15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

Temel Demirer

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR ( 2 )

50 YIL SONRA…

 

Yerkürenin yüzde 1’i dünyanın yüzde 85’inin gelirine sahipken; kapitalist üretim ilişkileri cehenneminde her 15 saniyede bir işçi, yılda 2.78 milyon işçi iş kazası ve işten kaynaklı hastalıklardan öl(dürül)üyor.

Milyonlarca işsiz gösterilse de aslına milyarlarca işsiz, örneğin gelişmiş denilen Almanya’da ayda 25 saat çalışan işsiz sayılmıyor. Fransa’da ayda 76 saat çalışan işsiz sayılmıyor.

Yine FAO’nun raporuna göre, dünyada 250 milyon insan açlıktan ötürü ölüm sınırında.

BM’ye göre, her gün 25 bin insan açlıktan ölüyor.

815 milyon insan yetersiz besleniyor; 3.1 milyon çocuk yetersiz beslenmeden ölüyor.

Birkaç milyar insan temiz su içemiyor.[35]

‘Oxfam’, dünyanın en zengin 2.153 kişisinin elinde bulunan servetin, 4.6 milyar kişinin toplam servetinden fazla olduğunu açıkladığı raporda, “Eğer herkes 100 dolarlık banknotlardan oluşan servetlerinin üzerinde otursaydı, dünyanın büyük kısmı yerde oturuyor olurdu. Gelişmiş bir ülkede yaşayan orta halli bir kişi bir sandalye yüksekliğinde otururken, en zengin iki kişi uzayda olurdu,” dedi.

Dünyanın en zengin kişisi olan Amazon’un kurucusu Jeff Bezos’un toplam serveti 116.4 milyar dolar seviyesinde. En zengin ikinci kişi olan Fransız patron Bernard Arnault ise 116 milyar dolarlık servete sahip.

Raporda yer alan bir diğer benzetmede ise bundan 5.000 yıl önce inşa edilmiş piramitlerin yapıldığı dönemde günde 10.000 dolar biriktiren bir kişinin toplam servetinin dahi servetinin en zengin beş kişinin servetinden yüzde 80 düşük olacağı vurgulandı.[36]

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)’nun tahminlerine göre dünyada 3.3 milyar kişi Covid-19 salgınından, doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenmiş durumda ve küresel iş gücünün yaklaşık yarısını oluşturan kayıt dışı ekonomideki 1.6 milyar işçi, geçim kaynaklarını kaybetme tehlikesiyle yüz yüzeyken; ILO, dünyadaki toplam işsiz sayısının 565 milyona çıktığını açıkladı.[37]

Bu kadar da değil! Salgın hastalık, başta kayıtdışı olmak üzere emekçide yüzde 60’a varan bir yoksulluğa neden olacakken; özellikle kayıtdışı emekçi hastalık ya da açlık ikilemi ile karşı karşıya.[38]

Ayrıca pandemi döneminde işçi hakları ihlâlleri artarken; emeğin üstünde baskı da yoğunlaştı…

Covid-19 salgınının dünya genelinde ekonomik ve sosyal tahribatları beraberinde getireceğinden hiç şüphe yok. Zira virüsün neden olacağı ekonomik krizin şimdiden 1929 Ekonomik Buhranı’ndan çok daha fazla yıkıcı etkilere neden olacağı sıklıkla dile getiriliyor.[39]

Coronavirüsün dünya ekonomisine, özellikle de çalışma yaşamına ilişkin olumsuz etkileri giderek belirginleşiyorken; IMF’nin 2020’ye ilişkin öngörüleri dünya ekonomisinin yüzde 3.7 (ABD ve AB’nin yüzde 5; Türkiye’nin yüzde 5.1) daralacağını öne sürdü.

Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) yayımladığı ‘Corona ve Küresel Çalışma Yaşamı’ başlıklı rapora, küresel çalışılan saatler 2020’nin ilk çeyreğinde, 2019’un son çeyreğine görece yüzde 4.5 oranında azalmış olduğuna ve 48 saatlik haftalık çalışma esasına göre, bu rakamında 130 milyon kişilik iş kaybı anlamına gelmekte olduğuna dikkat çekti. Dolayısıyla coronavirüs salgını krizinin dünya ortalama açık işsiz sayısını üç misli artıracak (işsizlik oranını yüzde 5’ten, yüzde 15’e fırlatacak) bir yıkım söz konusudur.[40]

Coğrafyamızda bu gidişatın bir parçasıyken; işgücü sayısı, 2020 Şubat’ında 2019’un aynı ayına göre 1 milyon 102 bin kişi azalarak 30 milyon 982 bine düştü. İstihdam edilenlerin sayısı 602 bin kişi geriledi. İşsiz sayısı ise 4.2 milyon oldu[41] ve Mart 2020’de, “iş bulma ümidi olmayanların” sayısı Mart 2019’a göre yüzde 108.5 artarak 1 milyon 174 bin kişiye ulaştı.[42]

Ayrıca Covid-19 yerküresinde tüm olumsuzluklar işçi sınıfına ciro edilirken;[43] coronavirüs salgınının etkisiyle 2020 Şubat’ından Mart’a istihdam 620 bin azalırken, bunun 423 bini kayıt dışı istihdamdan kaynaklandığı[44] coğrafyamızda nüfusun yüzde 40’ı yoksulluk sınırının altında.

Açlık sınırının AKP’li yıllarda 5.25 kat arttığı[45] coğrafyamızda ‘Birleşik Metal İş Sendikası’nın Mayıs 2020 raporuna göre açlık sınırı 2.394 TL, yoksulluk sınırı ise 8.282 TL olarak belirlendi.[46] Asgari ücretin 3.5 katı!

Türkiye’de gelir dağılımı dünyanın en adaletsizlerinden. 36 OECD ülkesi arasında en diplerde. Nüfusumuzun yüzde 1’i, 800 bin elit insan, ulusal gelirimizin yüzde 54’üne el koyuyor. Resmi işsizlik 4,5 milyonu, geniş kapsamlı işsizlik 7 milyonu aşıyor.

DİSK-AR’ın 24 Nisan 2020 tarihli verilerine göre, Türkiye’de 15 milyon 799 bin işçinin 14 milyon 104 bini sendikal korumaya sahip değilken;[47] egemenler işçi sınıfının kıdem tazminatına el atmayı planlıyorlar.

1936 İş Yasası ile kabul edilen kıdem tazminatı, yasanın işçiyi koruyucu en önemli düzenlemesiyken; AKP iktidarı, istihdam kalkanı adı altında işçi sınıfının haklarına yeni bir saldırı paketi hazırlıyor. Hedefte yine kıdem tazminatı var. İşçilerin işten çıkartmalara karşı ellerindeki tek iş güvencesi olan kıdem tazminatı hakkının kaldırılması ya da tırpanlanması söz konusu!

Bunu durdurmanın tek yolu Rıza Kuas’lı yeni(lenmiş) 15-16 Haziran’lardır; tıpkı DİSK’e bağlı Genel-İş Sendikası Başkanı Remzi Çalışkan’ın, “İşçilerin kıdem tazminatı hakkı elinden alınırsa bu ülkedeki işçiler, 15-16 Haziran’da yaptıkları gibi, buna sessiz kalmayacak, emeklerine sahip çıkacaktır,”[48] deyişindeki üzere…[49]

Son bir şey daha: ILO Genel Direktörü Guy Ryder’in, “Covid -19’un bu zorlu günlerinde, çoğumuz için en büyük sorun, ‘kendimi ve ailemi virüsten nasıl korurum, işimi nasıl kaybetmem’ düşüncesidir. Politika belirleyiciler açısından bunun anlamı, ekonomiye onarılamaz hasar vermeden küresel salgının alt edilmesidir,”[50] türünden defansif konumuna rağmen; iflaslar ve işsizleşen kitleler, küresel düzeyde işçi sınıfının potansiyel olarak büyümesine neden olarak; kapitalizmin kendine içkin toplumsal kutuplaşmasının, nesnel olarak büyüyen işçi sınıfıyla yeni bir sürece girmesine yol açacak. Bu nedenle Covid-19 melanetinin küresel düzeyde sonuçlarından biri, daha fazla işçileşen bir dünyada, insanlığın sermaye ile olan sosyal mesafesinin daha da belirginleşmesi olacaktır.[51]

 

16 Haziran 2020 14:01:24, İstanbul.

 

N O T L A R

[*] Kaldıraç, No:228, Temmuz 2020…

[1] Aşık İhsani.

[2] Karl Marx-Friedrich Engels, Gotha ve Erfurt Programlarının Eleştirisi, çev: Barışta Erdost, Sol Yay., 2002.

[3] “Grev yasası yoktu; ama Kavel direnişi, işçileri ‘yasal (mı), değil (mi?)’ tartışmalarını bir kenara bırakarak, haklı ve meşru talepleri üzerinden yürüyecekti. Verilmeyen işçi ikramiyelerinin verilmesiydi talepleri. Kavel işçilerinin direnişi kazanacaktı. İşçi direnişi, grev yasasının ne zaman çıkacağı belirsizliğine son verecek, 1963 yılı Temmuz ayında grev yasalaşacaktı.” (Celalettin Can, “15-16 Haziran 1970 Büyük İşçi Direnişi; Haklıların Kazandığı Direniş!.. (2)”, 16 Haziran 2020… https://indyturk.com/node/196496/)

[4] Che Guevara, “Devrimci Tıp Üzerine”, Che Guevara’nın 19 Ağustos 1960’ta Kübalı milislere hitaben yaptığı konuşma, Monthly Review, Ocak 2005.

[5] “Daimi ordu her yerde gericiliğin aleti, emeğe karşı mücadelede sermayenin hizmetçisi, halkın özgürlüğünün celladı hâline gelmiştir.” (V. İ. Lenin, Seçme Eserler, Cilt: 3-1905/1907 Devrimi, Çev: İsmail Yarkın, İnter Yay., 1994, s.322.)

[6] Şükran Soner, “Sıkıyönetim Yetmedi, İşverenlerin ‘Kara Liste’lerle, Açlıkla Sindirmeleri Bitmedi,”, Cumhuriyet, 13 Haziran 2020, s.11.

[7] “Para sayesinde benim için olan şey, ödeyebildiğim yani paranın satın alabildiği şey, ben kendimim, para sahibi olan ben. Paranın gücü ne kadar büyükse, benim gücüm de o kadar büyüktür. Paranın nitelikleri benim niteliklerim ve özsel güçlerimdir; onun sahibi olan benim. Ne olduğum ve ne olabileceğim demek ki hiç de benim bireyselliğim tarafından belirlenmemiştir. Ben çirkinim, ama en güzel kadını satın alabilirim. Demek ki ben çirkin değilim, çünkü çirkinliğin etkisi, itici gücü, para tarafından yok edilmiştir. Bireyselliğim bakımından ben kötürümüm, ama para bana yirmi dört ayak sağlar; öyleyse kötürüm değilim; ben kötü, namussuz, vicdansız, kafasız bir insanım, ama para saygındır, öyleyse sahibi de; para en yüksek iyiliktir, öyleyse sahibi de iyidir, para beni ayrıca namussuz olma güçlüğünden de kurtarır; bunun sonucu beni dürüst sayarlar; ben kafasızım ama para her şeyin gerçek tinidir, nasıl olur da sahibi kafasız olabilir? Üstelik para tinsel erk sahibi insanları satın alabilir ve kafa adamları üzerinde erklik sahibi olan kişi, kafa adamından daha tinsel erk sahibi değil midir? Para aracıyla bir insan yüreğinin özlediği her şeyi yapabilen ben, tüm insanal güçlere sahip değil miyim? Öyleyse benim param benim tüm yeteneksizliklerimi kendi karşıtlarına dönüştürmüyor mu?” (Karl Marx, 1844 El Yazmaları: Ekonomi Politik ve Felsefe, çev: Kenan Somer, Sol Yay., 1993, s.206.)

[8] Karl Marx, 1844 El Yazmaları: Ekonomi Politik ve Felsefe, çev: Kenan Somer, Sol Yay., 1993.

[9] Karl Marx, Kapital, Sermayenin Üretim Süreci, Cilt: I, çev: Alaattin Bilgi, Sol Yay., 1965, s.210-464.

[10] Edward Palmer Thompson, İngiliz İşçi Sınıfının Oluşumu, çev: Uygur Kocabaşoğlu, Birikim Yay., 2004.

[11] “Tutanağın altında atölye sahibi ustaların, kalfa ve çırakların imzası yok, tüm imzalar devlet ricaline ait. Oysa toplu iş sözleşmesi taraflar olmaksızın olmaz. Toplu iş sözleşmesinin olmazsa olmaz özeliği, tarafların serbest pazarlığına dayanması ve çalışan tarafın örgütlü veya toplu temsilidir. Ortada işçi yok, toplu temsil yok, toplu pazarlık yok, sendika veya benzeri bir kurum yok, ama toplu iş sözleşmesi var! Türk usulü toplu sözleşme bu olsa gerek!

Kaldı ki tarihte ücretlerle ilgili mücadeleler çok eskiye dayanıyor. Ancak bunları toplu iş sözleşmesi olarak adlandıramayız. Toplu pazarlık, ücretli emeğin, ‘özgür’ işgücünün, kapitalizmin ortaya çıkmasıyla mümkün oldu. Siyasal zora dayalı çalışma düzeninde ‘sözleşme’ olmaz. Eski Mısır’da piramitlerin yapımında duvarcıların iş bıraktıkları ve ücret artışı istedikleri biliniyor. Benzer ücret mücadelelerine Ortaçağ’da da rastlanıyor. Ancak tarihte toplu pazarlığa dayalı ilk toplu iş sözleşmelerinin 1700’lerin başlarında İngiltere’de yapıldığı biliniyor. Bunun için Sidney ve Beatrice Webb’in The History of Trade Unionism-Sendikacılık Tarihi kitabına göz atmak kâfi.” (Aziz Çelik, “Tarihte İlk Toplu İş Sözleşmesi Efsanesi!”, Birgün, 8 Mayıs 2017, s.10.)

Özetle Kütahya belgesi dünyanın ilk toplu iş sözleşmesi değildir. Öncelikle, bu metin bir toplu iş sözleşmesi değildir. Kütahya belgesi fincancı esnafının bir lütfudur. Toplusözleşme lütuf değil, karşılıklı pazarlıkla yapılır. İşte bu yüzden ilk toplusözleşmenin 1817 yılında İngiltere’de imzalandığı tezi hâlen devam ediyor. (Kemal Özcan, “1766’da İmzalanan İlk Toplusözleşme: Kütahya Belgesi”, Evrensel, 27 Temmuz 2019, s.4.)

[12] Osman Bahadır, “Genç Cumhuriyetin İşçi Politikası”, Cumhuriyet, 10 Şubat 2013, s.9.

[13] Aziz Çelik, “Yel Kayadan Ne Koparır!”, Birgün, 4 Şubat 2016, s.4.

[14] “İşçim Dedi, 164 Grevi Yasakladı”, Cumhuriyet, 18 Haziran 2015, s.9.

[15] Aydın Akyüz, “Kavel Direnişi ve Grev Hakkı Mücadelesi”, Atılım, Yıl:6, No:361, 25 Ocak 2019, s.18

[16] Evrim Erdoğdu, “Alpagut Direnişi”, Kızıl Bayrak, No:2017/23, 16 Haziran 2017, s.12-14.

[17] O hep sendikal hareketin içinde olmuştu. ODTÜ inşaatlarının örgütlenmesinde çalışmış, sonra YİS Genel Başkanı seçilmiş ve Aliağa’ya gitmişti. Sendikal harekette en genç genel başkanlardan biri olmuştu, öldürüldüğünde yirmi altı yaşındaydı ve sendikacılık tecrübesi sadece üç yıldı. Çok fazla şey sığmıştı bu üç yıla. Bingöl Erdumlu, “Necmettin yükselen hareketin temposunu aşan bir devrimciydi,” der.

Necmettin Giritlioğlu, makam, mevki, ayrıcalık peşinde koşmadan, fikir ve idealleri için sendikacılık yapan bir devrimciydi. Politik bilincini, gençlik heyecanıyla, devrimci coşkusuyla harmanlayarak şantiyelere koşan, sömürüye, sarı sendikaların ayak oyunlarına karşı mücadeleler örgütleyen bir devrimciydi. Necmettin Giritlioğlu, 1970 yılının yaz aylarında, Türkiye Petrolleri’ne ait Aliağa Rafinerisinin inşaatında çalışan işçileri örgütlemek üzere Aliağa’ya gitti. İşi yürüten taşeron, Kozanoğlu-Çavuşoğlu şantiyesinde işçilerin greve çıktığı sabah, işverenin yönlendirdiği bir grev kırıcının tabancasından çıkan kurşunlarla yaşama veda etti

Onu, ‘Necmettin - Bir Devrimcinin Hatırası’ adıyla kitaplaştıran Can Şafak’a göre, “Necmettin Giritlioğlu’nun hikâyesinin geri planında dev şantiyeler, devasa sanayi fabrikaları var, sanayide çok büyük bir kamu sektörü var ve tabii irili ufaklı binlerce fabrika… O yıllarda sendikalar, kendi doğal ya da organik gelişimi içinde büyük işkolu sendikaları kadar federasyonlar, işyeri sendikaları da yaratmışlardı. Necmettin’in sendikası da tek tek işyerlerinde örgütlenen küçük ama çok hareketli, tabana çok yakın hatta tabanla iç içe olan, manevra kabiliyeti çok fazla ve etkili bir sendikaydı.” (Zafer Aydın, ‘Necmettin Giritlioğlu Kitabı’, Birgün Pazar, Yıl:16, No:657, 13 Ekim 2019, s.6.)

[18] Erinç Yeldan, “Derinden Gelen Kökler...”, Cumhuriyet, 6 Eylül 2017, s.9.

[19] Abdullah Baştürk, 12 Eylül öncesinde Türkiye’- de ve uluslararası sendikal harekette bilinen bir kişilikti. Ama onu asıl “büyük” kılan, 12 Eylül hücrelerindeki, hapishanelerindeki, mahkemelerindeki tavrı oldu. Mahkemede yalnızca kendi dönemine değil, alınmasından sorumlu olmadığı kararlara da, kaleme alınmalarından haberli olmadığı yayınlara da sahip çıktı. Korkarak yurtdışına kaçan sendikacılara hiçbir gönderme yapmadan DİSK’in tüm geçmişinden sorumluymuş gibi DİSK’i sahiplenerek, DİSK’e ait ne varsa tek tek savundu. (Faruk Pekin, “İşçilerin İşçi Başkanı: Abdullah Baştürk”, Cumhuriyet, 21 Aralık 2016, s.13.)

[20] Kemal Türkler katledildiğinde takvim yaprakları 22 Temmuz 1980’i gösteriyordu. Onu kim katletti sorusunu, Türkiye Maden-İş Sendikası tarafından cinayetin işlendiği gün, sıcağı sıcağına şöyle yanıtlandı: “27 yıldır sendikamızın başkanı olan, 11 yıl DİSK Genel Başkanlığı yapan Kemal Türkler’in katilleri, eli kanlı Türkeş’ler, Demirel’ler, MESS patronları olan Özal’lardır”…

12 Eylül’deki darbenin şartları Kemal Türkler cinayetiyle olgunlaşmıştı. Cinayetten hemen sonra, o zamanlar sayısı 67 olan vilayetlerimizin 34 tanesinde üretim tamamen, diğer vilayetlerde ise kısmen durmuştu… Kemal Türkler’e sıkılan kurşun işçi sınıfına sıkılan kurşundu. (Galip Uyar, “İşçilere Sıkılan Kurşun”, Cumhuriyet, 22 Temmuz 2015, s.16.)

[21] Erol Soğancı, “Pandemili Günlerde 1 Mayıs”, 3 Mayıs 2020… http://www.sosyalistgundem.com/pandemili-gunlerde-1-mayis-erol-soganci/

[22] Volkan Yaraşır, “Geçmişten Geleceğe Yürüyenler: 15-16 Haziran 1970”, 14 Haziran 2020… https://www.avrupademokrat.com/gecmisten-gelecege-yuruyenler-15-16-haziran-1970-volkan-yarasir/

[23] Karl Marx-Friedrich Engels, Alman İdeolojisi, [Feuerbach], Çev: Sevim Belli, Sol Yay., 1976.

[24] Karl Marx- Friedrich Engels, Kutsal Aile ya da Eleştirel Eleştirinin Eleştirisi, çev: Kenan Somer, Sol Yay., 1976, s.183.

[25] Olcay Büyüktaş, “Zafer Aydın: ‘Hayır’ Diyenlerin İsyanı”, Cumhuriyet, 11 Haziran 2020, s.10.

[26] 15-16 Haziran, 12 Mart darbesinin nedenleri arasındaydı. İşçiler fazla uyanmıştı! 12 Mart’a giden yolda gençlik eylemleri daha önde göründü. Gençliğin, sendikaları desteklemesi, eylemlerine katılması “uyanış tehlikesini” daha da büyütüyordu. 1970 Haziranı’nda Deniz Gezmiş İstanbul Sağmalcılar Cezaevi’nde tutukluydu. Hapiste bile olsa İstanbul’da bulunması tehlikeli görüldü. Bursa Cezaevi’ne nakledildi. (Mustafa Balbay, “15-16 Haziran 1970, 15-16 Haziran 2020”, Cumhuriyet, 16 Haziran 2020, s.9.)

[27] Ertuğrul Kürkçü, “50. Yılında 15-16 Haziran”, 15 Haziran 2020… https://avrupaforum1.org/50-yilinda-15-16-haziran-ertugrul-kurkcu/

[28] Günümüzde eksikliğini hissettiğimiz mücadeleci ve inançlı bir sendikal anlayışının sembolüydü Rıza Kuas. (Aziz Çelik, “DİSK Tarihinden Ölümsüz Bir Portre: Rıza Kuas”, Birgün, 17 Şubat 2020, s.10.)

1926’da Adapazarı Hendek’te doğan Kuas’ın dünyası, İstanbul’un yoksul işçi semtlerinde biçimlendi. 1939-1940 yıllarında Cibali Tekel Fabrikası’nda çırak olarak işçilik hayatına atıldı. 1949’da Gislaved Lastik Fabrikası’na girdi. Aynı yıl İstanbul Lastik ve Kauçuk Sanayi İşçileri Sendikası’nı kurdu.

1951 yılında sendikalı olduğu için işten atıldı. 1952’de Kazlıçeşme’de Derby Lastik Fabrikası’na girdi. 1952’de İstanbul Lastik-İş Sendikası Genel Başkanı seçildi. Çıkardığı toplulukla iş ihtilaflarına tahammül edemeyen işverenler, 1960’da Kuas’ı Derby Lastik Fabrikası’ndan da attı. Kemal Türkler de sendikal mücadelesi nedeniyle işten atılan bir sendikacıdır. DİSK’i kuran sendikacılar özel sektörde dişe diş bir mücadeleden gelen sendikacılardır.

Rıza Kuas, 13 Şubat 1961 yılında, Kemal Türkler ve 12 arkadaşı ile birlikte Türkiye İşçi Partisi’ni kurdu. 1965’te TİP’ten Ankara, 1969’da ise İstanbul milletvekili olarak TBMM’ye girdi. Kuas, 1970’de AP iktidarının sendikal yasalarda yapmak istediği değişikliklere karşı Meclis’te kararlı bir muhalefet yürüttü.

DİSK’in beş kurucusundan biri oldu. 1968 yılında Rıza Kuas önderliğindeki Lastik-İş, Derby Lastik Fabrikası’nda, Türkiye’de ilk kez işyeri işgali gerçekleştirdi.

Kuas, 15-16 Haziran’ı örgütleyen DİSK yöneticileri arasındadır. 15-16 Haziran sonrasında DİSK yöneticilerinin önemli bir bölümü tutuklandığında, milletvekili olması sebebiyle dokunulamayan Kuas, DİSK’in o zor günleri aşmasında büyük rol oynadı.

1993’te Lastik-İş’in yayımladığı, Fahri Aral’ın kaleme aldığı Rıza Kuas-Bir İşçi Liderinin Hikâyesi isimli kitapçıkta Kuas’ın son yolculuğu şöyle anlatılıyor: “Ve ölüm… Sonunda Rıza Kuas’ı da geldi, buldu. İşçi sınıfının ve tüm lastik emekçilerinin dostu olan bu yiğit insanın emanet olan tek böbreği, 12 Eylül faşizminin karanlığına dayanamadı, işlevini yitirdi. Başka koşullar altında yüz binlerce işçinin ve emekçinin uğurlayacağı bu cesur, davasına inanmış işçi lideri 29 Ekim 1981 günü dostlarının, işçi arkadaşlarının, ailesinin ve tutuklu olduğu Davutpaşa Cezaevi’nden elleri kelepçeli olarak getirilen kardeşi, mücadele arkadaşı Niyazi Kuas’ın gözyaşları arasında uğurlandı.”

Kuas, bitmeyen bir kavgaya inanmıştı. 1972’de grevdeki Good-Year işçilerine şöyle sesleniyordu: “Yeryüzü meleği postuna bürünecek bazı adamların doğru yol önerilerini duymayacak, onlara kapınızı kapayacak, ‘greve devam’ diye haykıracaksınız. İşsizlik ve aç bırakma tehditlerine pabuç bırakmayacak, ‘greve devam’ diye kükreyecekseniz. Herkes şunu iyi bilmelidir ki, bu mücadelenin adı bitmeyen kavgadır ve işçi hakları verilinceye kadar devem edecektir.” (DİSK Tarihi, 1. Cilt, Kuruluş, Direniş, Varoluş, DİSK Yay., 2020.)

[29] Celalettin Can , “DİSK Hedefine Ulaşacak, Halk Kazanacak! (3)”, 18 Haziran 2020… https://indyturk.com/node/197751

[30] Kemal Sülker Türkiye’yi Sarsan İki Uzun Gün, Yazko Yay., 1980.

[31] Turgan Arınır-Sırrı Öztürk, İşçi Sınıfı, Sendikalar ve 15-16 Haziran, Sorun Yay., 1976.

[32] Ercüment Akdeniz, “Demirel’in Yakasını Bırakmayan Slogan”, Evrensel Pazar, 21 Haziran 2015, s.4.

[33] Sırrı Öztürk, İşçi Sınıfı ve Sendikalar 15/16 Haziran, Sorun Yay., 2001... ile Maden-İş Tarihi Çalışma Grubu, Derinden Gelen Kökler, Cilt:I, 2017…

[34] Arzu Çerkezoğlu, “Mücadele ve Dayanışma”, Cumhuriyet, 16 Haziran 2017, s.13.

[35] Fevzi Kartal, “1 Mayıs’ın Güncel Anlamı Üzerine Bir Tartışma!”, 12 Mayıs 2020… http://rojnameyanewroz2.com/1-mayisin-guncel-anlami-uzerine-bir-tartisma-15479.html

[36] “Oxfam: Dünyanın En Zengin 2.153 Kişisinin Serveti 4.6 Milyar Kişinin Servetinden Fazla”, 20 Ocak 2020… http://direnisteyiz27.org/oxfam-dunyanin-en-zengin-2-153-kisisinin-serveti-46-milyar-kisinin-servetinden-fazla/

[37] Dünya Genelinde Pahalılık Geliyor”, 8 Mayıs 2020… https://marksist.org/icerik/Dunya/13960/Dunya-genelinde-pahalilik-geliyor

[38] Olcay Büyüktaş, “Yoksulluk Hep Bana mı Düşer Usta!”, Cumhuriyet, 14 Mayıs 2020, s.10.

[39] Bülent Bulduk, “Covid-19 ve Askıya Alınan İş Hukuku”, Cumhuriyet, 1 Haziran 2020, s.2.

[40] Erinç Yeldan, “Küresel Çalışma Yaşamının Korunması İçin”, Cumhuriyet, 6 Mayıs 2020, s.11.

[41] “İşgücünde Büyük Düşüş”, Cumhuriyet, 12 Mayıs 2020, s.12.

[42] “Ümitsiz ‘İşsizler’ Zirvede”, Cumhuriyet, 11 Haziran 2020, s.11.

[43] Uğur Kartal... 27 yaşında, Akınal Bella Ayakkabı ve Terlik Fabrikası’nda işçi. G. Antep’te coronavirüs yüzünden yaşamını kaybetti.

Yaşar Başkıran... 35 yaşında inşaat işçisi. Kayseri’de sokağa çıkma yasağı olmasına rağmen inşaatta çalışmak zorunda bırakıldı. Dengesini kaybedip inşaatın 8. katından düştü ve yaşamını kaybetti.

Mustafa Demir... 30 yaşında elektrik işçisi. Siverek’te elektrik arızasını gidermek için çıktığı direkte akıma kapılarak yaşamını yitirdi.

Hasan Oğuz... 33 yaşında inşaat işçisi. Coronavirüs salgınına rağmen faaliyetine devam ettirilen Galataport şantiyesinde çalışırken geçirdiği kalp krizi sonrası hayatını kaybetti. Raporunda bulaşıcı hastalık belirtildi.

Ersin Özdoğan (47)... Salih Ayber (22)... Erdinç Karaveli (40)... Soma’daki İmbat Madencilik tarafından işletilen maden ocağında göçük altında kalarak can verdiler.

Salgın başladığından beri çalışmak zorunda bırakılan işçiler yurdun her yerinde yaşamını kaybetmeye devam ediyor.

İş Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) coronavirüs salgınının ilk ayında çalışma yaşamındaki sorunlara ilişkin hazırladığı rapora göre, 52 işçi salgın nedeniyle hayatını kaybetti.

Türkiye’deki Covid-19 vaka sayısı, işçiler arasında ortalamanın 3 katı.

11 Mart-10 Nisan tarihleri arasında en az 159 işyerinde 855 işçide Covid-19 tespit edildi. Başta Arçelik, Tekfen, Posco Assan, Koton gibi büyük işyerlerinde vaka görülmesine rağmen üretim sürdürüldü.

Bu duruma karşı çıkanlar ise cezalandırıldı!

Malik Yılmaz... Hatay’da TIR şoförlüğü yaparken “Beni bu virüs öldürmez, senin düzenin öldürür” dediği için gözaltına alındı, yurtdışı yasağı konularak serbest bırakıldı ve şu anda iş bulamıyor.

DİSK Tekstil-İş Temsilcisi Mehmet Türkmen, virüs tehlikesine rağmen Organize Sanayi Bölgesi’ndeki fabrikalarda hiçbir önlemin alınmadığını dile getirdiği için gözaltına alındı.

“Patronlar rahatsız oldu diye sendikacıyı gece yarısı gözaltına alanlar, işçinin ölümüne sebep olan patrona hesap sorar mı dersiniz” diye soruyor Türkmen.

Sormazlar!

Sermayedarlar kazansın diye işçileri ölümüne çalıştırırlar. Patronları rahatsız etmez; işçi sınıfına “şantiyede ol”, “fabrikada ol”, “markette ol”, “tersanede ol” derler!

Coronavirüs salgını, sınıfsal eşitsizlikleri iyice görünür kıldı. Birileri yaşamı pahasına kalabalık ortamlarda hiçbir güvencesi olmadan çalışırken, diğerleri evlerinde inzivaya çekildi, TBMM bile 20 Mayıs’a kadar tatile girdi… Canın değil, paranın önceliğine dayanan bu kahrolası sistemin adı kapitalizmdir. (Zülal Kalkandelen, “Corona Günlerinde İşçi Ölümleri”, Cumhuriyet, 28 Nisan 2020, s.10.)

[44] “Hiçbir hakları verilmedi: 423 bin işçi pandemiyle birlikte kovuldu”, 10 Haziran 2020… https://ahvalnews-com.cdn.ampproject.org/c/s/ahvalnews.com/tr/isci-haklari/hicbir-haklari-verilmedi-423-bin-isci-pandemiyle-birlikte-kovuldu?amp

[45] “Açlık Sınırı AKP’li Yıllarda 5.25 Kat Arttı”, Cumhuriyet, 17 Haziran 2020, s.15.

[46] “Birleşik Metal İş Sendikası: Açlık Sınırı 17 Yılda 5.25 Kat Arttı”, 16 Haziran 2020… http://direnisteyiz27.org/birlesik-metal-is-sendikasi-aclik-siniri-17-yilda-525-kat-artti/

[47] İnci Hekimoğlu, “Ne Muhalefet Farkında, Ne Sendikalar”, 30 Nisan 2020… https://artigercek.com/yazarlar/incihekimoglu/ne-muhalefet-farkinda-ne-sendikalar

[48] Sena Yaşar, “Genel-İş Sendikası Başkanı Remzi Çalışkan: O Ruhla Yeniden”, Cumhuriyet, 13 Haziran 2019, s.9.

[49] Karl Marx’ın Birinci Enternasyonal Tüzüğü’nün girişinde yazdığı gibi: “Emeğin kurtuluşu yerel ya da ulusal değil modern bir toplumun var olduğu bütün ülkeleri bir arada bağrına alan toplumsal bir meseledir (…) ve Avrupa’nın en çok sanayileşmiş ülkelerinde işçi sınıflarının bugünkü uyanışı bir yandan yeni umutları ayağa kaldırırken hem bir kez daha eski hatalara düşülmesine karşı ciddi bir uyarı gönderiyor hem de hala birbirinden kopuk duran hareketleri derhal bir araya gelmeye davet ediyor.”

[50] Guy Ryder, “Yeni Normal mi? Daha İyi Normal mi?”, Cumhuriyet, 1 Mayıs 2020, s.11.

[51] Ahmet Haşim Köse, “Toplumsal Mesafe Daralırken ya da Orta Sınıf İdeolojisi Çökerken...”, 6 Mayıs, 2020… https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2020/05/06/toplumsal-mesafe-daralirken-ya-da-orta-sinif-ideolojisi-cokerken/

 

7.08.2020 (Temel Demirer)

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

DİĞER YAZILAR

DOĞAN HIZLAN VESİLESİYLE ELEŞTİRİ VE YAZMAK ÜSTÜNE

BİR “İZMİRKOLİK”İN SERÜVENİ

TÜRKÜLER(İMİZ) VE BİZ

HAYALLERİMİZİ EMZİREN YAZMAK EYLEMİ

LAİKLİK ZARURETTİR

15-16 HAZİRAN İŞÇİ SINIFININDIR; ÖĞRETEN TARİHİMİZDİR

DOĞAN GÜNÜN OZANLARI

SURUÇ’UN 33’LERİ VE ONLARIN ÇAĞDAŞ AYDIN’I

ARKADAŞ(IMIZ) Z. ÖZGER