazıda, onca şair/yazardan alıntı yapılmış ancak Çitikbel’in şiiri anlatılmamıştır.” 

Okuduklarını anlayabilenler için, Çitikbel’in şiiri üzerine yazılan yazıda anlatılan, Çitikbel’in dizeleri ve çağrıştırdıklarıdır.

Rimbaud’ın, “Şiir eyleme uymaz, eylemin önünde yer alır” ifadesi; mahpustaki Çitikbel’in dizelerini anımsatmaktadır.

“Şiir üzerine sloganlarla bezeli bir küçük çalakalem yazı” cümlesindeki düzeysizliğe (maalesef başka türlü nitelemek mümkün değil; keşke olsaydı!) nezaketle soralım: Dediklerimizde anlaşılmayan ne var?

  1. iv)“Recep Çitikbel, yaşama ilişkin, dünyaya ilişkin sol tavrı benimsemiş olabilir. Bunun için mahpus da olabilir. Lâkin bu durumuyla, şiirinde estetiği, biçimi, içeriği belirli bir düzeydeymiş gibi göstermeye çalışmak boş ve zorlama bir çaba olarak kalacaktır. Sibel Özbudun, Temel Demirer yazıda onca şair ve yazardan alıntı yapmış ama Nurullah Ataç’tan: ‘şiir, sözcüklerle yeni biçimler kurmak sanatıdır,’ sözüyle; Melih Cevdet Anday’dan: ‘şiir, bilinen sözcüklerle bilinmeyen sözler oluşturmaktır,’ sözünü alıntılamamıştır.

Dil içinde ayrı bir dildir, şiir. Şiir için bir iç-dil denebilir. Dolayısıyla Çitikbel’in şiiri, bir iç-dil değil; hayatın içindeki dildir. Günlük konuşma dilinin kafiyeli dizilimidir. İnsanlık değerlerini, yurt savunmasını, sol değerleri şiirde işlemek, ne şiiri devrimci yapar ne de devrimciyi şair yapar!”

Bize, durmadan neyi nasıl yapacağımızı (Nurullah Ataç ile Melih Cevdet Anday’ın sözlerini alıntılamamışız ya!) “dikte eden”, “KTŞSE” anlamasa da; biz, “Dövüşenler Konuşacak” diyen Ayşe Hülya Özzümrüt’ün dizeleri[8] gibi, Recep Çitikbel’in dizelerine de özel önem atfederiz!

Bu bir tutumdur; duruştur; tercihtir!

“Dil”den mi söz ediyorsunuz?!

Farsça “yürek/ veya gönül” anlamına gelen “Dil, yüreğin kapısıdır”.

İnsan sözcüklerle düşünüp, duygularını ifade ederken; inanılmaz bir dönüştürme gücüne sahiptir.

Dile egemen olan, zihinlere egemen olma yolunda önemli bir mesafe kat ederken; özgürleşme elbette dilde başlar; köleleşme gibi…

Köleleştirici dil, ötekine tahakkümü reva göre üst-dildir “KTŞSE”nin dikte etmeye kalkıştığı üzere…

O hâlde -izin verin!- şiirsel dilin, Recep Çitikbel gibi prangalı ve kimileri gibi prangasız hâli arasında bir fark olsun…

Kolay mı? Dil varoluştur, “ben” denilen şeyin önkoşuludur. “Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır,” demişti Ludwig Wittgenstein…

  1. v)“Edebiyat, kişilerle, belirli siyasal kültürel kimliklerle daraltıldığında; estetik değerler öteleniyor,”“iddiası”na gelince…

“Saf şiir”ci a-politik bir sanrıdır bu.

Albert Camus’nün, “Politika ve sanat dünyanın düzensizlikleri karşısında başkaldırmanın iki ayrı yüzüdür,” saptaması unutulmadan; şiirin hem tarihsel, hem de güncelle ilişkisi, politikayla arasındaki bağa önem kazanırken; bu da politik dilin şiirselleşmesini ve politik söylemin üstündeki şiirsel dilin etkisini artırır…

* * * * *

“Her dil herkes için ‘anlaşılır’ değildir,”[9] gerçeğinden bihaber “KTŞSE”, kinizminden malûl “eleştirileri” açısından soru(n), “eleştiri” dediklerinin kinizm olduğunu görememesindedir.

Kinik/ sinik olmak, tahakküm diliyle her şeyi yapabilmeyi mubah kılmaz, kılamaz, kılmamalıdır da!

Biliyoruz: Genç şairler, şiirin kendileriyle başladığını sanırlar; tıpkı, “Reprehansio calumnia vacare debet/ Eleştiri iftiradan uzak olmalı” ilkesini de “es” geçebilen genç eleştirmenler gibi…

Birisini eleştirirken, en uygun yer aynanın karşısıdır; “Kendini yargılamak, bir başkasını yargılamaktan çok daha zordur,”[10] Antoine de Saint-Exupéry’nin işaret ettiği gibi…

Heraklitus’un, “Gerçek olan her şey doğru değildir. Örneğin yalan,” saptamasından bihaber eleştirmenlerden kimileri, daima gerçek adına yüksek sesle konuşurlar, “vaazlar” verirler; ancak, bu tür “eleştiriler”in ardında başka türlü “hesaplaşma” niyetleri yatar çoğu kez.

Malum: Eleştiri yapanın bir kusuru “iyileştirmek”, bir hatayı “düzeltmek” gibi “iddiaları” olabilir; ama bunun “ego kabarması” olmadığının garantisi nedir?

Bilinmez değil, “benmerkezci”ler, “eleştirme”yi çok severler ve Charles Buxtou’nun, “Oymacılıkta kural eleştirilerde de geçerlidir, oyulacak yer kesilmez,” uyarısını “es” geçerler…

Bitiriyoruz: “Gözlem ve eleştirilerim biraz alışılagelmişin dışına çıkarsa, ilkin şunu belirtmek isterim ki, sorunlara tepeden bakmadan, öz eleştiri ile yaklaşmak, her zaman, alçak gönüllü olmak, sonuçların daha olumlu, daha soğukkanlılıkla çözümlenmesinin kanımca ilk koşuludur,”[11] derdi Tezer Özlü…

Keşke herkes alçak gönüllülüğü erdem bilecek kalenderliğe, engin yürekliliğe sahip olsa!

 

24 Ocak 2017 11:13:17, Ankara.

 

N O T L A R

[*] İnsancıl, Yıl:27, No:320, Mart 2017…

[1] “Bal hırsızını arı sokar.” (Kürt Atasözü.)

[2] Sibel Özbudun-Temel Demirer, Recep’in Türkü(/Şiir)leri”, İnsancıl, Yıl:26, No:309, Nisan 2016.

[3] Didem Gülçin Erdem, “Ahmet Telli’den ‘Bakışın Senin’…”, Cumhuriyet Kitap, No:1397, 24 Kasım 2016, s.4.

[4] “Kurtuluş Şiirde”, Cumhuriyet, 27 Eylül 2016, s.14.

[5] Cevat Çapan, “John Berger’a Armağan: ‘Gökyüzü Mavi Siyah’…”, Cumhuriyet Kitap, No:1396, 17 Kasım 2016, s.22-23.

[6] Reyyan Bayar, ‘Haydar Ergülen’den ‘Öyle Küçük Şeyler’…’, Cumhuriyet Kitap, No:11401, 22 Aralık 2016, s.12-13.

[7] Kaan Turhan, “İnsancıl Dergisi Nereye Gidiyor?”, 20 Ocak 2017… http://www.insanbu.com/Edebiyat-Haberleri/291-insancil-dergisi-nereye-gidiyor

[8] Ayşe Hülya Özzümrüt, Döğüşenler Konuşacak, Belge Yay., 1987

[9] W. Goethe, Goethe Der ki, çev: Gürsel Aytaç, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları: 534, 2’inci baskı, 1986, s.144.

[10] Antoine de Saint-Exupéry, Küçük Prens, Çev: Cemal Süreya-Tomris Uyar, Can Yay., 2015.

[11] Tezer Özlü, Yeryüzüne Dayanabilmek İçin, Hazırlayan: Sezer Duru, Yapı Kredi Yay., 2016.

 

9.03.2017 (Sibel ÖZBUDUN)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

DİLLERİ YİTİRMEMEK İÇİN…

SORU(N)LARI İLE 15 TEMMUZ

UNUTMAMALI… KANIKSAMAMALI

NE GEÇMİŞ TÜKENDİ, NE YARINLAR… (1920’LERDEN 1970’LERE DEVRİMCİ KADINLAR)

HATIRA DEĞİL, HAFIZADIR ÇELİĞE SU VEREN(LER)

ÖĞRETEN EDEBÎ ZENGİNLİK: STEFAN ZWEIG

ZİNDANLARDAN HAYKIRAN ŞİİRSEL ESTETİK

ARZU ÇERKEZOĞLU’NA AÇIK MEKTUP

KENT(İN) VE KANAL(IN) SORU(N)LARI

ORTADA NE BİLİM KALDI NE DE AKADEMİ

ABDULLAH’IN MESELLERİNDEN SESLENEN ACILAR

KÜLTÜREL ÇÜRÜME VE FAŞİZM

BAŞINI KALDIRAN ŞİİR İNSANLIĞIMIZDIR

YERİMİZ MUTFAK DEĞİL, DÜNYA!

BİLİM, SOSYAL BİLİMLER, SOSYALİZM ÜZERİNE SORULAR, YANITLAR

ABD SEÇİM(SİZLİK)İ: MADE IN USA

DÖRT DAĞ İÇİNDEKİ DERSİM’İN HİKÂYESİ: “MA DİYA, SIMA MEVİNE/ BİZ YAŞADIK, SİZ YAŞAMAYIN” 2

DÖRT DAĞ İÇİNDEKİ DERSİM’İN HİKÂYESİ: “MA DİYA, SIMA MEVİNE/ BİZ YAŞADIK, SİZ YAŞAMAYIN”

KAPİTALİZM KADINLARIN YAĞMALANMASIDIR !

SİNBO DİRENİŞÇİLERİNE BİN SELAM; ÖZELLİKLE KADIN DİRENİŞÇİLERE !

FİGEN’İN (YÜKSEKDAĞ) DİZELERİYLE ŞİİR ÜSTÜNE

GELECEKTEKİ ETİKTİR ESTETİK

AKP “MUHAFAZAKÂR”LIĞI: CEMAATLER NE İŞE YARAR?

“ÖZGÜRLÜK” MÜ DEDİNİZ?!

ENDER ÖNDEŞ’İN YİRMİ ÖYKÜSÜ

YOKSULLARIN BAŞKALDIRISI VE KADINLAR (TARİHSEL BİR BAKIŞ) 2

YOKSULLARIN BAŞKALDIRISI VE KADINLAR (TARİHSEL BİR BAKIŞ)

“KAPİTALİZM VE ATAERKİ” ÜZERİNE NOTLAR

ENGELS, KADIN, AİLE

UNUTMAMAK, DEVRİMCİ BİR EYLEMDİR...

DERSİMİZ: KOMUTAN(IMIZ) CHE VEYA HASTA SIEMPRE, COMMANDANTE!

“SOSYALİZM VE İSLÂM” TARTIŞMALARINDA ÖNEMLİ BİR KAYNAK: BOLŞEVİK DEVRİMİ VE DİN

ANADOLU’NUN OTOKTON HALKI RUMLARIN HÂLİ ( 2 )

ANADOLU’NUN OTOKTON HALKI RUMLARIN HÂLİ

KİMİNİN DÜŞÜ, ÖTEKİNİN KARABASANIDIR

İKTİDARIN “KAYIKÇI DÖVÜŞÜ”: İSTANBUL SÖZLEŞMESİ

KADINLAR “SAVAŞ GANİMETİ” Mİ?

PANDEMİYLE GELEN(LER): DİSTOPYA MI, ÜTOPYA MI?

KAPİTAL’İN DİYALEKTİK MATERYALİST YORUMU

GEZİ/ HAZİRAN HAKİKÂTİ

“KADIN(LIK) BİLİNCİ” Mİ? (GENÇ BİR KADIN ARKADAŞIN SORUSUNA YANIT

“YASAM KÜÇÜKLERİMİ KORUMAK, BÜYÜKLERİMİ SAYMAK !

COVID-19 BİR TURNUSOL KÂGIDI

COVID-19: BÜYÜK RESMİ YA DA DEKADANS (2)

COVID-19: BÜYÜK RESMİ YA DA DEKADANS

ÜÇLÜ KRİZ SARMALINDA İNSAN MANZARALARI

“AGORAFOBİ”YE TESLİM OLMAMAK

İNFAZ DÜZENLEMESİ: “ADALET” Mİ DEDİNİZ?[*]

AKP, HSK, CORONA VE KADINA ŞİDDET

“İKİ KARDEŞ YAN YANA VE OMUZ OMUZA”: MUZAFFER –İLHAN- ERDOST

YÖNETENLER YÖNETEMEZ OLUP, YÖNETİLENLER YÖNETİLMEK İSTEMEYİNCE

KADINLARIN “YA BASTA!”SI

SAHNEYİ SOKAĞA, SOKAĞI SAHNEYE TAŞIYAN ESTETİĞİN ETİĞİ YA DA “YENİ(LMEYEN) KAPI”NIN MENŞEĞİ VEYA ONLARA DAİR

“VAR GİT ÖLÜM”: ÖLÜM RİTÜELLERİNE ANTROPOLOJİK BİR BAKIŞ

“İSA BOLİVYA’YA DÖNÜYOR” MU? YA DA BOLİVYA DERSLERİ

AKADEMİA’NIN “METAMORFOZ”U: “BAŞKAN”IN “ÜNİVERSİTELER”İ

KOLOMBİYA’NIN “BARIŞ”I!

İKİ “YOL” ÖYKÜSÜ ( 2 )

İKİ “YOL” ÖYKÜSÜ

GÜNDELİK YAŞAMI DÖNÜŞTÜRMEK: EKİM DEVRİMİ DENEYİMLERİ

SORU(N)LARIYLA BAŞKALDIRI(LAR)

“KIZIL’I MOR’A BOYAMAK” MI? HAYIR, TEŞEKKÜRLER!

YANITLAR

100 YIL DAHA YAŞAYASIN, İNSANCIL!

ÖLEN, NEO-LİBERALİZM DEĞİL, KAPİTALİZMİN KENDİSİ

DEVRİMLERE, KADINLARA VE NARODNİKLERE DAİR...

İYİ Kİ YAŞADILAR, İYİ Kİ YAZDILAR

AYŞE ÖĞRETMEN “DAVA”SININ ANIMSATTIĞI ( 2 )

AYŞE ÖĞRETMEN “DAVA”SININ ANIMSATTIĞI

“LÜZUM” ÜZERE: BİR KEZ DAHA İSTANBUL SEÇİMİ

İSTANBUL SEÇİMİ - BİR DEĞERLENDİRME

NEO-FAŞİZM(LER) “FEMİNİST” Mİ?

2019: YERKÜREDE VE COĞRAFYAMIZDA İŞÇİ SINIFI(MIZ)[2)

2019: YERKÜREDE VE COĞRAFYAMIZDA İŞÇİ SINIFI(MIZ)[

MASKELİ FAŞİZM: “POPÜLİST AŞIRI SAĞ”

ELEŞTİRİ, HAYATTIR; YAŞATIR!

“HER ŞEY ÇOK GÜZEL OLACAK” MI SAHİDEN?!

2019’UN 1 MAYIS’INA KENAR NOTLARI

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU 3

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU (2)

VENEZÜELLA VE EMPERYALİZM KONUSU

KADINLARIN BAŞKALDIRI TARİHİ VEYA “ÖNCE KADINLARI VURUN!

SEN ÇÜRÜMENİN RESMİNİ ÇİZEBİLİR MİSİN ABİDİN? YA DA MEMLEKETTEN EĞİTİM MANZARALARI

1968’İN 50. YILINDA SARI YELEKLİLER

“YA SEV YA TERKET”: BİR BİAT ARACI OLARAK MOBBİNG

YENİDEN HAYKIRABİLMEK: “YERİMİZ MUTFAK DEĞİL, DÜNYA

“KADINLAR İÇİN OLABİLECEK EN KÖTÜ ALAŞIMIN ORTASINDAYIZ”

ÖLÜMSÜZ ABİ(MİZ) OKTAY ETİMAN

Selam olsun bizden önce geçene

KEŞFEDİLMEMİŞ GELECEĞİN BİÇİMLENMESİ İÇİNDİ SAMİR AMİN

SAHİCİ OLMAK

HAVADIR, SUDUR, ATEŞTİR YANİ HAYATTIR GRUP YORUM

YARGI BAĞIMSIZLIĞI” MI DEDİNİZ ?

“ATAERKİ” ÜZERİNE

ÖFORİNİN ORTASINDA, UNUTULMAMASI GEREKENLER

KAPİTALİZMİN KENDİNİ İMHASI: NEOLİBERALİZM

SEN MİSİN “BARIŞ” DİYEN!

MARKSİZM VE KADINLARIN KURTULUŞU

AKP, İSLÂM, FAŞİZM ve KADINLAR

“KRAL ÇIPLAK” DEME VAKTİ: 2018 İSTANBUL’UNUN 1 MAYIS’(LAR)I

YA SOSYALİZM YA BARBARLIK!

OKTAY AĞABEY(İMİZ)

AKP’NİN “MUHAFAZAKÂR”LIĞI NEYE DENK DÜŞER?

KADIN(LAR) VE DEVRİM(LER)

AFRİN (VE SURİYE), AFRİN (VE SURİYE’N)İN ÖTESİDİR

KÜLTÜR “YERLİ VE MİLLİ” MİDİR? YA DA NEDİR?

EMPERYALİZM, T. “C” VE AFRİN

FAŞİZM VE KADINLAR

“YENİ TOPLUMSAL HAREKETLER” NE KADAR “YENİ”?[

İŞÇİ SINIFININ KADINLAŞMASI

ZAPATİSTALARIN 33. YILI: BİR DEĞERLENDİRME

MARX’TAN ÖĞRENEN BİR ÇUKUROVALI: OKTAY ETİMAN

MURAT’IN DÜŞÜ, LAMBORGHİNİLER VE DÜNYAYI DEĞİŞTİREBİLMEK

MARKSİZM + V. İ. LENİN = EKİM DEVRİMİ (NOTLARI)

AKP’NİN EĞİTİM SİSTEMİ Mİ DEDİNİZ?

HAMZA YALÇIN DERHÂL SERBEST BIRAKILMALIDIR

SOYKIRIMA TANIKLIK(LAR)

BİR İKTİDAR ARACI OLARAK KORKU

EMEKÇİLER, İŞSİZLER, YOKSULLAR NEREDE?[

“HALKIN SOYTARISI” DARIO FO “TİYATRONUN BÜYÜCÜSÜ”YDÜ

AKP’NİN EĞİTİM SİSTEMİYLE İMTİHANI

TOTALİTERLEŞMEYE, İHVAN’LAŞMAYA KARŞI

OĞLUM(UZ) ÖLÜMSÜZDÜR

ULAŞ, ULAŞ’TIR…

İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ VAZGEÇİLEMEZ, ÖNCELİKLİ DEĞERDİR

BAŞKALDIRIDIR MİZAH YA DA HİÇ!

NE OLDU O “İMTİYAZSIZ, SINIFSIZ, KAYNAŞMIŞ KİTLE”YE?

HER KÖYDE BİR “KÖPEK” VARDIR...

“EVET” ÇIKSA DA “HAYIR”!

“MARKSİST-LENİNİST ROMAN YAZARI” : VEDAT TÜRKALİ

“CUMHURBAŞKANLIĞI SİSTEMİ” VEYA BU KADAR YETKİYİ BABANIZA VERİR MİYDİNİZ

ALEVÎLİK VE SINIF MÜCADELESİ: KÜLTÜR VE EKONOMİ POLİTİK

“DEMİRİN TUNCUNA, İNSANIN…”

PARANOYA VE MEGALOMANİNİN (“YENİ”) REJİMİ

TOTALİTARYANİZMİ SOKAKTA ALT EDEBİLMEK

FİDEL İÇİN SANCAĞI YARIYA İNDİRMEYİN, DAHA DA YÜKSELTİN!

AKP’NİN KADINLARA KARŞI SAVAŞI: “MADAM GİBİ ÖLMEK”

KRİZ, SAVAŞ VE İŞÇİ SINIFI ÜZERİNE GÖRÜŞLER

“ÇOCUKLAR ÖLMESİN” DEMEK “TERÖR SUÇU” MU?[*]

LATİN AMERİKA: SAĞIN GERİ DÖNÜŞÜ-2/ PARAGUAY: “TEKNİK DARBE”[*]

LATİN AMERİKA: SAĞIN GERİ DÖNÜŞÜ - 1/ BREZİLYA ÖRNEĞİ[*]

DARBE GİRİŞİMİ VE SONRASI[*]

“LAİKLİK” Mİ? HANGİSİ?[*]

KADINLAR GERÇEKTEN DE “SINIFLAR-ÜSTÜ” MÜ?[1]

ÇOCUKLARININ ETİYLE BESLENEN ÜLKE[*]

AKP’NİN “BAŞKAN”LIĞI[*]

GÜNDEM’E, DÜNE VE BUGÜNE DAİR…[1]

RECEP’İN TÜRKÜ(/ŞİİR)LERİ[*]

AKP’NİN MUHAFAZAKÂRLIĞI, İSLÂMCILIĞI, NEOLİBERALİZMİ VE KADINLAR[*]

İBRAHİM KAYPAKKAYA VE KÜRT SORUNU[1]

“BİR DAHA ASLA” DİYEBİLMEK İÇİN: GÖZALTINDA KAYIPLAR[*]

“ESKİ(MEYEN)/ YENİ TÜRKİYE”DE BARIŞ (MI?)![*]

VAHŞETİN ALTERNATİFİ VAR ELBETTE![*]

GERÇEKTEN DE NEDİR “TERÖR”?[1]

1 MAYIS 2016 DERS(LER)İ[1]

LATİN AMERİKA’NIN DESAPARECIDO’LARI[*]

TANTALOS’U YARATMAK[1]

“KÜRESEL KÜLTÜR” MÜ?[*]

2016'DAKİ 1 MAYIS('IMIZ)

"İNSANLAR, BİR ŞİİR OKUDUKLARI, BİR RESME BAKTIKLARI İÇİN İSYAN ETMEZ!"

KAPİTALİZM, KÜLTÜR, DİRENİŞ[*]

“SUSMA, SUSTUKÇA SIRA SANA MUTLAKA GELECEK!”[1]

NİCE ONYILLARA ‘YENİKAPI’LI YOLDAŞLAR[*]

AKADEMİNİN ÖZGÜRLÜĞÜ İÇİN[1]

SUSMA! SUSTUKÇA SIRA SANA GELECEK...[1]

HANGİMİZ ÖZGÜRÜZ Kİ?[1]